Historia

Płk Franciszek Niepokólczycki w rękach komunistycznych oprawców

Ostatnia aktualizacja: 22.10.2022 06:00
To był typowy stalinowski proces pokazowy, szczegółowo wyreżyserowany przez aparat partyjny, Urząd Bezpieczeństwa i prokuraturę. Franciszek Niepokólczycki cudem jedynie uniknął kary śmierci, na którą skazano go w 1947 roku w procesie toczącym się w Krakowie.
Franciszek Niepokólczycki podczas procesu
Franciszek Niepokólczycki podczas procesuFoto: Wikipedia/domena publiczna

22 października 1946 roku został aresztowany w Krakowie Franciszek Niepokólczycki, prezes Zarządu Głownego Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość.

Łukasz Ciepliński ps. Pług
WiN. Walczyli z sowietyzacją Polski, zostali skazani na śmierć

Po 10 miesiącach przygotowań rozpoczął się proces, w którym skazano go na karę śmierci, zamienioną następnie na karę dożywotniego więzienia.

W krakowskim procesie sądzono również współpracowników Niepokólczyckiego oraz Stanisława Mierzwę, zastępcę sekretarza Naczelnego Komitetu Wykonawczego PSL, który rok wcześniej sądzony był w Moskwie w procesie szesnastu przywódców polskiego państwa podziemnego.

Proces miał służyć skompromitowaniu ostatnich niezależnych organizacji - działającego oficjalnie PSL i podziemnego Zrzeszenia WiN.

Posłuchaj
15:00 Audycja o Janie Niepokólczyckim.mp3 "Archiwum PRL" - audycja Grzegorza Sołtysiaka poświęcona losom Franciszka Niepokólczyckiego - działacza konspiracji, członka AK, aresztowanego i skazanego na śmierć, następnie na dożywocie; odczytanie fragmentów oskarżenia oraz fragmentów z przesłuchnia Niepokólczyckiego. (RWE, 7.10.1993)

 
Mowa oskarżyciela przytoczona w audycji jest swoistym kuriozum, ale pokazuje, jaki był stosunek władzy komunistycznej do działaczy niepodległościowych i jak nieprawdziwy obraz lat okupacji starano się utrwalić w trakcie pokazowych procesów z tego czasu. Franciszek Niepokólczycki cudem jedynie uniknął kary śmierci, na którą skazano go w 1947 roku w procesie toczącym się w Krakowie.

Witold Pilecki - zobacz serwis specjalny

Ruch Oporu bez Wojny i Dywersji "Wolność i Niezawisłość" (pełna nazwa WiN) w swym szczytowym okresie działania (lata 1945 - 1946) skupiał od 20 do 25 tys. członków. Powstał 2 września 1945 roku. I choć miał akowskie korzenie, to jego zadaniem nie była walka zbrojna, lecz tajna działalność polityczna.

- Musimy przygotować się i przystąpić do walki w odmiennej, nowej formie, o niezmienne, podstawowe cele, o pełną suwerenność, rzeczywistą demokrację w duchu zachodnioeuropejskim - napisali twórcy WiN w dokumencie programowym.

Zrzeszenie stało się pierwszorzędnym celem dla komunistycznych służb bezpieczeństwa. W kilka miesięcy po jego założeniu, bezpieka aresztowała kierownictwo organizacji z jej pierwszym prezesem płk. Janem Rzepeckim.

Żołnierze Wyklęci - zobacz serwis historyczny

Proces krakowski, był typowym stalinowskim procesem pokazowy, szczegółowo wyreżyserowanym przez aparat partyjny, Urząd Bezpieczeństwa i prokuraturę.

Płk Niepokólczycki oświadczył przed sądem jedynie: "Nie wysługiwałem się obcym. Jako żołnierz spełniłem rozkaz". Mierzwa, choć odciął się od współpracy z WiN, nie chciał zeznawać jako świadek oskarżenia. 10 września 1947 zapadł wyrok. Sąd skazał osiem osób na karę śmierci, osiem na długoletnie więzienie, a jedną osobę uniewinnił. Ostatecznie Franciszkowi Niepokólczyckiemu karę śmierci zamieniono na dożywocie. Z więzienia wyszedł w 1956 roku. Stanisław Mierzwa otrzymał 10 lat więzienia. Na mocy amnestii wyrok obniżono mu do 7 lat. Ostatecznie na wolnośc wyszedł w 1953 roku.

Z ośmiu wyroków śmierci wykonano trzy. 13 listopada 1947 roku zamordowani zostali Alojzy Kaczmarczyk, Józef Ostafin i Walerian Tumanowicz.

pd/im

Czytaj także

Józef Franczak. Ostatni z żołnierzy wyklętych

Ostatnia aktualizacja: 21.10.2022 06:00
21 października 1963 roku zginął od kul ZOMO Józef Franczak ps. Lalek, żołnierz ZWZ-AK, WiN, ostatni partyzant podziemia niepodległościowego. Po II wojnie światowej nie złożył broni, ukrywał się 18 lat. 
rozwiń zwiń
Czytaj także

Franciszek Niepokólczycki: nie wysługiwałem się obcym, jako żołnierz spełniałem rozkazy

Ostatnia aktualizacja: 27.10.2022 05:47
122 lata temu, 27 października 1900 roku, urodził się Franciszek Niepokólczycki, uczestnik wojny polsko-bolszewickiej i wojny obronnej 1939 roku, żołnierz Armii Krajowej. Sąd komunistyczny skazał go na karę śmierci, zamienioną na dożywotnie więzienie.
rozwiń zwiń
Czytaj także

75 lat temu powstało zrzeszenie "Wolność i Niezawisłość"

Ostatnia aktualizacja: 02.09.2020 16:40
2 września 1945 roku powstała "Wolność i Niezawisłość" – organizacja, która sprzeciwiała się komunistycznej dominacji oraz obecności Armii Czerwonej i NKWD na terenie Polski. Jej członkowie przez lata byli przez władze i propagandę nazywani "bandytami" i "zdrajcami".
rozwiń zwiń
Czytaj także

"Kroków siedem do końca". Rozbicie Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość przez UB

Ostatnia aktualizacja: 19.10.2020 09:55
- Moja książka opowiada o tym, jak UB doprowadziło do ostatecznego rozbicia pierwszego powojennego podziemia antykomunistycznego - mówił na antenie Polskiego Radia 24 Piotr Lipiński, autor książki "Kroków siedem do końca". 
rozwiń zwiń