Historia

August Zaleski - dyplomata, który skłócił emigrację

Ostatnia aktualizacja: 13.09.2020 05:40
Był najdłużej sprawującym urząd prezydenta Polakiem. Funkcję na uchodźstwie pełnił od 1947 roku do śmierci w 1972 roku. Choć stanowisko piastował przez 25 lat i był doświadczonym dyplomatą, jego prezydenturę trudno nazwać udaną.
Polski minister spraw zagranicznych August Zaleski (w centrum bez okularów) wychodzi z budynku Ligi Narodów w Genewie po pierwszej sesji,
Polski minister spraw zagranicznych August Zaleski (w centrum bez okularów) wychodzi z budynku Ligi Narodów w Genewie po pierwszej sesji, Foto: Bundesarchiv/Wikimedia Commons/CC

137 lat temu przyszedł na świat August Zaleski, dyplomata, dwukrotny minister spraw zagranicznych, Prezydent RP na Uchodźstwie.

Dyplomata

Zaleski szybko zobaczył w Piłsudskim szansę na odbudowę polskiej niepodległości. Już w czasach I wojny światowej lobbował na zachodzie na rzecz walczących o wolność Polaków.

W niepodległej ojczyźnie przez szereg lat pełnił misje dyplomatyczne w Szwajcarii, Grecji i Włoszech. Po zamachu majowym, w którym poparł Piłsudskiego, od 1926 roku pełnił funkcję ministra spraw zagranicznych w każdym rządzie, aż do 1932 roku. Choć głównym architektem polityki zagranicznej był wówczas Piłsudski, to Zaleski podejmował własne decyzje.

Beck mocniejszy

Piłsudski zamienił go na Józefa Becka, dopiero gdy w Niemczech zaczęły zaostrzać się tendencje nacjonalistyczne.

- W okresie po dojściu Hitlera do władzy potrzebny był polityk bardziej zdecydowany (…) Józef Beck był osobowością zdecydowanie silniejszą od Zaleskiego – mówił redaktor Andrzej Tokarczyk w audycji Andrzeja Sowy z cyklu "Na historycznej wokandzie".


Posłuchaj
15:01 august zaleski___3550_01_iv_tr_0-0_1047672736e22f4a[00].mp3 Audycja Andrzeja Sowy z cyklu "Na historycznej wokandzie" spór wokół postaci Augusta Zaleskiego prowadzą dr Janusz Osica i red. Andrzej Tokarczyk. (PR, 3.10.2001)

 

Po śmierci Piłsudskiego związał się z Edwardem Rydzem-Śmigłym. Po klęsce wojny obronnej 1939 roku udało mu się przedostać do Francji, gdzie pełnił funkcję ministra spraw zagranicznych w gabinecie Władysława Sikorskiego.

Sprzeciw wobec układu Sikorski-Majski

Zaleski podał się do dymisji w akcie sprzeciwu wobec decyzji o podpisaniu Układu Sikorski-Majski w lipcu 1941. - Wtedy rząd polski był całkowicie pod ścianą. Dla Wielkiej Brytanii byliśmy czymś, co warto było tolerować do momentu, w którym nie zwarli się dwaj tytani - Stalin i Hitler - wyjaśniał dr Janusz Osica, który wcielał się rolę oskarżyciela w audycji. - Zaleski nie rozumiał tego, że gra szła nie tylko o ambicje Sikorskiego, ale o losy paru milionów Polaków.

- Nie był przeciw układowi, był przeciwko złemu układowi – bronił Zaleskiego red. Andrzej Tokarczyk, który powołując się na stenogramy z posiedzenia gabinetu Sikorskiego, przekonywał, że minister wierzył w możliwość wynegocjowania dla Polski lepszych warunków paktu z Sowietami.

Ćwierć wieku w prezydenckim fotelu

Po dymisji doświadczony dyplomata związał się z administracją prezydenta Władysława Raczkiewicza. Ten, korzystając z możliwości danej mu przez konstytucję kwietniową, wyznaczył Augusta Zaleskiego na swojego następcę.

Choć, sprzecznie z konstytucją, Zaleski zasiadał na fotelu prezydenckim przez 25 lat, to jego prezydenturę trudno uznać za udaną. Środowisko emigracyjne odwróciło się od niego, powołując kolegialny urząd głowy państwa - Radę Trzech w składzie: Władysław Anders, Tomasz Arciszewski (po jego śmierci: Tadeusz Bór-Komorowski) i Edward hr. Raczyński. Rada funkcjonowała aż do śmierci i dokonała samorozwiązania dopiero po przejęciu godności prezydenta przez Stanisława Ostrowskiego.

Do czego udało się Zaleskiemu przekonać Piłsudskiego? Posłuchaj audycji Andrzeja Sowy z cyklu "Na historycznej wokandzie".

bm

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Ryszard Kaczorowski. " To był człowiek, który nie grał. Jego życie było służbą"

Ostatnia aktualizacja: 19.07.2020 05:55
Działacz społeczny, harcmistrz, komendant chorągwi Szarych Szeregów, a przede wszystkim ostatni prezydent RP na Uchodźstwie. Jego życie obfituje w daty i wydarzenia symboliczne.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Edward Szczepanik – ostatni premier RP na Uchodźstwie

Ostatnia aktualizacja: 22.08.2020 05:58
22 sierpnia 1915 urodził się Edward Szczepanik, ekonomista, w latach 1986-90 premier Rządu RP na Uchodźstwie.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Edward Rydz-Śmigły - generał od trudnych decyzji

Ostatnia aktualizacja: 11.03.2020 05:55
Oficer I Brygady Legionów Polskich, komendant POW, w czasie wojny polsko-bolszewickiej dowódca armii. Po śmierci marszałka Józefa Piłsudskiego Generalny Inspektor Sił Zbrojnych. Od 1936 roku marszałek Polski. Naczelny Wódz w wojnie obronnej w 1939 roku.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Sześciu wspaniałych - prezydenci RP na uchodźstwie

Ostatnia aktualizacja: 19.07.2020 05:54
19 lipca 1989 roku Ryszard Kaczorowski został mianowany ostatnim prezydentem RP na uchodźstwie. Od września 1939 do grudnia 1990 roku urząd ten sprawowało sześciu polityków, którzy gwarantowali ciągłość polskiego państwa.
rozwiń zwiń