Radiowe Centrum Kultury Ludowej

Rosz ha-Szana. Żydzi świętują Nowy Rok

Ostatnia aktualizacja: 06.09.2021 00:01
Rosz ha-Szana, inaczej Święto Trąbek to czas nadziei, pokuty, skruchy, oczyszczenia z win. 
Pobożny Żyd w tałesie dmie w szofar.Autor:
Pobożny Żyd w tałesie dmie w szofar. Autor: Foto: Shuttrstock/John Theodor

W tradycji żydowskiej Nowy Rok obchodzi się jako pamiątkę i rocznicę ukończenia wielkiego dzieła bożego: stworzenia świata i pierwszego człowieka. Ma także przypominać wiernym o czekającym ich sądzie bożym.

Któż jest Boże, jak nie Ty, który przebaczasz winę, odpuszczasz przestępstwo resztce swojego dziedzictwa, który nie chowasz na wieki gniewu, lecz masz upodobanie w łasce? Bóg zmiłuje się nad nami, zmyje nasze winy, wrzuci do głębin morskich wszystkie nasze grzechy. Księga Micheasza 7, 18-19

Obchody Rosz ha-Szana celebruje się przez dwa dni. W państwie Izrael są to dni wolne od pracy. W roku bieżącym 2021, 5782 według kalendarza mojżeszowego, rozpoczynają się one w godzinach wieczornych w poniedziałek,6 września i trwają do wieczora 8 września. 

Początek, czyli rosz - głowa roku, wymaga zawsze odpowiednich przygotowań duchowych, przede wszystkim oczyszczenia z grzechów, rachunku sumienia, rozważań nad własnym życiem, pokuty i modlitwy. Rozpoczynają się one zwykle co najmniej dziesięć dni przed świętem, a wzywa do nich dźwięk szofaru, instrumentu wykonanego z rogu zwierzęcego najczęściej baraniego. Nie wykonuje się natomiast szofaru z rogów bydła domowego, kojarzącego się z grzechem, jakim było oddawanie czci złotemu cielcowi i sprzeniewierzenie się Bogu podczas opisanej w Starym Testamencie wędrówki Izraelitów do Ziemi Obiecanej.

Dźwięk szofaru towarzyszył od wieków wszystkim ważniejszym wydarzeniom w historii Izraela.
Rozbrzmiewa zatem także w podczas noworocznych modlitw i porannych oraz wieczornych nabożeństw we wszystkich synagogach i wzywa wiernych do duchowego przebudzenia. Stąd zapewne wzięła się polska nazwa Święto Trąbek. W modlitwach tych, oprócz skruchy, wyrażona jest także nadzieja na odpuszczenie win i błogosławieństwo boże.

Obchody Rosz Ha-Szana. Żydzi nad brzegiem Wisły podczas tzw. taszlich. W głębi widoczny Most Kolejowy przy Cytadeli (Gdański), 1930 rok. Obchody Rosz Ha-Szana. Żydzi nad brzegiem Wisły podczas tzw. taszlich. W głębi widoczny Most Kolejowy przy Cytadeli (Gdański), 1930 rok.

Oczyszczenie z grzechów i wyrzeczenie się ich wyrażać miały także różne czynności symboliczne, np. dokładne wytrzepywanie okruchów i śmieci (symbolizujących ludzkie niedoskonałości i słabości) z kieszeni i fałdów ubrania, i wrzucanie ich do bieżącej wody. Rytuał ten zwany taszlich uwieczniony został na obrazie zatytułowanym "Święto trąbek" z 1884 roku pędzla Aleksandra Gierymskiego. 

W święto Rosz Ha-Szana należało powstrzymać się od wszystkich codziennych prac, a skupić się na pobożnych rozmyślaniach, przyjaznych życzliwych kontaktach z ludźmi, połączonych ze składaniem sobie życzeń:

Obyście byli zapisani w Księdze Życia i opieczętowani na dobry rok!

Zwyczajowa odpowiedź brzmiała zawsze:

To samo dla ciebie.

