Polskie Radio

Lechosław Marszałek. Wybitny twórca kultowych dobranocek

Ostatnia aktualizacja: 26.03.2022 05:40
31 lat temu, 26 marca 1991 roku, zmarł jeden z najbardziej lubianych twórców telewizyjnych filmów dla najmłodszych - Lechosław Marszałek... nomen omen, bo dosłownie właśnie taką godność można było przydzielić temu twórcy, reżyserowi i scenarzyście - w świecie dobranockowych animowanek wiódł prawdziwy prym.
Znaczek z postacią Reksia z lat 70. XX wieku
Znaczek z postacią Reksia z lat 70. XX wiekuFoto: Shutterstock

Przede wszystkim był ojcem najsłynniejszego polskiego animowanego psa - Reksia. W początkach swojej filmowej kariery stworzył też film o Pani Twardowskiej (1955), pracował przy produkcji słynnej Gąski Balbinki (1959, 1953) czy reżyserował i współtworzył scenariusze pierwszych serii Bolka i Lolka (1963-1971). Reżyserował i opracowywał też serial "Przygody Błękitnego Rycerzyka” (1963, 1966).

Jednak dopiero odejście z produkcji kultowych "Bolka i Lolka" pozwoliło mu na uwolnienie swoich zwierzęcych sympatii. Tak właśnie powstał Reksio (1967-1990). Polska Agencja Prasowa opisując pięćdziesięciolecie narodzin Reksia tak opisuje jego przyjście na świat: "Kilkuminutowe filmy animowane z przygodami Reksia powstawały w bielskim Studiu Filmów Rysunkowych w latach 1967-88. Łącznie zrealizowano ponad 60 odcinków. Postać stworzył reżyser i scenarzysta Lechosław Marszałek". W wielu miejscach przytaczana jest historia dlaczego Marszałek odszedł od produkcji "Bolka i Lolka"... choć jeszcze w późniejszych latach współpracował przy niektórych seriach dwóch urwisów.

PAP przytacza z tej okazji wypowiedź żony twórcy, która stwierdza: "Mąż pracował przy filmach z Bolkiem i Lolkiem, ale w momencie, gdy w Studiu wymyślono ich przygody na Dzikim Zachodzie, wycofał się z tego serialu. Nie chciał tworzyć filmów, w których dzieci bawią się bronią. Wtedy wymyślił pierwszy scenariusz z Reksiem - wspomina Halina Filek-Marszałek". Jak w wielu przypadkach takie kultowe postaci mają swoje pierwowzory. Stąd PAP dodaje: "Pierwowzorem postaci był foksterier Lechosława Marszałka. - To była suczka Trola. Była bardzo mądra. Mąż napisał pierwszy scenariusz, ale wtedy nikt się nie spodziewał, że powstanie dłuższy serial. A jednak postać się spodobała, serial zdobył wiele nagród - dodała Filek-Marszałek".

To zwrócenie się w kierunku kształcenia i rozwijania wyobraźni dziecięcej przez przygody świata zwierząt nie była niczym niespodziewanym. Przecież wystarczy zapoznać się z największymi filmami animowanymi w historii światowego kina... wystarczy przytoczyć choćby Walta Disneya czy Hanna-Barbera wraz z ich zwierzęcymi bohaterami. Marszałek już od pierwszych lat pracy w "filmach dla dzieci" dostrzegał tę cudowną prawidłowość. W wielu jego filmach spotykamy choćby Gąskę Balbinkę, Koziołeczka, Osiołka w lwiej skórze, Ptaszka, który nie chciał śpiewać, Małego Lwiątka, Białego Misia, Jamniczka, Kota Julii, Szarusia, który po Polsce wędrował... i wtedy pojawił się Reksio.

Aleksandra Krawczyk w artykule zamieszczonym na stronach Wprost.pl wskazuje kilka ciekawych informacji: "Lechosław Marszałek urodził się 9 marca 1922 roku w Suwałkach. Jego kariera rozpoczęła się w 1951 roku, kiedy jako 29-latek przyjechał do Bielska-Białej i został asystentem twórcy »Bolka i Lolka« Władysława Nehrebeckiego. Nie musiał długo czekać na pierwszy sukces. W 1954 roku otrzymał nagrodę za film rysunkowy »Koziołeczek« na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Karlovych Varach. Była to pierwsza polska animacja wyróżniona za granicą".

W dalszej części wyjawia dodatkowe informacje: "Lechosław Marszałek dość długo szukał pomysłu na swój sukces. Inspirował się produkcjami Disneya, w których głos miały pupile. Postać Reksia stworzył w 1967. Pies nauczył się wydawać odgłosy typowe dla innych zwierząt i dzięki temu znalazł oddanych przyjaciół. Każdy z odcinków trwał od 8 do 10 minut. »Reksio Poliglota« został doceniony i ciepło przyjęty. Autorowi przyznano nagrodę Złotego Słowika na Międzynarodowym Festiwalu Filmów dla Dzieci w Teheranie. Film emitowano też w ZSRR, powstała również angielska wersja, jednak w tym przypadku widzowie usłyszą inną muzykę i głosy. Przygody czworonoga zawsze przekazywały najmłodszym najważniejsze wartości. Sukces i docenienie przez dzieci skłoniły Marszałka do kontynuowania prac nad kolejnymi przygodami psiaka. Tworzył je przez ponad 20 lat, nawet będąc już na emeryturze".

