Nauka

Najstarszy napis w Polsce

Ostatnia aktualizacja: 21.05.2010 10:00
Pierwsze monety na ziemiach polskich pojawiły się wraz z Celtami, którzy na przełomie er zamieszkiwali rejon podkrakowski, Śląsk i Kujawy. To z Kujaw pochodzi najnowsze znalezisko celtyckich monet. Znajduje się na nich najstarszy zapis alfabetyczny, jaki kiedykolwiek znaleziono w Polsce.

Dzieła celtyckiego mennictwa należą do trzech różnych typów. Napis na jednej z nich, datowany na poł. I wieku p.n.e., jest najstarszym zapisem alfabetycznym dotąd znalezionym na ziemiach polskich. Odkrycie podważa dotychczasowe ustalenia dotyczące mennictwa i osadnictwa celtyckiego w Polsce.

Celtowie wzorowali swoje monety na macedońskich i greckich. Stąd nazwy odkrytych monet: archeologom udało się odkryć trzy typy monet celtyckich, w tym staterów. Jak podkreślają odkrywcy, jedyne znane dotąd egzemplarze jednego z wydzielonych właśnie typów staterów celtyckich pochodzą wyłącznie z Kujaw. Jedna z odkrytych obecnie monet jest najlżejszym i najmłodszym staterem celtyckim znanym z ziem polskich. To stater srebrny, w którym zawartość złota wynosi zaledwie kilkanaście procent.

Jedną z najciekawszych monet odkrytych podczas badań jest 1/8 statera. - To moneta wywodząca się niewątpliwie z bojskiego systemu menniczego - wyjaśniają archeolodzy. - Na jej obrzeżu znajduje się układ 6-7 niepowtarzających się znaków, które identyfikujemy jako litery alfabetu greckiego. Choć poszczególne litery są w różnym stopniu zachowane, można jednak podjąć próbę ich odczytania.

Nowe odkrycia, w tym z terenów Małopolski, z rejonu Kalisza i ostatnie z Kujaw pokazują niespodziewany obraz. Świadczą nie tylko o istnieniu kilku ośrodków schyłkowego mennictwa celtyckiego na ziemiach polskich, ale i o jego zróżnicowaniu. Silna tradycja bojska widoczna jest zwłaszcza w znaleziskach staterów małopolskich tzw. typu krakowskiego i w odkryciach 1/8 staterów z rejonu Kalisza.

- Z Kujaw znamy obecnie monety, które trudno wiązać jednoznacznie z tym kręgiem. Mają one charakter synkretyczny. Obok systemu metrologicznego i pewnych cech kompozycji nawiązujących do mennictwa Bojów, niosą wpływy stylistyczne i ikonograficzne mennictwa kręgu windelickiego, w tym przede wszystkim jego późnej, północnej grupy z rejonu Renu i Mozeli - wyjaśniają Andrałojciowie.

Zdaniem badaczy, na terenie Kujaw istniało odrębne centrum mennictwa Celtów, które datować należy na trzecią ćwierć I wieku p.n.e. - Potencjał informacji zawarty w prezentowanych tu odkryciach monet celtyckich z Kujaw trudny jest jeszcze do całościowego oszacowania. Wstępne ustalenia wskazują na bardziej złożone i lepiej politycznie i społecznie zorganizowane osadnictwo celtyckie w rejonie Inowrocławia niż sądzono. Odkryte monety nie są jedynymi, mogącymi się wiązać z osadnictwem celtyckim, zabytkami pozyskanymi podczas obecnych badań – ujawnili PAP naukowcy. - Przeprowadzone w 2009 roku badania pozwalają ponownie i z nowej perspektywy spojrzeć na problem monet celtyckich z tego regionu. Jak dotąd wśród badaczy panował pogląd, że znajdowane w północnej części Polski monety celtyckie przybyły zapewne wraz z handlarzami z bojskich obszarów dzisiejszych Czech lub ewentualnie z terenów Śląska - wyjaśniali.

Monety odkryto podczas badań elektromagnetycznych powierzchni stanowisk archeologicznych, prowadzonych przez zespół Małgorzaty i Mirosława Andrałojć. Badania są częścią projektu nieinwazyjnych badań osad kultury przeworskiej, realizowanego przez dr. Józefa Bednarczyka z Instytutu Prahistorii Uniwersytetu im. A. Mickiewicz w Poznaniu.

(pap/ew)

Czytaj także

Potęga Trepczy

Ostatnia aktualizacja: 24.11.2008 15:02
Poznaj tajemnice niezwykle bogatego średniowiecznego grodu.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Aleksandria przez szklaną szybkę

Ostatnia aktualizacja: 19.10.2008 08:02
Wkrótce będzie można podziwiać podwodne skarby Aleksandrii.
rozwiń zwiń

Czytaj także

2012: czy grozi nam katastrofa?

Ostatnia aktualizacja: 10.11.2009 07:09
Co naprawdę przewidzieli Majowie? Przeczytaj.
rozwiń zwiń

Czytaj także

„Gladiator” z krwi i kości

Ostatnia aktualizacja: 29.10.2008 08:24
Znaleziono grób pierwowzoru filmowego "Gladiatora".
rozwiń zwiń