Nauka

Małpia gramatyka

Ostatnia aktualizacja: 17.12.2009 12:53
Dziko żyjące koczkodany potrafią budować proste "zdania".

Dziko żyjące koczkodany potrafią budować proste "zdania". Naukowcy ustalili, że używają one kombinacji kilku podstawowych nawoływań.

 

Badania opisujące składnię małp ukazały się na łamach tygodnika Proceedings of the National Academy of Sciences. Przeprowadzili je naukowcy z Universite Rennes we Francji, St Andrews w Szkocji i Cocody-Abidjan z Wybrzeża Kości Słoniowej. Badali oni koczkodany Campbella na Wybrzeżu Kości Słoniowej.

Małpy te posiadają w swoim repertuarze zaledwie sześć prostych odgłosów – wieksze mozliwości wokalne są dla nich nieosiągalne z powodu budowy anatomicznej. Okazuje się jednak, że określona kombinacja tych dźwięków może nieść dodatkowe znaczenia – na przykład ostrzegać przed zbliżającym się drapieżnikiem.

Zdaniem badaczy koczkodany wypracowały proto-składnię, najbardziej skomplikowaną, jaką dotychczas udało się stwierdzić u jakiegokolwiek gatunku zwierząt. Naukowcy sądzą, że podobnie mogła wyglądać bardzo wczesna faza ewolucji ludzkiego języka, zanim człowiek przemówił pełnym zdaniem.

Koczkodany Campbella żyją w niewielkich grupach, składających się z około 10 osobników. Na czele każdej grupy stoi dorosły samiec, któremu towarzyszy kilka samic i ich potomstwo. Naukowcy skupili się na nawoływaniach wydawanych przez samce, ponieważ różnią się one od odgłosów samic. Analizowano, jak na ich „pokrzykiwania”reagują inne samce w różnych sytuacjach.

Koczkodani panowie mają sześć podstawowych nawoływań, które badacze zapisali jako „boom”, „krak”, „hok”, „hok-oo”, „krak-oo” i „wak-oo”. Okazało się jednak, że małpy bardzo rzadko posługiwały się pojedynczymi nawoływaniami, łącząc je w sekwencje o długości około 25 pojedynczych nawoływań. Zdaniem naukowców, dzięki zmianie kolejności nawoływań w "wypowiedzi" informacje mogą być bardziej precyzyjne. Odnoszą się do tego, co się dzieje w otoczeniu małp (np. łamie się drzewo lub zbliża się drapieżnik) lub mówią o rodzaju drapieżnika (lampart, orzeł) czy o sposobie wykrycia drapieżcy (dostrzeżenie go lub usłyszenie). Nawoływania mogą dotyczyć również sytuacji, które nie są niebezpieczne, np. stanowią wezwanie do zebranie się grupy przed wyruszeniem w inne miejsce.

Koczkodany, nie posiadające zbyt dobrych dróg głosowych, nauczyły się przekazywać skomplikowane informacje za pomocą kombinacji kilku prostych dźwięków. Życie w gęstych koronach drzew oznacza, że małpy mają ze sobą utrudniony kontakt wzrokowy – właśnie dlatego musiały wypracować komunikację głosową mimo swoich ubogich możliwości pod tym względem. W ten sposób potrzeba znowu stała się matką wynalazku.

(ew/pap)

Posłuchaj "słów" koczkodanów i tego, jak "mówią"

Czytaj także

Dlaczego gepard jest najszybszy?

Ostatnia aktualizacja: 10.07.2009 11:51
Naukowcy próbują wyjaśnić zagadkę fenomenalnej szybkości gepardów.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Muzyczny alfabet Braille'a

Ostatnia aktualizacja: 27.08.2009 18:11
Materiał Polskiego Radia Euro.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Skąd pochodzą małe psy?

Ostatnia aktualizacja: 26.02.2010 10:36
Widząc jamnika, zastanawiamy się, czy na pewno pochodzi od wilka.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Język małp

Ostatnia aktualizacja: 28.01.2010 10:03
Tajwańskie makaki wolą komunikować się w sposób krótki i zwięzły, niż rozwlekły.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Szympans pomoże, jeśli go poprosić

Ostatnia aktualizacja: 16.10.2009 12:04
Ewolucja zjawiska altruizmu od dawna zastanawia naukowców.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Praworęczne ślimaki?

Ostatnia aktualizacja: 14.01.2009 13:19
Odpowiedź na to pytanie znaleźli angielscy naukowcy z Nottingham.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Dlaczego szympans nie mówi?

Ostatnia aktualizacja: 12.11.2009 14:14
Dlaczego szympansy nie mówią? Badacze podejrzewają, że odpowiedź tkwi w genie FOXP2.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Pingwin, który wstrząsnął nauką

Ostatnia aktualizacja: 14.11.2009 04:35
Mutacje DNA nie są tak precyzyjnym zegarem biologicznym, jak się wydawało.
rozwiń zwiń