Historia

Danuta Szaflarska. "Aktorka z życia wzięta"

Ostatnia aktualizacja: 06.02.2020 06:00
– W teatrze i w życiu była osobą, która niczego nie grała. Ona po prostu była – mówił o niej reżyser Maciej Englert. 105 lat temu urodziła się Danuta Szaflarska, jedna z pierwszych powojennych gwiazd filmowych. Jej kariera aktorska trwała prawie 80 lat. Miała na koncie około stu ról teatralnych. W czasie Powstania Warszawskiego była łączniczką Armii Krajowej.
Audio
  • - Mówią o mnie, że jestem wybrykiem natury, bo gram w tym wieku - audycja ze wspomnieniami Danuty Szaflarskiej (PR, 27.11.2013)
  • Danuta Szaflarska - o góralskim rodowodzie wielkiej aktorki, jej okupacyjnej przeszłości w szeregach Armii Krajowej i powojennej drodze zawodowej nie zawsze usłanej różami. (PR, 30.10.2017)
  • Maciej Englert o wielkim powrocie Danuty Szaflarskiej do teatru w 1994 r. (PR, 16.02.2015)
  • Magdalena Łazarkiewicz o współpracy z Danutą Szaflarską (PR, 17.02.2015)
  • O Danucie Szaflarskiej opowiada reżyser Grzegorz Jarzyna (PR, 18.02.2015)
  • O Danucie Szaflarskiej opowiada reżyser Edward Wojtaszek (PR, 19.02.2015)
  • Spotkanie z Danutą Szaflarską wspomina Piotr Adamczyk (PR, 20.02.2015)
  • Jacek Bławut o współpracy z Danutą Szaflarską na planie filmu "Jeszcze nie wieczór" (PR, 23.02.2015)
  • Swoje spotkanie z Danutą Szaflarską wspomina Adam Woronowicz (PR, 24.02.2015)
  • O Danucie Szaflarskiej opowiada reżyser Teatru Polskiego Radia Waldemar Modestowicz (PR, 25.02.2015)
  • O Danucie Szaflarskiej opowiada Janusz Gajos (PR, 26.02.2015)
  • O Danucie Szaflarskiej opowiada Aleksandra Popławska (PR, 27.02.2015)
  • "Aktorka z życia wzięta". Wspominamy Danutę Szaflarską (PR, 19.02.2017)
Danuta Szaflarska podczas wernisażu wystawy Danuta Szaflarska w Teatrze Narodowym w 2007 roku
Danuta Szaflarska podczas wernisażu wystawy "Danuta Szaflarska w Teatrze Narodowym" w 2007 rokuFoto: Karol Piechocki/REPORTER/East News

danuta szaflarska 1200.jpg
Danuta Szaflarska. Góralka z talentem i charakterem

Młodość stulatki

Danuta Szaflarska przyszła na świat 6 lutego 1915 roku w Kosarzyskach, zmarła zaś w wieku 102 lat - 19 lutego 2017 roku w Warszawie. Długowieczna artystka niemal do samego końca występowała na scenie i na ekranie. Gdy w lutym 2015 roku skończyła 100 lat, jej przyjaciele oraz sceniczni partnerzy opowiadali w Polskim Radiu o fenomenie aktorki.

– Pani Danuta reprezentuje wyjątkowy typ młodzieńczej, ruchliwej, energicznej staruszki – mówił wtedy Piotr Adamczyk, a Adam Woronowicz dodał, że aktorka jest dla młodszych koleżanek i kolegów zarówno gwiazdą, jak i "kumpelą". – Szanujemy ją, ale też traktujemy jak jedną z nas. Mówimy do niej "cześć, Danka!", zarazem myśląc o niej jak o nauczycielce – mówił artysta, który zwrócił także uwagę na nadzwyczajną pamięć stulatki. – Jako jedyna umiała podczas próby tekst swojej roli – opowiadał. A przecież Danucie Szaflarskiej czytać było trudniej niż innym - pod koniec życia miała bardzo słaby wzrok. Radziła sobie z tym problemem przy użyciu ogromnej lupy, która towarzyszyła jej także podczas oficjalnych uroczystości.

Sama Danuta Szaflarska - w 2013 roku, czyli w wieku 98 lat - gdy w Polskim Radiu opowiadała o swoim życiu i wspomniała o wypadku, który zmusił ją do chodzenia o kuli, zastanawiała się nad swoją żywotnością. – Mówią o mnie, że jestem wybrykiem natury, bo gram w tym wieku. Gdyby nie wypadek, byłabym bardzo sprawna fizycznie, bo umysłowo w dalszym ciągu mam świetną pamięć – powiedziała.

Osiem dekad gwiazdy

Jako młoda dziewczyna wcale nie zamierzała być aktorką.  Nie wiedziałam, że to może być zawód. Traktowałam to jako rozrywkę. Marzyłam o medycynie, ale nie było nas stać na studia – opowiadała we wspomnieniowej audycji w 2013 roku. Zafascynowana amatorskim teatrem w Nowym Sączu zdecydowała się na trzyletnią szkołę aktorską.  To był najwspanialszy okres w moim życiu. Mieliśmy profesorów, którzy nas nie tylko uczyli, ale i wychowywali – wspominała.

