Tropem ofiar powojennych zbrodni

Ostatnia aktualizacja: 17.08.2012 10:00
- Okrucieństwo było wówczas wpisane w system – mówi Małgorzata Szejnert, autorka książki "Śród żywych duchów" o losach więźniów politycznych, ofiar zbrodni pierwszego dziesięciolecia Polski Ludowej, oraz o ich bliskich.
Audio
Małgorzata Szejnert
Małgorzata SzejnertFoto: Grzegorz Śledź

Małgorzata Szejnert niestrudzenie poszukuje, mimo starannie zatartych śladów, grobów więźniów politycznych straconych w pierwszej dekadzie po wojnie w warszawskim więzieniu na Rakowieckiej. Zbiera relacje świadków i członków rodzin, ujawnia sposoby na obejście cenzury i zdobycie informacji w epoce strachu i nieufności.

Ofiarami byli wtedy najczęściej ludzie, którzy nie podobali się systemowi, bo należeli do przedwojennej kadry oficerskiej, walczyli w Powstaniu Warszawskim, o których wiadomo było, że nie będą się godzić z tym, co ich otacza.

Szejnert nie skupia się na wyrafinowanych torturach, które stosowali śledczy, stara się koncentrować na losach ofiar i próbuje przeciwstawiać się temu, co było celem oprawców, mianowicie całkowitemu zapomnieniu tych ludzi. - Chodziło mi nie tylko o ofiary, ale także o rodziny – opowiada Szejnert. – Oni także zostali skazani na zapomnienie.

Jej książka została opublikowana ponad 20 lat temu w Londynie, a w tym miesiącu ukazało się wznowienie w Polsce. - Ja się nie skupiam na żadnej misji - tłumaczy autorka w studiu Dwójki. - Powoduje mną tak naprawdę ciekawość.

Zdaniem gościa Dwójki, rodziny nie tylko nie wiedziały, gdzie pochowani są ich bliscy, ale także były represjonowane na bardzo różne sposoby. – Ci ludzie zmuszeni byli cały czas do jakiegoś bohaterstwa – mówi Szejnert.

Jedną z takich osób był Maciej Chajęcki, który przez wiele lat, mimo wielu prób zastraszania, z  determinacją walczył o pamięć o ojcu. – Niezwykłe było to, że wielokrotnie mu pomagano - opowiada Szejnert. - Ludzi pracujących w aparacie sprawiedliwości musiało wzruszać to, co robił.

Wśród tych, którzy zaraz po wojnie ginęli, byli jednak nie tylko bohaterowie, ale także zbrodniarze niemieccy czy zwykli bandyci. - Wielu ludzi walczących w czasie wojny zostało skazanych za współpracę z Niemcami, co było montowane - tłumaczy Szejnert. - Bardzo starano się przemieszać bohaterów z konfidentami, by ich jakkolwiek skompromitować.

Więcej o symbolach tamtych wydarzeń, grobach, które z czasem zaczęły się zapełniać, tajemnicach zbrodni powojennych dowiesz się, słuchając całej rozmowy z Małgorzatą Szejnert i dr. hab. Krzysztofem Szwagrzykiem, naczelnikiem Biura Edukacji Publicznej wrocławskiego oddziału Instytutu Pamięci Narodowej, który opracowywał ostatnią listę osób straconych w mokotowskim więzieniu w Warszawie.

Audycję prowadził Michał Nowak.

Czytaj także

Jacek Kaczmarski - ktoś więcej niż bard

Ostatnia aktualizacja: 10.04.2012 00:00
Z okazji 8. rocznicy śmierci autora słynnej "Obławy" przypominamy archiwalną audycję, w której o Jacku Kaczmarskim opowiadał autor jego pierwszej biografii Krzysztof Gajda.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Powrót na boiska PRL-u, do korzeni futbolu

Ostatnia aktualizacja: 05.06.2012 16:14
Po wojnie PZPN gorączkowo szukał piłkarzy. Wystarczył list z rekomendacją. Dziennikarze Dwójki tuż przed rozpoczęciem Euro 2012 w Polsce i na Ukrainie postanowili zgłębić historię futbolu w naszym kraju.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Obudził groźne demony Podhala

Ostatnia aktualizacja: 24.07.2012 13:29
To jeden z najbardziej bolesnych tematów historii polskich górali. Współpracowali masowo z hitlerowcami czy tylko bez zaangażowania wypełniali przymus administracyjny?
rozwiń zwiń

Czytaj także

Żeby zrozumieć Schulza, trzeba zmienić światopogląd

Ostatnia aktualizacja: 25.07.2012 15:46
Demoniczne i władcze kobiety w grafikach Brunona Schulza są znane. A jak problematyka erotyzmu i cielesności objawia się w jego pełnej paradoksów prozie?
rozwiń zwiń