Dworcowe mozaiki Fangora pod ochroną. Sąd podzielił stanowisko konserwatora

- To bardzo wyjątkowe dzieło sztuki. Patrząc na estetykę poszczególnych plansz pokrytych mozaikami, łatwo dostrzec pokrewieństwo z malarstwem Wojciecha Fangora. Poszukiwań kolorystycznych, tonalnych, ale też pewnego rodzaju wizualnego ożywienia tej materii plastycznej - mówił w Dwójce o niszczejących mozaikach na dworcu PKP Warszawa Śródmieście Marcin Dawidowicz, konserwator zabytków.

Mozaiki Wojciecha Fangora,składają się ze szkliwionych elementów ceramicznych o wymiarach 4x3 cm. Elementy wykonano w zakładach Fajansu we Włocławku. W 2020 roku dekoracje zostały wpisane do rejestru zabytków

Foto: Marek BAZAK/East News

>>> Posłuchaj nagrania z audycji "Poranek Dwójki"

Wojciech Fangor to jeden z najważniejszych malarzy i artystów XX wieku, którego twórczość należy dziś do kanonu sztuki współczesnej. Jego dzieła można podziwiać nie tylko w muzeach i galeriach, ale także w metrze czy na dworcu. To właśnie na warszawskiej stacji kolejowej PKP Śródmieście odnajdziemy słynne wielokolorowe mozaiki Fangora z lat 60. Znajduje się tam aż 79 dekoracji wykonanych z ceramiki.

Op-art Wojciecha Fangora z myślą o podróżujących koleją

- Wojciech Fangor słynął z pewnych poszukiwań, które można by zakorzenić w tzw. nurcie op-artu, czyli sztuki kinetycznej. Rzeczywiście mozaiki są pogrupowane kolorystycznie, oznaczając poszczególne kierunki ruchu. Pierwotnie całej tej kompozycji towarzyszyło też specjalne oświetlenie, które miało sygnalizować wjazd pociągu w określonych kierunkach - tłumaczył Marcin Dawidowicz, konserwator zabytków.

Zobacz także:

• Franciszek Wyleżuch - artysta, który nadał Tychom koloru
• Matka Teresa od Wizytek. Z klasztoru na wystawę

Choć mozaiki wpisane zostały do rejestru zabytków, dziś są w dramatycznym stanie. O ich ochronę nieprzerwanie walczy Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków. - Objęcie ich trwałą ochroną konserwatorską na pewno pozwoliło ten zasób zachować w całości. Wcześniej pojawiały się pomysły, żeby te dekoracje usuwać. Wpis otwiera także możliwości nakładania działań kontrolnych na właściciela, czyli PKL. Same mozaiki powinny zostać jak najszybciej zabezpieczone, a te kilka sztuk najbardziej zagrożonych poddanych pilnym pracom zabezpieczającym - podkreślał gość Dwójki.

Zabytkowe mozaiki doczekają się konserwacji

Do końca ubiegłego roku władze Polskich Kolei Państwowych zostały zobowiązane przez Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków do przeprowadzenia prac konserwatorskich. Właściciel stacji Warszawa Śródmieście wniósł jednak skargę do Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Warszawie. We wtorek (27.01) została ona oddalona. Tym samym zabytkowe mozaiki Wojciecha Fangora muszą być zabezpieczone.

***

Przygotowanie: Alicja Michalska

Data emisji: 28.01.2025

Godzina emisji: 7.40

Materiał wyemitowano w audycji "Poranek Dwójki".

pg