X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
Historia

Edgar Allan Poe. Poeta, który zaraził mrokiem nowe pokolenia

Ostatnia aktualizacja: 07.10.2019 06:00
170 lat temu, 7 października 1849 roku, zmarł Edgar Allan Poe, amerykański poeta i pisarz, jeden z najważniejszych twórców literatury XIX wieku, autor mrocznych opowieści fantastycznych, ojciec literatury kryminalnej.
Audio
  • Kiedy na kartach literatury pojawili się pierwsi detektywi? Mówi Katarzyna Cygler (PR, 25.07.2017)
  • Żaneta Nalewajk i Marek Paryż rozmawiają z Piotrem Koftą o twórczości Edgara Allana Poe (PR, 11.05.2019)
  • Edgar Allan Poe - audycja z cyklu "Szkic do portretu". (PR, 14.06.1978)
Edgar Allan Poe (1809-1849)
Edgar Allan Poe (1809-1849)Foto: Wikimedia/domena publiczna

1841: detektyw wkracza do akcji

Krtótka nowela "Zabójstwo przy Rue Morgue", którą Poe napisał w wieku 32 lat, wymieniana jest jako pierwsze dzieło detektywistyczne. I już tam pojawia się wszystko to, z czym do dziś wielu czytelników kojarzy prozę kryminalną.

– Utwór Poego wprowadził elementy, które stały się klasycznymi w obrębie gatunku: ekscentryczny i błyskotliwy detektyw plus jego mniej lotny przyjaciel, narracja pierwszoosobowa prowadzona przez tegoż przyjaciela, w której detektyw oznajmia swoje rozwiązanie, a potem wyjaśnia sposób myślenia je poprzedzający, a do tego skontrastowanie postaci detektywa z policją, gdzie oczywiście ta ostatnia wypada blado... I wreszcie wprowadzenie tak zwanej zagadki zamkniętego pokoju – mówiła  w 2017 roku dziennikarka Katarzyna Cygler.


grabiński pociąg 1200.jpg
Polski horror sprzed stu lat. Czytamy Grabińskiego

Stworzona przez amerykańskiego pisarza postać C. Auguste'a Dupina uważana jest za pierwszego detektywa w historii literatury, a zarazem wzór dla twórców gatunku. Wiele wspólnego z fikcyjnym bohaterem miał pewien francuski minister policji, który twierdził, że tylko zbrodniarze mogą zwalczać zbrodnie, i który pojawił się w kilkunastu powieściach swojego przyjaciela Balzaca. O tym w nagraniu audycji "Trójkowy detektyw".

Samotność artysty

Edgar Allan Poe urodził się 19 stycznia w 1809 roku w Bostonie. Wcześnie osierocony syn pary aktorskiej (matka, niezwykle utalentowana artystka bostońskiej sceny, zmarła, kiedy Edgar miał 3 lata) został przygarnięty na wychowanie przez zamożnego kupca Johna Allana. Jednak nie znalazł u niego tak potrzebnych osieroconemu dziecku ojcowskich uczuć. Pewnie stąd zrodziło się towarzyszące poecie przez całe życie poczucie samotności.

Niechęć przybranego ojca do łożenia środków na studia Poego była przyczyną narastającego konfliktu między mężczyznami. Po ostatecznym zerwaniu z domem młody Poe zaciąga się do wojska, a potem podejmuje studia na prestiżowej uczelni West Point.

Wkrótce jednak zrezygnował z nauki, żeby całkowicie poświęcić się pisaniu. Utrzymywał się z nieregularnej współpracy z czasopismami w Baltimore, Richmond, Filadelfii i Nowym Jorku, walcząc z biedą, nieuleczalną chorobą żony, własnym narastającym alkoholizmem i narkomanią. Jego świetnie skonstruowane opowiadania, zaskakujące bogactwem fantazji, przenikliwością i umiejętnością tworzenia atmosfery grozy, stały się wzorcem tego rodzaju gatunku. Za najwybitniejsze dzieło Poego uchodzi poemat "Kruk" - mistrzowski pod względem poetyckim przede wszystkim dzięki wyczuciu melodii tekstu, z kluczowym, brzmiącym jak krakanie, wersem "Nevermore". Jego twórczość poetycka wywarła później wielki wpływ, dzięki przekładom Baudelaire'a, na twórczość francuskich symbolistów.

7 października 1849 Edgar Allan Poe stracił przytomność na jednej z ulic Baltimore. Już się nie obudził.

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Felicjan Faleński - ironiczny mizantrop

Ostatnia aktualizacja: 05.06.2015 06:00
- Są ludzie, i wydaje mi się, że jednym z nich był Felicjan Faleński, którzy są zamkniętymi światami. Tacy, którzy żyją w świecie swoich imaginacji, swoich nerwów, swojej wyobraźni. Spalają się w tym – mówił o poecie na antenie PR pisarz Marek Ruszczyc.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Nie byłoby kryminałów, gdyby nie kobiety

Ostatnia aktualizacja: 22.06.2015 11:31
Powieść detektywistyczna była nośnikiem nowoczesnych treści i zarazem kołem zamachowym cywilizacyjnych przemian, które dokonały się na przełomie XIX i XX - uważa prof. Tadeusz Cegielski, wykładowca w Instytucie Historycznym UW.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Leśmian zmaterializował nicość. "Lepszy niż E.A. Poe"

Ostatnia aktualizacja: 03.02.2016 10:25
- Kiedy Leśmian ukazuje śmierć na wesoło, w estetyce makabreski, uzyskuje fenomenalny efekt, którego nie ma nawet u Poego - opowiadała dr Żaneta Nalewajk-Turecka, autorka nowo wydanej książki "Leśmian międzynarodowy - relacje kontekstowe".
rozwiń zwiń

Czytaj także

Dziewczyna i kruk. Gauguin pod wpływem wiersza Poego

Ostatnia aktualizacja: 13.08.2017 15:19
- "Nevermore" to refren z oryginalnego poematu Poego, który był niezmiernie popularny we Francji. Obraz Gauguina nie jest jednak zwykłą ilustracją do tego wiersza - mówiła o obrazie "Nevermore" dr Grażyna Bastek.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Joanna Majewska: Grabiński fantastyką zapełnił religijną próżnię

Ostatnia aktualizacja: 03.09.2018 12:51
- Jego teksty stanowią świadectwo poszukiwań alternatywnej religijności - o twórczości przedstawiciela nurtu grozy w polskiej literaturze dwudziestolecia opowiadała w Dwójce autorka o książki o Stefanie Grabińskim.
rozwiń zwiń