Historia

Stanisław Barańczak: poeta musi mówić prawdę

Ostatnia aktualizacja: 13.11.2019 08:00
– Nie odrzucam polityki czy spraw społecznych jako tematu wiersza, raczej staram się zawsze widzieć je jako fragment wszystkich tych uwikłań, w których się człowiek znajduje – mówił  Stanisław Barańczak w 1981 roku. 13 listopada mija 73. rocznica urodzin poety.
Audio
  • Rozmowa ze Stanisławem Barańczakiem (RWE, brak daty)
  • Stanisław Barańczak mówi o etycznym aspekcie poezji, o tym, że artysta musi mówić prawdę, nie uciekać w estetyzm
  • Stanisław Barańczak opowiada o swojej poezji oraz o tomiku wierszy “Tryptyk z betonu, zmęczenia i śniegu”
  • Stanisław Barańczak o poezji i tłumaczeniu
  • Czytanie na śniadanie: Bronisław Maj o Stanisławie Barańczaku (PR, 21.12.2018)
  • Joanna Szczęsna o książce "Tablica z Macondo" Stanisława Barańczaka, zbiorze esejów poety z czasu pobytu w USA (PR, 13.11.2018)
  • Chirurgiczna precyzja Stanisława Barańczaka (Dwójka, 2009 r.)
  • Wieczór literacki: Stanisław Barańczak
  • Ocalone w tłumaczeniu. Spotkania ze Stanisławem Barańczakiem (PR, 1990)
Stanisław Barańczak urodził się 13 listopada 1946 roku w Poznaniu
Stanisław Barańczak urodził się 13 listopada 1946 roku w PoznaniuFoto: PAP/Andrzej Rybczyński

marzec'68_663x364.jpg
Marzec 1968. Serwis specjalny

Mówić wprost poezją

Pisarz, tłumacz literatury angielskiej, czołowy poeta pokolenia Nowej Fali w 1976 był jednym z założycieli Komitetu Obrony Robotników, pracował też jako współredaktor wychodzącego poza cenzurą "Zapisu". W czasach PRL-u publikował w drugim obiegu, m.in. tomy "Sztuczne oddychanie", "Ja wiem, że to niesłuszne", "Tryptyk ze zmęczenia, betonu i śniegu".

Wiersze Barańczaka z tamtego okresu są bardzo ściśle związane z warunkami życia w Polsce. – Wtedy w tej poezji, którą ja proponowałem i którą proponowali moi rówieśnicy z pokolenia 68 uderzało głównie to, że poruszała pewne tematy społeczne i polityczne - mówi poeta. - To było coś nowego w poezji, która poprzednio żywiła się raczej aluzjami, niedopowiedzeniami. Myśmy starali się mówić wprost i to było coś nowego, ale powodowało też, że pod tą etykietką polityczności nie widziało się pewnych innych rzeczy w tej poezji.

Za działalność w KOR pozbawiony został pracy na uniwersytecie w Poznaniu oraz możliwości publikowania. Współpracował z Rozgłośnią Polską Radia Wolna Europa.

Komitet Obrony Robotników - zobacz serwis historyczny

Na emigracji

W grudniu 1981 roku Barańczak - działacz opozycyjny - stał się z konieczności poetą emigracyjnym, poetą-wygnańcem. – Myślę, że zawsze ta sytuacja człowieka we wschodniej Europie, a zwłaszcza w Polsce, będzie czymś, co mnie będzie bardzo interesować i co będzie pewnym materiałem poetyckim, ale na pewno w tej chwili mam szansę widzenia tego jakby z szerszej perspektywy – mówił w 1981 roku w RWE.

Stanisław Barańczak od 1981 mieszkał w USA, wykładał polską literaturę na Harvard University. Laureat licznych nagród literackich m.in. nagrody Polskiego PEN Clubu im. J. Parandowskiego, Nike za tom poetycki "Chirurgiczna precyzja" czy Wrocławskiej Nagrody Poetyckiej Silesius za całokształt twórczości. W 2006 roku został odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski. Poeta jest również autorem licznych, cenionych przekładów z angielskiego, m.in. dramatów W. Szekspira, wierszy Emily Dickinson czy W. H. Audena.

Poeta zmarł 26 grudnia 2014 roku w Newtonville w stanie Massachusetts.

