- Od lat najmłodszych mówiono mi zawsze, że urodziłem się muzykiem. To znaczy, mówiąc nieskromnie, mam talent muzyczny. I to było dla mnie wielkie uproszczenie życia. Nigdy nie miałem dylematu, który tylu młodych ludzi bardzo zamartwia, na jakie studia iść, w jakim zawodzie czuć się dobrze. Od młodych lat byłem muzykiem, ten kierunek był mi dany - mówił Jan Krenz w 1995 roku w rozmowie z Polskim Radiem.
Z Polski na największe sceny świata
Ceniony za interpretacje muzyki symfonicznej i operowej, sławę zyskał jako dyrygent Wielkiej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia w Katowicach. W latach 1968-1973 pełnił funkcję dyrektora artystycznego Teatru Wielkiego w Warszawie. Jego realizacje Otella Verdiego, Elektry Straussa i Borysa Godunowa Musorgskiego przeszły do legendy polskiej sceny operowej.
Czytaj także:
Współpracował z wieloma zagranicznymi orkiestrami, jak Berliner Philharmoniker czy Royal Concertgebouw Orchestra. W latach 1979-1982 był generalnym dyrektorem muzycznym miasta Bonn - prowadził orkiestrę Beethovenhalle. W bońskiej operze wystawił m.in. "Halkę" Stanisława Moniuszki, w niemieckim tłumaczeniu, wykonywaną przez polskich solistów.
Jan Krenz niczym Gustav Mahler
Jan Krenz działalność dyrygencką łączył z komponowaniem. Jego twórczość obejmuje utwory symfoniczne, kameralne i wokalno-instrumentalne, jak Serenada klasyczna na małą orkiestrę, Dwie śpiewki (smutna i wesoła) na chór a cappella, tryptyk symfoniczny na orkiestrę Maski oraz Taniec symfoniczny na orkiestrę. Tworzył też muzykę teatralną i filmową, do dzieł najważniejszych twórców polskiej szkoły filmowej: "Kanału" oraz "Popiołu i diamentu" Andrzeja Wajdy czy "Eroiki" i "Zezowatego szczęścia" Andrzeja Munka.
Od lat 80. Jan Krenz, wzorem Gustava Mahlera, pół roku poświęcał na komponowanie własnych utworów, a kolejne pół - na dyrygowanie. W 1995 roku Polskie Radio uhonorowało go Diamentową Batutą za "wybitne kreacje artystyczne, rozsławianie muzyki polskiej w kraju i za granicą oraz przybliżanie jej milionom słuchaczy". Maestro mówił wówczas, że dyrygentura jest zwieńczeniem działań muzyka i kompozytora.
- Dyrygent musi mieć świetny słuch, słuch taki wewnętrzny, który pozwala kreować, który pozwala ustawiać w orkiestrze proporcje, tak zwany balans. Dyrygent musi mieć sprawność fizyczną. Dyrygent jest to trudny, niezwykle interesujący zawód. Jest to jakaś korona wykonawstwa - podkreślał.
Nie tylko Diamentowa Batuta
W interpretacji dzieł wielkich mistrzów Jan Krenz starał się być wierny intencjom autora, studiował partyturę utworu, odrzucając dowolne efekciarstwo. - Muszę przyznać, że partytura jest to tak dziwna Biblia, w której detalach zawsze można znaleźć zawsze coś nowego. Tak że staram się dyrygować każdą symfonię, nawet najbardziej znaną, jakby po raz pierwszy - wyznał na antenie Polskiego Radia światowej sławy dyrygent i kompozytor.
Był on laureatem licznych wyróżnień, m.in. dwukrotnie odebrał nagrodę Związku Kompozytorów Polskich. Jan Krenz otrzymał też Złoty Krzyż Zasługi, Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski, Złoty Medal "Zasłużony Kulturze Gloria Artis" oraz Order "Ecce Homo". Był doktorem honoris causa Akademii Muzycznej im. Grażyny i Kiejstuta Bacewiczów w Łodzi i Akademii Muzycznej im. Ignacego Jana Paderewskiego w Poznaniu.
Jan Krenz zmarł 15 września 2020 roku. Przeżył 94 lata. Spoczywa na warszawskich Powązkach.
***
IAR/Piotr Grabka
