Nauka

Markowe lampki oliwne

Ostatnia aktualizacja: 15.12.2008 11:21
Archeolodzy odkryli zagłębie produkcji lampek z czasów Imperium Rzymskiego.

Włoscy archeolodzy odkryli zagłębie produkcji lampek oliwnych z czasów Imperium Rzymskiego. Wykopaliska we włoskiej Modenie dostarczają dowodów na istnienie tam jednego z pierwszych w historii centrów produkcji masowej. Archeolodzy odkryli także ślady bitwy, dzięki której Oktawian August stał się liczącym politykiem w Rzymie.

Rzymska Mutina

Modena, położona w centralno-północnych Włoszech, zwana przez starożytnych Rzymian Mutina, a starożytnych Etrusków Muoina, była już zasiedlona w okresie kultury Villanova (ok. 1100-700 p.n.e.). Mieszkały tam plemiona liguryjskie, Etruskowie i galijscy Bojowie. Ci ostatni w 218 roku p.n.e. powstali przeciw Rzymianom, przyłączyli się do Hannibala, który wówczas pustoszył Italię i oblegli Mutinę. W wyniku wojny z Hannibalem miasto opustoszało, choć zasiedlono je ponownie w 183 roku p.n.e. Także w I wieku p.n.e. toczyły się tu walki związane z ówczesnymi wojnami domowymi.

Prawdopodobnie najważniejsze starcie w tym rejonie miało miejsce pod Mutiną 21 kwietnia 43 roku p.n.e. W tej bitwie Marek Antoniusz starł się z siłami wysłanymi przez senat rzymski pod wodzą konsula Aulusa Hirtiusza. Antoniusz toczył wówczas prywatną wojnę, której celem było zdobycie władzy nad Galią Cisalpejską, której gubernatorstwo przyznał mu senat.

Dotychczasowym prokonsulem Galii był Decymus Brutus, jeden z zabójców Cezara, który jednak odmówił oddania władzy Antoniuszowi. Senat zaś zmienił zdanie i wysłał armię pod dowództwem Hirtiusza, by powstrzymać Antoniusza.

Do Hirtiusza przyłączył się Oktawian August, adoptowany syn Cezara, który dopiero rozpoczynał swoją karierę polityczną i starał skupić wokół siebie dawnych stronników swego adoptowanego ojca. Udało mu się także zwerbować pewną liczbę żołnierzy. W bitwie pod Mutiną Hirtiusz i Oktawian pokonali Antoniusza, lecz Hirtiusz zginął w czasie walk. Dzięki temu Oktawian zdobył władzę nad całą armią konsularną i odmówił oddania jej dowództwa senatowi. W ten sposób z drugorzędnego polityka stał się najpotężniejszym człowiekiem w Italii. Szybko zmusił Senat do uległości i zawiązał przymierze z Antoniuszem i Markiem Lepidusem, zwane Drugim Triumwiratem, które oddało im władzę nad Imperium Rzymskim.

Znalezione lampki

Już od pewnego czasu badacze łączyli rzymską Mutinę z produkcją lampek oliwnych. Na znalezisko potwierdzające tę hipotezę natrafiono podczas prac budowlanych w trakcie prac nad kompleksem mieszkaniowym niedaleko starożytnych murów miejskich w Modenie. Piece oraz resztki ceramiki odkryto w pobliżu wspominanych fortyfikacji. Miejsce odkrycia nie jest przypadkowe, gdyż piece zazwyczaj umiejscawiane były na zewnątrz miasta, by uniknąć rozprzestrzenienia się potencjalnego pożaru.

„Znaleźliśmy duże starożytne rzymskie wysypisko wypełnione resztkami ceramiki. Znajdowały się tam wazy, butle, cegły, ale przede wszystkim setki oliwnych lampek, a każda nosiła swój znak firmowy”, powiedział dla Discovery News dr Donato Labate z Museo Civico Archeologico Etnologico di Modena (Archeologiczno-Etnologicznego Muzeum Miejskiego w Modenie), archeolog kierujący wykopaliskami. Najprostsza lampka oliwna składała się z naczynia do którego wlewano oliwę, dzióbka z knotem oraz nóżki. Lampki zazwyczaj były w kształcie miseczek z dzióbkami i z uchwytami. Te małe dzieła sztuki zdobione były w różne motywy, począwszy od motywów kwiatowych, poprzez wizerunki bogów, walki gladiatorów, sceny erotyczne, a skończywszy na zwykłych scenkach rodzajowych z epoki.