Posłuchaj zapisu wielu interesujących wypowiedzi poety w naszym serwisie - Radia Wolności>>>

mk/mc

T: Stanisław Barańczak: trzeba mówić prawdę / poeta musi mówić prawdę
L:  -  Ja nie odrzucam polityki czy spraw społecznych jako tematu wiersza, raczej staram się zawsze widzieć je jako fragment wszystkich tych uwikłań, w których się człowiek znajduje – mówi poeta Stanisław Barańczak.
13 października 1946 roku urodził się Stanisław Barańczak, pisarz, tłumacz literatury angielskiej, czołowy poeta pokolenia tzw. "Nowej Fali". W 1976 był jednym z założycieli Komitetu Obrony Robotników, pracował też jako współredaktor wychodzącego poza cenzurą "Zapisu". W czasach PRL-u publikował w drugim obiegu, m.in. tomy "Sztuczne oddychanie", "Ja wiem, że to niesłuszne", "Tryptyk ze zmęczenia, betonu i śniegu".
Wiersze Barańczaka z tamtego okresu są bardzo ściśle związane z warunkami życia w Polsce. – Wtedy w tej poezji, którą ja proponowałem i którą proponowali moi rówieśnicy z pokolenia 68’ uderzało głównie to, że poruszała pewne tematy społeczne i polityczne. To było coś nowego w poezji, która poprzednio żywiła się raczej aluzjami, niedopowiedzeniami. Myśmy starali się mówić wprost i to było coś nowego, ale powodowało też, że pod tą etykietką polityczności nie widziało się pewnych innych rzeczy w tej poezji – dodaje poeta.
Za działalność w KOR pozbawiony został pracy na uniwersytecie w Poznaniu oraz możliwości publikowania. Współpracował z Rozgłośnią Polską RWE.
W grudniu 1981 roku Barańczak - działacz opozycyjny - stał się z konieczności poetą emigracyjnym, poetą-wygnańcem.  - Myślę, że zawsze ta sytuacja człowieka we wschodniej Europie, a zwłaszcza w Polsce, będzie czymś, co mnie będzie bardzo interesować i co będzie pewnym materiałem poetyckim, ale na pewno w tej chwili mam szansę widzenia tego jakby z szerszej perspektywy - mówił wtedy w Radiu RWE.
Od 1981 mieszka w USA, wykładał polską literaturę na Harvard University. Laureat licznych nagród literackich m.in. nagrody im. J. Parandowskiego, Nike za tom poetycki „Chirurgiczna precyzja” czy  Wrocławskiej Nagrody Poetyckiej Silesius za całokształt twórczości. W 2006 roku został odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski. Poeta jest również autorem licznych, cenionych przekładów z angielskiego, m.in. dramatów W. Szekspira, wierszy  Emily Dickinson czy W.H. Audena.

Czytaj także

44 lata temu KOR złamał monopol komunistów

Ostatnia aktualizacja: 23.09.2020 05:50
Represje wobec robotników Radomia i Ursusa zmobilizowały do działania środowiska opozycyjnej inteligencji, które miały za sobą pewne doświadczenia polityczne np. protesty przeciwko zmianom wprowadzonym do konstytucji PRL – mówił prof. Rafał Habielski w audycji Polskiego Radia.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Marek Kondrat: tłumaczenia Barańczaka to mistrzostwo świata!

Ostatnia aktualizacja: 06.05.2013 14:05
- Najwyższym taktem i ukłonem wobec poety jest nie interpretować jego poezji - mówi Marek Kondrat. Podczas Targów Książki w Warszawie, 16 maja, ukaże się płyta z wybranymi przez aktora 46 spośród 154 "Sonetów" Szekspira w przekładzie Stanisława Barańczaka.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Wspominamy Stanisława Barańczaka

Ostatnia aktualizacja: 25.12.2018 20:00
Wybitny poeta, tłumacz i eseista zmarł w nocy z 25 na 26 grudnia 2014 roku. Miał 68 lat. W czwartą rocznicę jego śmierci przypominamy radiowe nagrania z jego udziałem oraz te poświęcone jego twórczości. 
rozwiń zwiń

Czytaj także

Ocalone w tłumaczeniu. Spotkania ze Stanisławem Barańczakiem

Ostatnia aktualizacja: 02.02.2015 14:00
- Przekład to coś więcej niż przenoszenie znaczeń do innego języka. Przekład jest interpretacją, wyjaśnieniem oryginału – mówił Stanisław Barańczak w 1990 roku.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Potęga konkretu. Poetyckie światy Stanisława Barańczaka

Ostatnia aktualizacja: 25.03.2016 12:00
- On pozostaje zaskakująco jednolity, a jednocześnie różnorodny w swojej twórczości. Niesamowita konsekwencja - mówił o zmarłym przed ponad rokiem Stanisławie Barańczaku jego przyjaciel - poeta Ryszard Krynicki.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Stanisław Barańczak – poeta o inżynieryjnym umyśle

Ostatnia aktualizacja: 13.11.2018 19:05
- To absolutnie wyjątkowa postać. Z jednej strony mamy poetę, z drugiej - inżynieryjny umysł do konstruowania książek eseistycznych, poetyckich. Nie widzę jakiejś sprzeczności, choć też trudno byłoby mi znaleźć inny przykład kogoś, kto tak łączy te dwie, wydawałoby się, zupełnie różne umiejętności - mówiła w Dwójce Joanna Szczęsna.
rozwiń zwiń