Sam reżyser i scenarzysta tak wspominał swoją kultową postać ukochanego Reksia: "Psiak Reksio przybliżył dzieciom świat zwierzęcy. Poprzez jego codzienne przygody, rozgrywające się w sferze dziecięcej wyobraźni, starałem się wszczepić milusińskim potrzebę miłości do zwierząt, oczekujących od człowieka serdeczności i troskliwości. Dzieci, które lubią zwierzęta, są bogatsze w przeżycia wewnętrzne, żądne poznania nowego świata. Te zaś, które lękają się bądź też ich nie lubią, bywają zubożone o wartość taką jak przyjaźń człowieka ze zwierzęciem. I te aspekty, wzbogacone warstwami moralizatorskimi i wychowawczymi, przyświecały mi w toku realizacji kolejnych filmów".

Wspomnijmy zatem i tego wybitnego twórcę polskich dobranocek choćby oglądając wiele z odcinków Reksia dostępnych w Internecie. Warto!

PP

Czytaj także

Walt Disney. Król animacji, władca wyobraźni

Ostatnia aktualizacja: 15.12.2021 05:40
– Mało jest ludzi, którzy tak jak Disney potrafili wycisnąć swoje piętno na całych pokoleniach, ukształtować ich gusty i sposób myślenia i w ten sposób współtworzyć to stulecie. W pewnym sensie wszyscy jesteśmy dziećmi Disneya – mówił na antenie Polskiego Radia Krzysztof Teodor Toeplitz.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Władysław Starewicz. (Re)animator martwych owadów

Ostatnia aktualizacja: 26.02.2022 05:45
26 lutego 1965 roku w wieku 82 lat zmarł we Francji Władysław Starewicz, jeden z pionierów światowej animacji. Jest uważany za największego twórcę lalkowego w historii kina. Bez wątpienia jest też ojcem duchowym polskiego filmu animowanego.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Marek Serafiński. Animator zdjęć

Ostatnia aktualizacja: 12.07.2022 05:30
12 lipca 1954 roku urodził się w Warszawie twórca oryginalnych filmów animowanych Marek Serafiński. Kontynuując osiągnięcia Polskiej Szkoły Animacji przy pomocy łączenia technik tradycyjnych z nowoczesnymi, przez lata był wnikliwym komentatorem przemian polskiej rzeczywistości przede wszystkim społecznej i politycznej.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Jan Lenica. Intelektualista obrazu

Ostatnia aktualizacja: 16.04.2022 05:40
16 kwietnia 1928 roku urodził się Jan Lenica, wybitny twórca plakatów i filmów animowanych. Dwie wymienione dziedziny to jedynie namiastka jego działalności - był niezwykle wszechstronnym artystą o światowej renomie.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Julian Antonisz - filmowiec, który bawił się konwencjami

Ostatnia aktualizacja: 31.01.2022 05:35
35 lata temu, 31 stycznia 1987, zmarł Julian Antonisz, plastyk i twórca filmów animowanych. Uwielbiał bawić się konwencjami, lubił pastisz i absurd, co nie wykluczało refleksji nad pokracznym, brzydkim światem komunizmu.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Animator na 1500 procent, czyli Witold Giersz

Ostatnia aktualizacja: 26.02.2022 05:40
95 lata temu, 26 lutego 1927 roku urodził się Witold Giersz, twórca filmów animowanych. Ten długowieczny, niezwykle pracowity artysta współtworzył polską szkołę animacji, realizując zarówno seriale dla dzieci jak i przełomowe filmy autorskie.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Adam Kilian. Twórca lalek i scenografii pełnych dziecięcej magii

Ostatnia aktualizacja: 25.06.2021 05:35
5 lat temu odszedł od nas Adam Kilian, jeden z najwybitniejszych ludzi teatru, plastyk, scenograf, twórca wielu pięknych lalek, z których każda miała swój niepowtarzalny charakter. 
rozwiń zwiń

Czytaj także

Odnalazł się zaginiony film "Europa" Franciszki i Stefana Themersonów

Ostatnia aktualizacja: 17.09.2021 05:35
Film, o którym krążyły legendy, świadectwo polskiej i światowej kultury, powstał w latach 1931-1932 w oparciu o poemat Anatola Sterna "Europa" z roku 1929, jedno z najważniejszych dzieł międzywojennej awangardy literackiej. 6 października w Londynie odbędzie się pierwszy pokaz europejski, a 15 października w Kinie Iluzjon pierwszy polski pokaz odnalezionego filmu.
rozwiń zwiń