Nie tylko Emilia Plater. Kobiety w powstaniu listopadowym

Ostatnia aktualizacja: 30.11.2021 13:38
- Kobiety w powstaniu listopadowym nie tylko walczyły, ale również organizowały różne wsparcia szpitalno-dobroczynne - mówiła w Programie 2 Polskiego Radia historyk dr Małgorzata Żaryn w dniu 191. rocznicy wybuchu zrywu niepodległościowego przeciwko zaborcy rosyjskiemu.
Bohaterki polskie: Emilia Sczaniecka, wielka patryotka ratująca rannych na polu bitwy w r. 1831. Reprodukcja malarstwa Kajetana Saryusza-Wolskiego
"Bohaterki polskie: Emilia Sczaniecka, wielka patryotka ratująca rannych na polu bitwy w r. 1831". Reprodukcja malarstwa Kajetana Saryusza-WolskiegoFoto: Polona.pl

Powstanie listopadowe wybuchło 29 listopada 1830 roku. Według wielu historyków miało ono realne szanse powodzenia. Zakończyło się klęską nie dlatego, że Polacy nie wykazali się odpowiednią determinacją, bohaterstwem, poświęceniem dla ojczyzny. Przyczyn porażki należy doszukiwać się w kunktatorstwie, strachu, braku śmiałych planów tych, którzy stanęli na jego czele.

W tym niepodległościowym zrywie, o czym niewiele się mówi, wzięło udział z bronią w ręku przynajmniej kilkanaście kobiet. Najczęściej w przebraniu męskim, choć nie zawsze. Oczywiście sztandarowy, i chyba jedyny szerzej znany, jest przypadek Emilii Plater (1806-1831). Ale były też inne bohaterki.


Posłuchaj
26:49 Dwójka rozmowy po zmroku 29.11.2021.mp3 Dr Małgorzata Żaryn o Emilii Plater i innych uczestniczkach powstania listopadowego (Rozmowy po zmroku/Dwójka) 

Na współczesnej tablicy, umieszczonej na Głazie Pamięci w warszawskiej Alei Chwały (odsłoniętej w 2016 roku), honorującej uczestniczki powstania listopadowego, wymienia się ich pięć: Emilię Plater, Józefinę Rostkowską, Barbarę Czarnowską, Klaudynę Potocką i Emilię Szczaniecką. Zapewne dokładnej ich liczby nie poznamy nigdy. Były przecież kolejne: Klementyna Hoffmanowa, Kunegunda Ogińska, Antonina Tomaszewska, dwie adiutantki Emilii Plater: Marylka Prószyńska i Maria Raszanowicz. Warto o nich pamiętać!

***

Tytuł audycji: Rozmowy po zmroku

Prowadził: Wacław Holewiński

Gość: dr Małgorzata Żaryn (historyk, autorka książki "Emilia Plater")

Data emisji: 29.11.2021

Godzina emisji: 21.30

Czytaj także

Niepodległa jest kobietą. Bohaterskie bojowniczki o wolność

Ostatnia aktualizacja: 16.11.2021 21:10
Listopad to czas, kiedy chyba najczęściej rozmawiamy o Polsce i o jej drodze do niezależnego bytu państwowego po 123 latach niewoli. Wspomina się „Ojców niepodległości”, spiera o ich rolę, wkład w dzieło stworzenia II Rzeczpospolitej. Jednocześnie jednak wciąż rola kobiet w tych działaniach jest co najmniej niedoceniana.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Christina Lamb: na wojnie gwałt jest tańszy niż kula do kałasznikowa

Ostatnia aktualizacja: 18.11.2021 11:42
- Ludzie sądzą, że gwałty wojenne są sprawą mniejszej wagi od morderstw i tortur, tymczasem prawie wszystkie ofiary przemocy seksualnej, z którymi rozmawiałam, podkreślały, że wolałyby raczej zginąć, niż przejść przez to, co je spotkało - mówiła w Dwójce Christina Lamb, autorka książki "Our Bodies, Their Battlefield: What War Does to Women", która zdobyła nagrodę specjalną przyznawaną przez Instytut im. Witolda Pileckiego w kategorii dla współczesnych korespondentów wojennych.
rozwiń zwiń