Kultura

Ulicami do sztuki

Ostatnia aktualizacja: 17.11.2008 08:50
Czy wiesz coś o patronie czy patronce swojej ulicy? Muzeum Narodowe przygotowało dla mieszkańców ul. Marii Jaremy w Krakowie artystyczną niespodziankę. Wkrótce akcje o patronach kolejnych ulic.

Ulica Marii Jaremy” to pierwsza odsłona akcji edukacyjno-estetycznej w przestrzeni miejskiej „Ulicami do sztuki”. Dzięki niej mieszkańcy ulic, nazwanych imionami, mniej lub bardziej znanych polskich artystów, dowiedzą się czegoś więcej o „swoich” patronach.

Muzeum Narodowe w Krakowie rozpoczyna tę ciekawą akcję edukacyjno-artystyczną w listopadzie od przybliżenia postaci jednej z najwybitniejszych polskich artystek, Marii Jaremy. 24 listopada 2008 r. mija setna rocznica jej urodzin, natomiast niedawno, 1 listopada upłynęło równe 50 lat od jej śmierci.

Maria Jarema, nazywana Jaremianką, urodziła się w 1908 r. w Starym Samborze, a większą część życia spędziła w Krakowie. Ukończyła rzeźbę na krakowskiej ASP, ale w swojej twórczości była niezwykle wszechstronna – także malowała, wykonywała grafiki i scenografie. Bezkompromisowa indywidualistka, jednak zawsze blisko współdziałała z grupami artystycznymi. Przed rokiem 1939 należała do lewicującej Grupy Krakowskiej. Po roku 1945 przyłączyła się do Grupy Młodych Plastyków. Należała też do ścisłego grona inicjatorów reaktywowania Grupy Krakowskiej w 1957 r. Po 1945 r. związana była przyjacielsko i zawodowo z Teatrem Cricot 2 Tadeusza Kantora. To była prawdziwa pasja teatralna, przygotowywała dla niego scenografie i kostiumy, a nawet grywała w przedstawieniach. Jako malarka brała udział we wszystkich trzech Wystawach Sztuki Nowoczesnej (Kraków 1948-49, Warszawa 1957 i 1959). Małgorzata Kitowska-Łysiak z Instytutu Historii Sztuki KUL podkreśla, że „najwybitniejsze dzieła malarskie Jaremy powstały w ciągu zaledwie kilku lat poprzedzających jej przedwczesną śmierć.” Z tego okresu pochodzą cykle: Postacie, Figury, Głowy, Chwyty (1953), Wyrazy (1954-57), Filtry, Penetracje, Rytmy (1957-58). Od 1951 r. Maria Jarema pracowała głównie w technice monotypii, którą łączyła z olejem czy temperą. Przekornie balansowała na granicy pomiędzy przedstawieniem figuratywnym i znakiem abstrakcyjnym, a powierzchnie jej kompozycji „robią wrażenie zmiennych, migotliwych, jakby pochodzących z tajemniczej rzeczywistości, do której widz nie ma bezpośredniego dostępu” (M. Kitkowska-Łysiak). Oryginalne prace Jaremianki zostały nagrodzone na Biennale w Wenecji (1958).

Ponieważ przez większość życia Maria Jarema była związana z Krakowem, uhonorowano ją, nazywając jej imieniem jedną z ulic w dzielnicy Azory. Niestety dzisiaj niewielu mieszkańców bloków przy tej ulicy wie, kim była jej patronka. Agata Małodobry z Muzeum Narodowego w Krakowie postanowiła to zmienić.

 

Abstrakcja na bloku i zaproszenie do galerii

Ściana największego bloku (nr 1-15) z lat 60. przy ulicy Marii Jaremy zostanie ozdobiona reprodukcją fragmentu obrazu „Penetracje” z 1956 roku. Szary mrówkowiec ożywią barwy jednego z najwspanialszych dzieł polskiej sztuki abstrakcyjnej.

Wciąż trwa malowanie dekoracji ściennej na bloku, rozpoczęte 15 października. Mural wykonuje „Centrum Wspinaczkowe Reni - Sport”. Według planu będzie on gotowy 20 listopada. Mieszkańców ul. Jaremy czeka wtedy jeszcze jedna miła niespodzianka.

Oryginalny obraz „Penetracje” i inne prace Jaremianki są eksponowane w Galerii Sztuki Polskiej XX wieku Muzeum Narodowego w Krakowie. Zaproszenie do tej galerii wraz z folderem o artystce wszyscy mieszkańcy ul. M. Jaremy znajdą w swoich skrzynkach pocztowych właśnie 20 listopada.

 

Dla wszystkich zainteresowanych twórczością Jaremianki, nie tylko mieszkańców ulicy jej imienia, został przygotowany album „Maria Jarema” (koedycja wydawnictwa BOSZ i Muzeum Narodowego w Krakowie). Jego autorką jest Agata Małodobry, jednocześnie kuratorka akcji „Ulica Marii Jaremy”.

A co ty wiesz o „swoim” patronie?

Dyrektor Muzeum Narodowego w Krakowie, Zofia Gołubiew chciałaby, aby akcja „Ulicami do sztuki” objęła kolejne krakowskie ulice i place, nazwane imionami artystów. Mieszkańcy dostaną foldery o „swoich” artystach, a na wybranych ścianach domów odbędą się jednodniowe projekcje ich dzieł.

Warto, aby ten pomysł przyjął się także w innych miastach.

Agnieszka Labisko

Polskie Radio jest patronem medialnym akcji w przestrzeni miejskiej „Ulica Marii Jaremy”.

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak
www.narodoweczytanie.polskieradio.pl
Cichociemni

Czytaj także

Sezon na Dwójkę: Sztuka wieku przyzwolenia

Ostatnia aktualizacja: 10.03.2009 13:05
10 marca 2009, godz. 18:00
rozwiń zwiń

Czytaj także

100 lat abstrakcjonizmu

Ostatnia aktualizacja: 28.01.2010 10:52
Od niedzieli (31 stycznia) w Muzeum Narodowym w Gdańsku, a dokładnie w jego Oddziale Sztuki Nowoczesnej MNG – Pałac Opatów w Oliwie można będzie oglądać wystawę "W stulecie abstrakcji. Wystawa ze zbiorów malarstwa Muzeum Narodowego w Gdańsku".
rozwiń zwiń

Czytaj także

Panny do interpretacji

Ostatnia aktualizacja: 23.02.2010 10:48
"Panny dworskie" Diego Velázqueza to obraz uznany przez historyków sztuki za jedno z najważniejszych dzieł w całej historii sztuki. Został namalowany w 1656 roku, obecnie przechowywany i eksponowany jest w madryckim Muzeum Prado.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Monet odnaleziony

Ostatnia aktualizacja: 13.01.2010 11:37
Po 9 latach poszukiwań odnaleziono obraz Clauda Moneta "Plaża w Pourville" skradziony z poznańskiego Muzeum Narodowego. Policja zatrzymała sprawcę - 41-letniego mieszkańca Olkusza. Podczas konferencji prasowej w poznańskiej komendzie policji obraz ma zostać przedstawiony dziennikarzom.
rozwiń zwiń