X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
Historia

Słowacka "Republika proboszczów" paktowała z diabłem

Ostatnia aktualizacja: 14.03.2018 06:00
"Miłość do siebie jest nakazem boskim, a ta miłość do siebie rozkazuje mi, abym odsunął od siebie wszystko, co mi szkodzi, co zagraża mojemu życiu. A że dla Słowaka żydowski żywioł zawsze był zagrożeniem życia, to nie trzeba nikogo przekonywać... " - mówił przywódca Słowacji w latach czterdziestych ks. Józef Tiso.
Audio
  • Audycja Agnieszki Stecki z cyklu "Dźwiękowy przewodnik po historii najnowszej - Czechosłowacja". O powstaniu "Republiki proboszczów" mówi prof. Tadeusz Trajdos (30.11.1998)
  • Posłuchaj, co działo się na Słowacji na przełomie 1942 i 1943 roku i jak doszło do powstania. Opowiada prof. Tadeusz Trajdos.
Od lewej: Adolf Hitler, Alexander von Drnberg i Józef Tiso w Berlinie (1941)
Od lewej: Adolf Hitler, Alexander von Dörnberg i Józef Tiso w Berlinie (1941)Foto: NAC/Wikimedia Commons/dp

Karykatura katolicyzmu

Po I wojnie światowej ukształtowało się państwo czechosłowackie, w którym pierwsze skrzypce grała większość czeska. Integralność terytorialną Czechosłowacji pogwałcono w 1938 roku postanowieniami traktatu monachijskiego - Kraj Sudetów zamieszkały w znacznej mierze przez ludność niemiecką. Układ monachijski doprowadził do trzęsienia ziemi w polityce krajowej. Władzę przejęli zwolennicy współpracy z Hitlerem i ratowania choćby częściowej niezależności. To była droga donikąd. Niemcy wykorzystali to sprytnie i zaczęli wspierać słowackich separatystów. 

Republika Słowacka została proklamowana 14 marca 1939 przez parlament, ale nie byłoby to możliwe, gdyby nie poparcie ze strony III Rzeszy. 

- W owym czasie już faktycznie jedyną partią polityczną mogącą działać na terenie Słowacji i rządzącą tym państwem była hlinkowska Słowacka Partia Ludowa, nosząca też nazwę Partia Słowackiej Jedności Narodowej od zimy 1938 roku. - mówił prof. Tadeusz Trajdos w audycji z cyklu "Dźwiękowy przewodnik po historii najnowszej". - Podkreślono bardzo silnie religijne, szczególnie jeśli chodzi o opcję wyznaniową – katolickie, motywacje powstania niepodległego państwa słowackiego.

Państwo zaczęto nazywać "Republiką proboszczów" ze względu na duży udział księży w rządach. Prezydentem został proboszcz w Bánovce nad Bebravou Józef Tiso.

Mała III Rzesza

-Słowacja od czerwca-lipca 1939 roku mnożyła akty wierności, lojalności, zaufania i wręcz wiernopoddańczej miłości do Rzeszy Niemieckiej i do kanclerza Adolfa Hitlera - podkreślał prof. Tadeusz Trajdos.
Nie dziwi zatem fakt, że Słowacja, obok ZSSR było trzecim państwem, które wraz z III Rzeszą napadły na Polskę we wrześniu 1939 roku. - Było to wojowanie rzeczywiste, z licznymi ofiarami, bardzo brutalnie zachowywała się szczególnie żandarmeria słowacka - mówił historyk. - Wobec tej ludności administracja słowacka wykonała niezwykle brutalną, systematyczną akcję slowakizacyjną.

Tiso wzorował swoje państwo na Rzeszy. Utworzona została Gwardia Hlinki, słowacki odpowiednik SS i SA, zaś organizacja Młodzież Hlinki przypominała Hitlerjugend. – Głosiło się narodowe odrodzenie słowackie w oparciu o katolicyzm i Kościół, ale mówiło się coś niesamowitego: że nauka Kościoła nie jest sprzeczna z zasadami narodowego socjalizmu. W 1940-41 roku Słowacja dobrowolnie nazizowała się i tworzyła obraz sojusznika ideologicznego III Rzeszy - mówił gość audycji Agnieszki Stecki.
Ograniczano też prawa ludności żydowskiej, latem 1940 roku ludność żydowska nie miała już praw w Słowacji, a w 1942 roku blisko 70 tysięcy spośród nich zostało już wysiedlonych i przekazanych do niemieckich obozów zagłady. Słowacja do połowy wojny była ślepo zapatrzona w III Rzeszę, Słowacy brali udział w walkach na froncie wschodnim.

Stłumione powstanie

Opozycja działała w podziemiu od 1939 roku, ale dopiero we wrześniu 1943 roku wykrystalizowały się dwie grupy konspiracyjne: skupiona wokół komunistów i utworzona przez sztabowców armii słowackiej. W 1944 ta druga grupa nawiązała współpracę z emigracyjnym rządem Czechosłowackim. 29 sierpnia pułkownik Golian – szef sztabu armii – ogłosił powstanie w odpowiedzi na niemiecką decyzję o wprowadzeniu sił okupacyjnych do Słowacji. –Tylko wschodnia Słowacja była trzymana całkowicie w ręku rządowym, oddziały niemieckie i słowackie nie dopuściły sowietów przez Przełęcz Dukielską, to wstrzymało atak sowiecki na wschodnią Słowację i pozwoliło Niemcom zdusić powstanie - mówił profesor.

Oddziały sowieckie zajęły Słowację wiosną 1945 roku. Na podstawie ustaleń Wielkiej Trójki po wojnie powstała komunistyczna Czechosłowacja, znajdująca się w strefie wpływów ZSRR. Pokojowy podział Czechosłowacji na dwa państwa dokonał się 1 stycznia 1993.
Posłuchaj audycji z cyklu "Dźwiękowy przewodnik po historii najnowszej - Czechosłowacja".

bm

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Wannsee - tu "rozwiązano kwestię żydowską"

Ostatnia aktualizacja: 20.01.2019 06:00
Według protokołu konferencji, zagładzie miało ulec 11 milionów europejskich Żydów, w tym 5 milionów na terenach ZSRR i ponad 3 miliony w Generalnym Gubernatorstwie.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Reinhard Heydrich – praski "rzeźnik"

Ostatnia aktualizacja: 27.05.2019 06:01
Przebiegły, bezwzględny, inteligentny i całkowicie pozbawiony skrupułów. Wzbudzał strach nawet u najwyższych dygnitarzy III Rzeszy. Herman Goering w poufnych rozmowach nazywał go wcielonym diabłem. Hitler obdarzył go mianem "mój książę Alba".
rozwiń zwiń