Jabłka, miód i owoce granatu są najważniejszymi elementami kulinarnych obchodów Rosh Ha-Shana. Jabłka, miód i owoce granatu są najważniejszymi elementami kulinarnych obchodów Rosz Ha-Szana. 

Podczas uczty świątecznej w Rosz Ha-Szana ważne miejsce zawsze zajmował miód. Podawano więc cząstki jabłka i plasterki marchwi maczane w miodzie. W miodzie maczano kawałki świątecznej chały, na tę okazję pieczonej w okrągłej formie i zdobnej w listki i ptaszki z ciasta, po to aby nadchodzący rok był szczęśliwy, pomyślny i dostatni. Na stole stawiano miodowe ciasteczka oraz cymes z różnych słodkich owoców, a po błogosławieństwie pokarmów wypowiadano formułkę: Niech będzie Twoją wolą obdarzyć nas dobrym, słodkim rokiem.

Wszystko po aby nachodzący rok był słodki jak miód. Tradycyjnie jada się Rosz Ha-Szana owoce granatu, który ma 613 pestek, a więc tyle ile jest przykazań w Torze, a to zapewnić właściwe życiowe wybory. Mimo momentów pokutnych Rosz Ha-Szana jest w swej istocie świętem pogodnym, pełnym nadziei i dobrych emocji, płynących z przekonania o mocy miłosierdzia bożego.

dr Barbara Ogrodowska

***

Więcej artykułów w dziale "Świętujemy".


Czytaj także

Święto Zwiastowania Najświętszej Marii Panny

Ostatnia aktualizacja: 25.03.2021 00:00
Święto to zawsze kojarzyło się z początkiem wiosny o wiele bardziej, niż wcześniejsza o kilka dni, figurująca w oficjalnym kalendarzu data 21 marca, od której liczy się astronomiczna i kalendarzowa wiosna.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Niedziela Palmowa

Ostatnia aktualizacja: 28.03.2021 00:00
W całej Polsce w Niedzielę Palmową we wszystkich kościołach, na każdym nabożeństwie święci się palmy, zaś po sumie (głównym nabożeństwie niedzielnym) odbywają się uroczyste procesje z palmami.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Wielki Tydzień

Ostatnia aktualizacja: 29.03.2021 00:00
W przeszłości w Wielką Środę, Wielki Czwartek lub nawet w Wielki Piątek w całej niemal Polsce odbywały się judaszki...
rozwiń zwiń

Czytaj także

Wielkanoc

Ostatnia aktualizacja: 04.04.2021 01:00
W symbolice i obchodach chrześcijańskiej Paschy, nazwanej później Wielkanocą przetrwały pewne ślady odwiecznych wierzeń i mitów oraz relikty pradawnych świąt powitania wiosny i kultu roślin, odradzających się po zimowej wegetacji.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Zielone Świątki

Ostatnia aktualizacja: 23.05.2021 00:01
Zielone Świątki to ludowa nazwa święta kościelnego Zesłania Ducha Świętego uznanego za jedno z najstarszych i największych świąt w kościelnym kalendarzu liturgicznym. Z obchodami kościelnymi Zielonych Świątek łączyły się obrzędy ludowe powitania wiosny, święta rolnicze i pasterskie.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Boże Ciało, czyli brzózki, procesje i czarownice

Ostatnia aktualizacja: 03.06.2021 07:00
W cyklu "Świętujmy" etnograf Barbara Ogrodowska sięga do ludowych tradycji obchodów Boże Ciała, w których ma ono dużo większe znaczenie niż tylko uroczysta procesja. Jakie? CZYTAJ.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Noc świętojańska

Ostatnia aktualizacja: 23.06.2021 00:00
Obchody świętojańskie były niegdyś wielkim świętem powitania lata, obchodzonym w okresie letniego przesilenia, z 23 na 24 czerwca.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Matki Boskiej Jagodnej

Ostatnia aktualizacja: 02.07.2021 08:00
Nawiedzenie Najświętszej Marii Panny obchodzone w Kościele 2 lipca, to kolejne święto maryjne, któremu w Polsce towarzyszą ciekawe wierzenia, obchody ludowej i niezwykłej urody legendy.
rozwiń zwiń