Redakcja Polska

Warszawa upamiętni mieszkańców Włoch, którzy ratowali Żydów podczas okupacji

12.04.2026 14:55
W warszawskich Włochach odsłonięta zostanie tablica poświęcona siedmiu osobom, które w czasie niemieckiej okupacji niosły pomoc Żydom. Uroczystość zaplanowano na niedzielę 12 kwietnia o godz. 12.30 w kościele pw. świętych Teresy od Dzieciątka Jezus i Męczenników Rzymskich przy ul. Rybnickiej 27. Upamiętnieni zostaną: Teofil Gruszka, Franciszek Kostecki, Kazimierz Tarnas, Mieczysław Borkowski, Michał Latoński, Witold Zacharewicz oraz ks. Julian Chrościcki. Tablicę ufundował Instytut Pamięci Narodowej.
Warszawa upamiętni mieszkańców Włoch, którzy ratowali Żydów podczas okupacji. Zdjęcie ilustracyjne
Warszawa upamiętni mieszkańców Włoch, którzy ratowali Żydów podczas okupacji. Zdjęcie ilustracyjneKrzysztof Dudzik-Górnicki (User:ToSter), CC BY-SA 4.0 , via Wikimedia Commons

Jak podkreśla IPN, działalność tej grupy była związana z pomocą udzielaną Żydom przebywającym w getcie utworzonym przez Niemców w połowie listopada 1940 roku w forcie w Solipsach, na terenie dzisiejszego cmentarza przy ul. Ryżowej. Trafiali tam Żydzi z Piastowa, Łomianek, Ożarowa i Włoch. Pomoc dla osób zamkniętych w getcie, a także dla tych, którym udało się z niego wydostać, wymagała współdziałania wielu ludzi i wiązała się z bezpośrednim ryzykiem śmierci.

Szczególną rolę odegrali pracownicy magistratu miasta Włochy: burmistrz Franciszek Kostecki, kierownik ewidencji ludności Kazimierz Tarnas oraz kasjer Teofil Gruszka. Współpracowali oni z ks. Julianem Chrościckim, który wystawiał metryki urodzenia na nazwiska osób zmarłych, co pozwalało przygotowywać fałszywe dokumenty tożsamości dla ukrywających się Żydów. W pomoc zaangażowani byli również Witold Zacharewicz, Michał Latoński i Mieczysław Borkowski.

18 września 1942 roku członkowie tej siatki pomocy zostali aresztowani przez gestapo i osadzeni na Pawiaku. Większość z nich trafiła następnie do KL Auschwitz. Teofil Gruszka zginął tam w listopadzie 1942 roku, a Kazimierz Tarnas, Franciszek Kostecki, Mieczysław Borkowski i Witold Zacharewicz zostali zamordowani 16 lutego 1943 roku. Prawdopodobnie w tym samym czasie zginął także Michał Latoński.

Los ks. Juliana Chrościckiego potoczył się inaczej. Duchowny został deportowany na Majdanek, a następnie więziony także na Zamku Lubelskim. Po wielu staraniach odzyskał wolność w maju 1944 roku. Miejsce odsłonięcia tablicy nie jest przypadkowe — Chrościcki był organizatorem i pierwszym proboszczem parafii św. Teresy od Dzieciątka Jezus we Włochach, z którą był związany przez dziesięciolecia. Parafia przypomina, że został aresztowany właśnie za pomoc Żydom.

Nowa tablica ma przypominać o mieszkańcach Włoch, którzy w warunkach niemieckiego terroru zdecydowali się ratować innych, choć groziła za to kara śmierci. To zarazem lokalne upamiętnienie odwagi, solidarności i odpowiedzialności, bez których wielu ludzi skazanych przez okupanta na zagładę nie miałoby żadnych szans na ocalenie.

IPN/Parafia św. Teresy od Dzieciątka Jezus i Męczenników Rzymskich we Włochach/IPN, „Pro Memoria”, bs

Prawosławni w Polsce. Wierni Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego świętują Wielkanoc

12.04.2026 08:30
Prawosławie jest drugą pod względem liczebności grupą wyznaniową w Polsce. W reportażu Jolanty Śmiałowskiej i Jurego Lichtarowicza wierni oraz proboszcz warszawskiej parafii Hagia Sofia, ks. Adam Siemieniuk wraz z żoną Darią, przybliżą specyfikę Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego.

Niemiecka prasa: wycofanie żołnierzy USA byłoby strategicznym błędem

11.04.2026 13:30
Niemiecka prasa krytykuje prezydenta USA Donalda Trumpa za groźby kierowane pod adresem sojuszników z NATO za brak wsparcia w wojnie z Iranem. Zdaniem komentatorów wycofanie żołnierzy USA z Niemiec czy Hiszpanii byłoby strategicznym błędem.

"Będziemy wysyłać częściej misje w stronę Srebrnego Globu". Sukces misji Artemis II

11.04.2026 18:25
Dobiegła końca misja Artemis II, która zabrała czworo astronautów w historyczny przelot wokół Księżyca. To „misja znakomicie zrealizowana” - podsumował szef NASA Jared Isaacman.

Virtuti Militari ofiary Zbrodni Katyńskiej ma trafić do ambasady RP w Kijowie. Rodzina kpt. Juliusza Heinzela chce odzyskać order

12.04.2026 11:55
Wystawiony w marcu na sprzedaż na jednym z ukraińskich portali Order Wojenny Virtuti Militari, należący do kpt. Juliusza Romana Heinzela, ofiary Zbrodni Katyńskiej, ma trafić do polskiej ambasady w Kijowie. Instytut Pamięci Narodowej poinformował, że po jego proteście aukcja została zamknięta. Jednocześnie rodzina oficera przekazała, że chce odzyskać bezcenną pamiątkę po zamordowanym przez Sowietów krewnym. Jak podał IPN, w związku z deklaracją dyrektora ukraińskiego IPN, że order zostanie przekazany do ambasady RP, rodzinę skierowano do rzecznika polskiego MSZ.