Lampki oliwne są uważane za ten rodzaj dóbr, który w Imperium Rzymskim był jako jeden z pierwszych produkowany na masową skalę. Każda z lamp w celu rozpoznania producenta miała odciśnięty znak firmowy na swoim spodzie. Znalezisko z Modeny zawiera lampki robione przez najsłynniejsze manufaktury z czasów Imperium Rzymskiego: Communis, Eucarpi, Phoetaspi, Strobili i przede wszystkim Fortis.

Fortis - Mercedes wśród lampek

Wszystkie manufaktury sprzedawały swoje wyroby na trzech kontynentach. Uważa się, że Fortis był najbardziej popularny pośród wszystkich marek ceramiki, a jego produkty używane były aż po koniec II wieku n.e. Niektórzy z ekspertów twierdzą, że istniały warsztaty produkujące lampki marki Fortis poza Italią, inni zaś uważają, że w tych czasach mamy do czynienia z pierwszą wersją „piractwa”, z podrabianiem znaku firmowego najbardziej popularnej lampki oliwnej.

„To był rzeczywiście sukces komercyjny. Fortis zyskał taką renomę dla swoich lampek, że jego znak był kopiowany i reprodukowany w całym imperium. Był to najwcześniejszy przykład użycia pirackiej marki” - powiedział Labate.

Naukowcy długo sądzili, że modna ceramika sygnowana znakiem Fortis pochodziła z Modeny, ale dotychczas nie było archeologicznych dowodów na potwierdzenie tej hipotezy. Dlatego znalezisko z Modeny jest niezwykle ważne, gdyż dostarcza nareszcie brakujących dowód. Archeolodzy sądzą, że znaleźli dowody na istnienie w starożytnej Mutinie całej dzielnicy zajętej przez różne pracownie ceramiczne używające do wypalania swoich produktów pieców ulokowanych poza murami miasta. „Wiemy na pewno, że Fortis pochodzi z Mutiny. Miasto było głównym centrum wyrobu ceramiki, skupiskiem ceramicznych warsztatów, co potwierdza różnorodność znalezionych marek lampek [oliwnych]”, dodał Labate.

Archeolodzy znaleźli także inne ważne obiekty, takie jak figurki terakotowe przedstawiające Herkulesa oraz 14 ołowianych kul, które najprawdopodobniej pozostały po oblężeniu miasta przez Antoniusza zakończonego bitwą pod Mutiną w 43 roku p.n.e. Wykopaliska ponadto pozwoliły na ustalenie, że w okresie Imperium Rzymskiego Mutina ucierpiała z powodu poważnej powodzi.

Oliwne lampki i inne odkryte przedmioty mają stać się częścią stałej wystawy w Archeologiczno-Etnograficznym Muzeum Miejskim w Modenie. Teraz Modena nie tylko znana będzie z produkcji doskonałego octu balsamicznego, samochodów Ferrari czy jako miejsce narodzin Pavarottiego, lecz także będzie kojarzona z głównym miejscem produkcji lampek oliwnych z czasów Imperium Rzymskiego.

(ah)

Czytaj także

Autostrada pełna skarbów

Ostatnia aktualizacja: 17.12.2008 11:03
O odkryciu celtyckiej osady w Podłężu koło Krakowa opowiada Karol Dzięgielewski.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Twarzą w twarz z Longobardem

Ostatnia aktualizacja: 26.06.2008 06:53
W okolicach Turynu odkopano liczący około 1400 lat doskonale zachowany szkielet longobardzkiego wojownika.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Skandynawowie w Wilanowie

Ostatnia aktualizacja: 19.06.2008 13:23
Sensacyjne odkrycia archeologiczne w Wilanowie odsłaniają wczesnośrednioweczne cmentarzysko.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Najstarsza broń chemiczna

Ostatnia aktualizacja: 31.01.2009 05:01
Brytyjski archeolog znalazł najstarsze świadectwo na zastosowanie broni chemicznej.
rozwiń zwiń