Historia

Co "Nagra" Stefan Kudelski?

Ostatnia aktualizacja: 26.01.2018 06:00
Jego dyktafonami posługiwali się reporterzy z całego świata. Polski konstruktor ustanowił nową jakość dźwięku, nie tylko w radiu, ale także w produkcji filmowej.
Audio
  • – To jest kariera przemysłowa i wynalazcza, która chyba nie ma sobie w Polsce równych – o Stefanie Kudelskim rozmawiają Karol Szendzielarz i Andrzej Sowa, fragm. aud. Adama Sypniewskiego z cyklu "Widnokrąg" (24.01.1996)
  • Stefan Kudelski mówi o potrzebie rozwoju nowych technologii w Polsce, rozmowa Aleksandry Tycner w audycji z cyklu "System" (3.10.1991)
Stefan Kudelski ze swoimi wynalazkami
Stefan Kudelski ze swoimi wynalazkami Foto: Erling Mandelmann, Wikipedia/CreativeCommons

5 lat temu, 26 stycznia 2013 zmarł Stefan Kudelski, konstruktor urządzeń nagrywających.

Za zdolny na studia

Stefan Kudelski wyemigrował z kraju wraz z rodzicami na krótko przed wojną. Najpierw trafili do Francji, gdzie angażowali się w działalność francuskiego ruchu oporu. Po rozbiciu miejscowej siatki on i jego bliscy musieli uciekać do Szwajcarii. Tam Kudelski studiował na Politechnice w Lozannie. Po dwóch latach rzucił studia twierdząc, że nauczył się wystarczająco dużo, aby samemu konstruować. Nie mylił się.
Jeszcze jako student opracował prototyp magnetofonu, a już rok później, w 1952, podczas wystawy "The First International Amateur Recording Contest" w Lozannie zdobył pierwszą nagrodę. Pierwsze "nagrywacze" montował w garażu swojego ojca. Jego niewielkich rozmiarów, jak na tamte czasy, urządzenia nagrywające kupowały od niego agencje wywiadowcze.

Magnetofon

Nz: Magnetofon autorstwa Stefana Kudelskiego – "Nagra III" (1967), źr. http://www.soundtapewereld.nl, Wikipedia/CreativeCommons

Specjalny sprzęt dla specjalnych służb

Tranzystorowa wersja magnetofonu "Nagra III" z 1957 roku była technologiczną rewelacją. Administracja prezydenta USA J.F. Kennedy’ego widząc potencjał konstruktorski Kudelskiego zleciła mu skonstruowanie wersji zminiaturyzowanej szpulowych magnetofonów. Była to tzw. Czarna Seria.
-Takie magnetofony miał Biały Dom i rejestrowały one wszystko, co mówił prezydent i co mówiono jemu - zdradzał Karol Szendzielarz w rozmowie z Andrzejem Sową. - Tylko, że Biały Dom kupił te magnetofony w Japonii, bo sądzono, że jeśli mają nazwę "Nagra", to na pewno są japońskie.

Kariera konstruktorska

Nazwę dla swojego urządzenia wybrał Kudelski w bardzo prosty sposób: skoro miał to być sprzęt do nagrywania, to powinien nazywać się "Nagra". Konstruktor zresztą charakteryzował się dużą fantazją podczas wymyślania nazw dla swoich urządzeń. - Jeden z prostych magnetofonów do nagrywania dźwięku do filmów nazywał się IS (…) To był Idiotensicher (z niemieckiego: niezawodny, przyp.red.) - mówił Szendzielarz.
Stefan Kudelski wyspecjalizował się w konstrukcji urządzeń nagrywających głównie dźwięk do filmów. Jego magnetofony zapewniały studyjną jakość nagrań w plenerze. Ponadto dzięki niemu świat produkcji telewizyjnej i radiowej na dobre wkroczył w erę miniaturyzacji. Za swoje zasługi otrzymał wiele nagród, m.in. od amerykańskiej Akademii Filmowej: dwie nagrody naukowo-techniczne (w 1965 i w 1977 roku) oraz dwie statuetki Oscara (w 1978 i w 1990).
- To jest kariera przemysłowa i wynalazcza, która chyba nie ma sobie w Polsce równych - podkreślał Karol Szelendziarz.

Posłuchaj rozmowy ze Stefanem Kudelskim, polskim konstruktorem, który zawojował świat urządzeń nagrywających.
mb

Czytaj także

Dagerotypia - wynalazek, który zmienił widzenie człowieka

Ostatnia aktualizacja: 19.08.2019 06:00
- Pierwsi odbiorcy fotografii z przerażeniem odrzucali dagerotypię jako coś przerażającego w swojej realności i dosłowności. Był to taki typ obrazu, z jakim człowiek do tej pory nie miał do czynienia - mówił historyk fotografii Lech Lechowicz.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Wielcy Polacy, dla których praca była przyjemnością

Ostatnia aktualizacja: 14.02.2014 02:00
"Pionierzy. Poczet niewiarygodnie pracowitych Polaków" to zupełnie inna opowieść o Polsce. Nie ma w niej artystów, mężów stanu, ani ich żon. Bohaterami są odkrywcy, wynalazcy i podróżnicy. Wielcy Polacy, o których wciąż mało wiemy.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Polak na czele największej organizacji naukowo-technicznej świata

Ostatnia aktualizacja: 20.02.2014 03:44
Profesor Józef Modelski jest jednym z dyrektorów IEEE - instytutu, który łączy specjalistów z dziedzin naukowo-technicznych z ponad 160 krajów. To największa organizacja zawodowa na świecie.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Kazimierz Funk – odkrywca witamin

Ostatnia aktualizacja: 23.02.2021 05:35
Dziś witaminy znają nawet małe dzieci. Wyodrębnienie przez Kazimierza Funka ponad sto lat temu nowego związku było odkryciem epokowym.
rozwiń zwiń