X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
Historia

Cmentarz Powązkowski – zabytkowa nekropolia Warszawy

Ostatnia aktualizacja: 04.11.2018 06:02
- Ojczyzna to ziemia i groby. Narody tracąc pamięć, tracą życie - mówił jeden z najważniejszych dowódców I wojny światowej, marszałek Ferdinand Foch.
Audio
  • Dwieście lat warszawskiej nekropolii - audycja nadana z okazji 200-lecia założenia Cmentarza Powązkowskiego. Archiwalna wypowiedź nieżyjącego już Jerzego Waldorffa. (PR, 1.11.1990)
Cmentarz Powązkowski
Cmentarz PowązkowskiFoto: PAP/Jacek Turczyk

Słowa te mają głębokie przesłanie, ponieważ cmentarze i groby są wymownym obrazem dziejów narodowych, zarówno okresu pokoju, jak i czasu wojny.

Takim szczególnym obrazem dziejów Polski jest Cmentarz Powązkowski w Warszawie. 20 maja 1792 został otwarty i poświęcony. Nekropolia została założona 4 listopada 1790, na działce ofiarowanej miastu przez rodzinę Szymanowskich.

Cmentarz narodowy

W dniu poświęcenia Cmentarza Powązkowskiego wmurowano też kamień węgielny pod budowę kościoła św. Karola Boromeusza, zaprojektowanego przez królewskiego architekta Dominika Merliniego. Wymurowano tam także katakumby, które z założenia miały być prestiżowym miejscem spoczynku przeznaczonym głównie dla możnych. Spoczęli w nich m.in.: Michał Poniatowski, Hugo Kołłątaj, Michał Kazimierz Ogiński, Dominik Merlini, Edward Hartwig, Czesław Niemen.

Przez wiele lat powązkowska nekropolia była jedynym cmentarzem w Warszawie. Grzebano tu małych i wielkich, pospolitych i wybitnych obywateli stolicy. Wielu z nich tworzyło historię miasta i narodu polskiego.

Jak mówił Jerzy Waldorff, w audycji wyemitowanej na antenie Polskiego Radia 1 listopada 1990, w 200-lecie powązkowskiej nekropolii: - Przez ponad dwieście lat zeszło w piaski i glinę Powązek jedni mówią, że dwa inni, że trzy miliony warszawiaków. Trudno dociec, bo za częstych epidemii w mieście grzebano ich masowo, tysiącami.

Powązkowska Aleja Zasłużonych

Jakkolwiek było, każdy z nas na dostojnym narodowym cmentarzu znaleźć może protoplastów w zawodzie, w powołaniu, ludzi znamienitych, dla kraju i miasta zasłużonych. Pochowani są na nim działacze niepodległościowi, żołnierze powstań narodowych, od insurekcji kościuszkowskiej do powstania warszawskiego, wybitni pisarze, poeci, artyści, myśliciele, uczeni, lekarze, prawnicy i duchowni. Część z nich spoczęła w założonej w 1925 roku Alei Zasłużonych.

- Byłem wtedy jeszcze chłopcem, gdy w roku 1925 chowano za katakumbami pisarza, laureata Nagrody Nobla Władysława Reymonta - wspominał Jerzy Waldorff. - Grób jego był jeszcze samotny, pierwszy w projektowanej Alei Zasłużonych, która z czasem zapełniła się przeszło setką innych.

Nazwiska artystów tam chowanych składają się na historię kultury polskiej. Pisarze: Paweł Jasienica, Jan Parandowski, Leopold Staff, Stanisław Dygat, Kazimierz Wierzyński, Maria Dąbrowska; aktorzy: Stefan Jaracz, Irena Solska, Kazimierz Opaliński, Mieczysława Ćwiklińska, Jerzy Leszczyński, Jan Kurnakowicz, dyrygent Emil Młynarski, pianista Witold Małcużyński, śpiewak Jan Kiepura oraz śpiewaczka Ada Sari.

Pamięć i troska o groby przodków

Cmentarz, którego powierzchnia początkowo wynosiła ok. 2 ha, wielokrotnie był powiększany i dziś zajmuje 43 ha. Powązki przetrwały okres II wojny światowej, stając się w zniszczonej stolicy, najbogatszym w zabytki warszawskim muzeum. Znajdujące się tam nagrobki są przykładami kolejnych stylów architektonicznych, a zdobiące je rzeźby tworzyli wybitni artyści, wśród nich m.in.: Jakub Tatarkiewicz, Cyprian Godebski, Xawery Dunikowski, Antoni Kenar, Gustaw Zemła.

W 1974 roku Jerzy Waldorff założył Społeczny Komitet Opieki na rzecz Ochrony Starych Powązek. - Zebrała się nas grupa odtąd wiernych sprawie działaczy i fachowców z różnych dziedzin konserwacji. Władze duchowe i świeckie początkowo nieufne, po dwóch latach jęły popierać nas gorąco, dzięki czemu przekroczyliśmy liczbę pięciuset najcenniejszych uratowanych od rozpadu grobowców narodowego cmentarza – wspominał pisarz.

Z jego inicjatywy co roku w dzień Wszystkich Świętych na Cmentarzu Powązkowskim odbywa się kwesta prowadzona przez czołowych artystów scen warszawskich, znane osobistości kultury i mediów. Listopadowe kwesty cmentarne weszły na trwałe w obyczaj stolicy.

- Nie zapominajcie o grobach przodków waszych, bo są jak kotwice pamięci zaczepione u dna dziejów, żeby na burzliwym morzu historii Polska nawa nie rozbiła się o wrogie skały – apelował Jerzy Waldorff, który w 1999 roku także spoczął na Cmentarzu Powązkowskim.

mk

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Kiedy gaśnie pamięć ludzka, niech dalej mówią kamienie. Kwesta na Powązkach

Ostatnia aktualizacja: 31.10.2013 10:31
Punktualnie o godz. 9.00, w piątek 1 listopada aktorzy, dziennikarze, muzycy i studenci wyposażeni w charakterystyczne metalowe puszki, rozpoczęli 39. kwestę na rzecz ratowania zabytków warszawskich Powązek.
rozwiń zwiń