X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
Historia

Jan Kochanowski – mistrz poezji z Czarnolasu

Ostatnia aktualizacja: 22.08.2019 06:45
– Jan Kochanowski wyprowadził polszczyznę z cienia języka mówionego i wprowadził ją do pisma. Ujawnił, jak bogata i integralna była polszczyzna, to był kopernikański przełom – powiedział w Polskim Radiu pisarz Wiesław Myśliwski.
Audio
  • O młodości Jana Kochanowskiego w audycji "Mieć 19 lat". (PR, 14.12.2005)
  • Postać Jana Kochanowskiego w cyklu "Biografia milenijna". (PR, 30.01.2000)
  • Prof. Jolanta Choińska-Mika o polskiej literaturze i muzyce XVI wieku w audycji "Kronika polska". (PR, 21.03.2001)
Karol Miller, Odwiedziny Zamoyskiego w Czarnolesie (1877)
Karol Miller, "Odwiedziny Zamoyskiego w Czarnolesie" (1877)Foto: Wikimedia Commons/Domena Publiczna

22 sierpnia 1584 roku umarł Jan Kochanowski, wybitny poeta epoki renesansu. Zgon nastąpił nagle w trakcie obrad sejmu w Lublinie, prawdopodobnie wskutek udaru mózgu.

Młodość

Jan Kochanowski był bardzo zdolnym młodzieńcem, który zdobył uznanie swoich wychowawców. Urodził się w 1530 roku w rodzinnym majątku w Sycynie i jako nastolatek rozpoczął studia na Akademii Krakowskiej.

– Pochodził ze średniej szlachty małopolskiej, miał dosyć liczną rodzinę. Ojciec zmarł dosyć wcześnie, więc możemy się domyślać, że młodzieńcze lata wypełniały mu starania o zabezpieczenie finansowe, ale jednocześnie o wykształcenie i edukację – powiedział Piotr Dmitrowicz w audycji "Mieć 19 lat".

W 1551 roku studiował w Królewcu, a w następnym roku przeniósł się do Włoch i rozpoczął naukę w Padwie. We Włoszech przebywał z przerwami do 1559 roku, w tym czasie odwiedził też Francję.

Życie dworskie

Po śmierci rodziców powrócił do Polski i objął w spadku część majątku, który następnie oddał w dzierżawę rodzinie. W tym czasie pełnił służbę na dworach magnackich. Dzięki protekcji dostał posadę na dworze królewskim i objął funkcję sekretarza Zygmunta II Augusta.

Krążył wokół wielkich osób ówczesnej polityki. Wziął udział m.in. w sejmie lubelskim w 1569 roku, w którego trakcie uchwalono akt unii lubelskiej, powołującej Rzeczpospolitą Obojga Narodów.

450. rocznica zawarcia Unii Lubelskiej - zobacz serwis specjalny

Na tym samym sejmie odbył się hołd księcia pruskiego Albrechta Fryderyka Hohenzollerna przed królem Zygmuntem Augustem. Kochanowski opisał to wydarzenie w utworze "Proporzec albo hołd pruski", w którym sławił potęgę Rzeczpospolitej.

Narodziny legendy w Czarnolesie

Kilka lat później wycofał się z życia dworskiego i postanowił poświęcić się w większym stopniu twórczości literackiej. W 1574 roku przeprowadził się do dworku w Czarnolesie, znajdującym się w jego rodzinnych stronach na ziemi radomskiej. Wiosną 1575 roku ożenił się z Dorotą Podlodowską i założył rodzinę.

Przeprowadzka nie oznaczała ucieczki od świata, a Jan Kochanowski wciąż udzielał się w życiu publicznym i brał udział w sejmach walnych. Odnowił wówczas przyjaźń z Janem Zamoyskim, na którego wesele napisał tragedię "Odprawa posłów greckich".

Lata mieszkania w Czarnolesie przyniosły nie tylko upragniony spokój i poświęcenie się pracy literackiej, ale również osobiste tragedie rodzinne. W końcu lat 70. XVI wieku najpierw zmarł jego starszy brat Kasper, a następnie malutka córka Urszula. Jan Kochanowski bardzo ciężko przeżył stratę dziecka i poświęcił mu monumentalny cykl żałobnych trenów, uznawanych za największe dzieło poety. Opowiadają o cierpieniu i pokonywaniu żałoby.

Twórczość i spuścizna

Jego poezja cechowała się niesłychaną różnorodnością, poruszał poważne i lekkie tematy. Chciał przekazać odbiorcom kompletny pogląd na świat, postrzeganie wszystkich aspektów życia. Pisał treny, refleksyjne pieśni, psalmy, ale również lekkie i zabawne fraszki.

XVI wiek był momentem ukształtowania współczesnej polszczyzny. Jednym z jej współtwórców był Jan Kochanowski.

– Jan Kochanowski był niewątpliwie największym polskim twórcą doby odrodzenia, który mógł konkurować z największymi mistrzami starożytności. Najlepszym świadectwem wielkości Kochanowskiego jest fakt, że ciągle badacze literatury znajdują coś nowego – stwierdziła prof. Jolanta Choińska-Mika w audycji "Kronika polska".

sa

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Unia lubelska – początek Rzeczpospolitej Obojga Narodów

Ostatnia aktualizacja: 01.07.2019 06:00
1 lipca 1569 zawarta została unia polsko-litewska, tym samym powstała Rzeczpospolita Obojga Narodów. Wspólne państwo Polaków i Litwinów trwało przez ponad dwa wieki – aż do czasu, kiedy zniknęło z mapy Europy po rozbiorach w 1795 roku.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Wespazjan Kochowski - poeta, historyk, sarmata

Ostatnia aktualizacja: 06.06.2019 05:59
- Sienkiewicz zawdzięcza Kochowskiemu bardzo wiele, zarówno jeśli chodzi o materiały historyczne, jak o artystyczny wyraz, pewną atmosferę, która przeniknęła do dzieła autora "Potopu" - słyszymy w audycji "Nad kartami poetów".
rozwiń zwiń

Czytaj także

Marcin Kromer - autor pierwszego przewodnika po Polsce

Ostatnia aktualizacja: 23.03.2019 06:10
430 lat temu, 23 marca 1589, zmarł Marcin Kromer, biskup warmiński, humanista, historyk i sekretarz królewski.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Ks. Jakub Wujek - kunsztowny przekład Biblii

Ostatnia aktualizacja: 25.08.2019 06:00
Przez kilkaset lat przekład renesansowego jezuity był najważniejszym polskim tłumaczeniem Biblii. - Stworzył arcydzieło. Słownictwo, którego używał było niezwykle ekspresywne - mówiła na antenie Polskiego Radia językoznawczyni prof. Jadwiga Puzynina.
rozwiń zwiń

Czytaj także

"Odprawa posłów greckich" - nestor polskich dramatów

Ostatnia aktualizacja: 12.01.2018 06:00
440 lat temu, 12 stycznia 1578, na weselu podkanclerza koronnego Jana Zamoyskiego i Krystyny Radziwiłłówny odbyła się premiera "Odprawy posłów greckich" Jana Kochanowskiego.
rozwiń zwiń