Państwowy Instytut Szkoły Teatralnej ukończyła w 1939 roku. Wybuch II wojny światowej zastał ją w Wilnie, gdzie debiutowała na scenie w Teatrze na Pohulance. Dwa lata później wróciła do stolicy, grała w teatrach podziemnych.

Po wojnie przez rok występowała w Starym Teatrze w Krakowie (1945-46), a następnie w Łodzi - w Teatrze Kameralnym. W 1949 roku po likwidacji Kameralnego powróciła do Warszawy.

Od drugiej połowy lat 50. była związana z teatrami stolicy, najpierw Współczesnym, potem - Narodowym i Dramatycznym. Gościnnie występowała na scenach niemal wszystkich warszawskich teatrów. Od 2010 roku była członkiem zespołu aktorskiego Teatru Rozmaitości w Warszawie. Sławę zdobyła dzięki rolom w popularnych filmach, m.in. "Zakazanych piosenkach" czy "Skarbie". Wystąpiła także m.in. w takich produkcjach jak "Korczak", "Dolina Issy", "Ludzie z pociągu" i "Pożegnanie z Marią".

Danuta Szaflarska i Jerzy Duszyński w filmie "Zakazane piosenki", zdjęcie z czasopisma "Film", 1947Danuta Szaflarska i Jerzy Duszyński w filmie "Zakazane piosenki", zdjęcie z czasopisma "Film", 1947

Ponad pół wieku współpracowała z Teatrem Polskiego Radia. Zagrała w blisko stu pięćdziesięciu słuchowiskach dla dzieci i dla dorosłych. Słuchacze mogli ją usłyszeć m.in. w "Niemcach" w reż. Erwina Axera i Antoniego Bohdziewicza z 1950 r., "Błękitnej różyczce" Jana Warenyci, "Brydżystach" Kazimierza Orłosia, "Domku z kart" Emila Zegadłowicza, "Godzinie W" Jerzego Stefana Stawińskiego, "Grubych rybach" Michała Bałuckiego czy "Piaskownicy" Michała Walczaka. Do połowy lat 80. aktorka kreowała rolę Danusi Matysiakówny-Grzelakowej w powieści radiowej Matysiakowie.

Aktorka była laureatką wielu prestiżowych wyróżnień, otrzymała między innymi Wielką Nagrodę Dwóch Teatrów - Radia i Telewizji za całokształt pracy artystycznej i nagrodę honorową Międzynarodowego Festiwalu Sztuki Operatorskiej "Camerimage". W 2007 roku dostała Złoty Medal Zasłużony Kulturze Gloria Artis. Rok później odsłoniła swoją gwiazdę w Alei Gwiazd na ulicy Piotrkowskiej w Łodzi.

W 2015 roku została odznaczona Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski "w uznaniu wybitnych zasług dla Rzeczypospolitej Polskiej, a w szczególności znamienitych osiągnięć w pracy artystycznej i znaczącego wkładu w rozwój polskiej kultury oraz za działalność na rzecz niepodległości i przemian demokratycznych w Polsce".

im/mc

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

"Rówieśnica XX wieku". Pierwsza biografia Danuty Szaflarskiej

Ostatnia aktualizacja: 05.06.2018 18:30
- Śledząc dzieje jej życia, chciałem przyjrzeć się też historii XX wieku - mówił Gabriel Michalik, autor nowo wydanej książki "Danuta Szaflarska. Jej czas".
rozwiń zwiń

Czytaj także

Wszystko, czego nie wiedzieliśmy o Danucie Szaflarskiej

Ostatnia aktualizacja: 18.02.2019 12:21
- Każdą książkę biograficzna zaczynam od oswojenia i obłaskawienia rodziny, bo te osoby wiedzą najwięcej. Najbliżsi mogą odsłonić rzeczy kompletnie nieznane, intymne - mówiła w Dwójce Katarzyna Kubisiowska, autorka książki reporterskiej o wybitnej aktorce.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Katarzyna Kubisiowska: Szaflarska brała się z życiem za bary

Ostatnia aktualizacja: 17.07.2019 17:50
- Myślę, że do Szaflarskiej została przyklejona taka "gęba" pani, która tak fajnie i dobrze sobie radziła z przemijaniem - mówiła w audycji "Wybieram Dwójkę" autorka książki "Szaflarska. Grać, aby żyć".
rozwiń zwiń

Czytaj także

"Szaflarska. Grać aby żyć" - opowieść o kobiecie silnej i tajemniczej

Ostatnia aktualizacja: 04.08.2019 17:56
Była niezwykle radosną osobą i utalentowaną aktorką. Chociaż przeżyła wiele cierpień i rozczarowań nie pokazywała smutku. W jednym z wywiadów zdradziła, że w Warszawie zakochała się od pierwszego wejrzenia. Mowa o Danucie Szaflarskiej, której wspomnienie możemy przeczytać w biografii autorstwa Katarzyny Kubisiowskiej pt: "Szaflarska. Grać, aby żyć". 
rozwiń zwiń