Historia

Antoni Heda - bohaterstwo przez lata

Ostatnia aktualizacja: 15.02.2020 06:30
Jego oddział dokonywał brawurowych akcji, walcząc z okupantem jak równy z równym. Po zakończeniu wojny uratował od tragicznego ponad 300 towarzyszy broni. Przez kolejne lata marzył o wolnej Polsce i pracował, by to marzenie się ziściło.
Audio
  • "Akcja «Mania»" - program Józefa Garlińskiego oparty na podstawie relacji ppor. Ludwika Wierchuły ps. "Jeleń" - skoczka spadochronowego, dowódcy kompanii batalionu AK pod dowództwem "Szarego". (RWE 3.12.1964)
Antoni Heda-Szary pod tablicą pamiatkową,Kielce 2005
Antoni Heda-Szary pod tablicą pamiatkową,Kielce 2005Foto: fot. Wikipedia/Jrkruk

12 lat temu zmarł Antoni Heda ps. "Szary", generał, żołnierz AK, doradca prymasa Stefana Wyszyńskiego, działacz "Solidarności".

Antoni Heda przyszedł na świat we wsi Małomierzyce, w chłopskiej, wielodzietnej rodzinie. Przed wojną pracował w fabryce zbrojeniowej w Starachowicach. Podczas wojny obronnej walczył w składzie 12 Dywizji Piechoty.

Związał się z konspiracją, a w lipcu 1940 przedostał się do sowieckiej strefy okupacyjnej, żeby pomóc przyjacielowi odnaleźć jego rodzinę. Podjął razem z nim próbę przedostania się przez rumuńską granicę, by dołączyć do Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Obaj mężczyźni zostali jednak schwytani i uwięzieni w twierdzy brzeskiej.

Na partyzanckim szlaku

Stamtąd udało mu się uciec po agresji III Rzeszy na ZSRR, gdy załoga NKWD uciekła z więzienia. Heda dostał się jednak z deszczu pod rynnę – Niemcy wkrótce uwięzili go w obozie dla jeńców radzieckich. Gdy stamtąd uciekł, ponownie wdał się w konspirację.

Zasłynął brawurowymi akcjami. Jego oddział toczył regularne bitwy z okupantem. Doświadczenie zawodowe Hedy pozwoliło mu na organizację błyskotliwej akcji na zakłady w Starachowicach, podczas której partyzanci wynieśli z fabryki broń i 2 mln złotych w gotówce.

Posłuchaj wspomnień podwładnego „Szarego” o akcji wysadzenia torów kolejowych.

Brawurowa akcja w Kielcach

W nocy z 4 na 5 sierpnia 1945 jego oddział w sile 250 osób oswobodził ponad 354 więzionych przez UB w kieleckim więzieniu żołnierzy Armii Krajowej, Batalionów Chłopskich i Narodowych Sił Zbrojnych.

Po brawurowej akcji Heda zaprzestał działalności konspiracyjnej. Wyjechał na Wybrzeże gdzie przybrał nazwisko Antoni Wiśniewski. Bezpieka wytropiła go w 1948 roku. Heda trafił do więzienia i otrzymał cztery wyroki śmierci. Uratowała go interwencja byłych oficerów AL, z którymi walczył na Kielecczyźnie. Wyrok zamieniono na dożywocie.

Zjednoczyciel organizacji kombatanckich

"Szary" wyszedł z więzienia na mocy amnestii w 1956 roku. Zamieszkał w Warszawie, gdzie założył prywatny warsztat. Jednocześnie był wieloletnim doradcą prymasa Stefana Wyszyńskiego.  Nie zaprzestał działalności niepodległościowej. Związał się z NSZZ "Solidarność", w ramach której był przewodniczącym Koła Kombatantów AK. W 1981 został internowany w ośrodku Warszawa-Białołęka.

W III RP pracował na rzecz zjednoczenia organizacji kombatanckich. Swego celu dopiął współtworząc Światową Federację Polskich Kombatantów, której przewodniczył. Antoni Heda odszedł w wieku 91 lat, 14 lutego 2008.

bm


Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Franciszek Kamiński - komendant Batalionów Chłopskich

Ostatnia aktualizacja: 24.02.2020 05:55
- Na ulicy Miedzianej było to nieszczęsne ZSL. Tam mnie kiedyś poprosili Banach i Koter, i zaproponowali, żebym samokrytykę złożył. "Co wy chcecie? To wszystko, co ja robiłem, piękne było, wielkie i szlachetne. Wy chcecie, żebym na to pluł? Wykluczone!" odpowiedziałem - mówił o propozycji satelickiego wobec PZPR ugrupowania chłopskiego gen. Franciszek Kamiński.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Franciszek Niepokólczycki - żołnierz wyklęty

Ostatnia aktualizacja: 11.06.2020 06:00
46 lat temu, 11 czerwca 1974 roku, zmarł Franciszek Niepokólczycki, uczestnik wojny polsko-bolszewickiej i kampanii wrześniowej, żołnierz Armii Krajowej. Sąd PRL skazał go na karę śmierci, zamienioną na dożywotnie więzienie.
rozwiń zwiń