X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
Historia

Aleksander Wielopolski – realista czy zdrajca?

Ostatnia aktualizacja: 07.08.2018 06:07
"Wielopolski, polityk dużej fachowości, dalekowzroczności i siły charakteru niewiele mógł zrobić między rządzącym zawsze przy pomocy bagnetu Petersburgiem, a powstańczymi sztyletami. Żadna ze stron nie dała mu prawdziwej szansy" - pisał Jerzy Borejsza.
Audio
  • Audycja historyczna z cyklu "Na historycznej wokandzie" poświęcona sylwetce i dokonaniom Aleksandra Wielopolskiego.
  • Audycja poświęcona postaci Aleksandra Wielopolskiego z cyklu "Kronika polska". Komentuje historyk dr Piotr Szlanta.
Branka Polaków do armii rosyjskiej 1863, Aleksander Sochaczewski fot. Wikimedia Commons.
Branka Polaków do armii rosyjskiej 1863, Aleksander Sochaczewski fot. Wikimedia Commons.

7 sierpnia 1862 działacz niepodległościowy Ludwik Ryll dokonał nieudanego zamachu na naczelnika rządu cywilnego Królestwa Polskiego, margrabiego Aleksandra Wielopolskiego.

- Wielopolski funkcjonuje w przeciętnej opinii współczesnego Polaka jako symbol polityki ugodowej. Symbol z odcieniem pejoratywnym. Biegunem przeciwnym, symbolem polityki romantycznej, polityki walki jest Józef Piłsudski – mówił na antenie PR Ryszard Zieliński.

Posłuchaj sądu nad Aleksandrem Wielopolskim w audycji z cyklu "Na historycznej wokandzie".

Rezygnacja z niepodległości

Aleksander Wielopolski urodził się w 1803 roku w Sędziejowicach, w jedynej polskiej rodzinie z tytułem margrabiowskim. Ugodowy polityk, konserwatysta po raz pierwszy pojawił się na łamach historii, gdy podczas Powstania Listopadowego na polecenia Rządu Narodowego wyjeżdżał w misjach dyplomatycznych do Wielkiej Brytanii. Kilka lat później, po rzezi szlachty w rabacji galicyjskiej z 1846 roku, napisał anonimowo słynny list do austriackiego kanclerza ks. Metternicha, w którym wyraził oburzanie na inspirowanie rzezi przez władze austriackie. Pod wpływem wydarzeń z Galicji zrezygnował z hasła niepodległości na rzecz niepodległości, na rzecz współpracy środowisk konserwatywnych z rządem carskim.

Reformy Wielopolskiego

Po wojnie krymskiej i objęciu rządów przez cara Aleksandra II Wielopolski zaangażował się w działalność polityczną w Królestwie Polskim. Chciał doprowadzić do ugody pomiędzy caratem, a społeczeństwem polskim, które coraz częściej domagało się przywrócenia samorządu i reform konstytucyjnych. W kwietniu 1861 roku stanął na czele nowo powołanej Komisji Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego w Królestwie Polskim. Swoją osobą firmował ustępstwa rządu carskiego względem Polaków. Między innymi w kwietniu 1861 roku zapowiedziano powołanie Rady Stanu i założenie uniwersytetu. Jednak społeczeństwo polskie wciąż było niezadowolone z tak wąskiego zakresu swobody.

- W oczach Polaków był to samowolny, nie liczący się z opinią publiczną magnat, który złamał dotychczasowy wspólny front ziemiaństwa względem caratu – mówił historyk dr Piotr Szlanta.

W maju 1862 roku został mianowany kierownikiem rządu cywilnego i firmował trzy układy carskie. W książce "Sylwetki polityczne XIX wieku" autorstwa Wojciecha Karpińskiego i Marcina Króla można przeczytać: "Wielopolski przeprowadził ważne reformy. Rozbudował szkolnictwo z językiem polskim. Doprowadził do powstania Szkoły Głównej w Warszawie. Oczynszował chłopów, chociaż nie zdecydował się na uwłaszczenie. Nadał prawa Żydom. Organizował ustrój administracyjny. Powołał organa rządowe i sądownicze. Reformy, które wywalczył miały ogromne znaczenie dla społeczeństwa, a jednak społeczeństwo nie przyjmowało ich".

Powstanie Styczniowe

- Kolejne ustępstwa okazały się zbyt małe, aby zaspokoić rozbudzone oczekiwania społeczeństwa – mówił Piotr Szlanta- aby nie dopuścić do katastrofy, którym Powstanie Styczniowe się okazało, Wielopolski wystąpił z ideą branki do wojska.

Przeprowadzono ją w nocy z 14 na 15 stycznia 1863. Wybrano pewną grupę rekrutów, którzy szli do wojska na nie krócej niż okres 25 lat. W ten sposób, Wielopolski, car Aleksander II i namiestnik Królestwa Polskiego Wielki Książę Konstanty usiłowali zdusić zarzewie buntu.

Wybuch Powstania Styczniowego spowodował, że Wielopolski utracił swoje wpływy w Królestwie Polskim i na dworze carskim. Ostatecznie w lipcu 1863 roku otrzymał dymisję i wyjechał za granicę. Zmarł w Dreźnie 30 grudnia 1877.

mjm

Czytaj także

Powstanie styczniowe - zbrojny bunt Polaków

Ostatnia aktualizacja: 22.01.2019 08:00
- Wybuch powstania jest zawsze aktem desperacji, oznacza, że wyczerpano wszelkie inne możliwe środki walki politycznej o własny byt narodowy, a sytuacja, w której naród się znajduje jest po prostu nieakceptowalna - mówi historyk prof. Michał Klimecki.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Decyzja o Powstaniu styczniowym była dla wszystkich zaskoczeniem

Ostatnia aktualizacja: 06.02.2014 04:11
- Nawet konspiratorzy, którzy byli bardzo dobrze zorientowani, byli kompletnie zdumieni z powodu branki do rosyjskiej armii. To sprawiło, że rozpoczęto Powstanie styczniowe znacznie wcześniej niż planowano - opowiada w Jedynce historyk dr Jarosław Szarek.
rozwiń zwiń

Czytaj także

245 lata temu rozpoczął się Sejm Rozbiorowy

Ostatnia aktualizacja: 19.04.2018 06:09
19 kwietnia 1773 w Warszawie zwołano Sejm Rozbiorowy, w czasie którego zatwierdzono I rozbiór Polski przez trzy mocarstwa ościenne.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Czy Polska mogła uniknąć rozbiorów?

Ostatnia aktualizacja: 18.09.2018 06:07
"Trzy upiorzyce wyssały z Polski życie państwowe. Były to siostry rodzone – konfederacje barska, radomska i targowicka. Z tych trzech sióstr upiorzycą najwinniejszą, bo najzgubniejszą była niewątpliwie konfederacja barska. Gdyby nie ona państwo polskie nie upadłoby w XVIII wieku" – pisał Stanisław Cat-Mackiewicz.
rozwiń zwiń