X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
Redakcja Polska

180 lat temu urodziła się Maria Konopnicka, wybitna pisarka i publicystka

23.05.2022 14:58
Maria Konopnicka była wybitną poetką, pisarką i publicystką, tworzącą na przełomie XIX i XX wieku. Działała na rzecz polepszenia losu osób biednych i wykluczonych. Była autorką licznych nowel i utworów dla dzieci, a także tekstu "Roty", która stała się jedną z narodowych pieśni patriotycznych.
Audio
  • 180 lat temu urodziła się Maria Konopnicka, wybitna pisarka i publicystka. Materiał Haliny Ostas [posłuchaj]
Pomnik Marii Konopnickiej w Suwałkach
Pomnik Marii Konopnickiej w SuwałkachShutterstock/Shevchenko Andrey

Maria Konopnicka, z domu - Wasiłowska, urodziła się 23 maja 1842 roku w Suwałkach. Uczyła się przez rok na pensji sióstr sakramentek w Warszawie, gdzie zetknęła się z Lizą Pawłowską, później - sławną pisarką Elizą Orzeszkową. Ich przyjaźń, wzmocniona wspólnymi zainteresowaniami literackimi, przetrwała wiele lat.

Jako poetka debiutowała w czasopiśmie "Kaliszanin" w 1870 roku, posługując się pseudonimem "Marko". Ważną pozycją w jej poetyckim dorobku był cykl "W górach" z 1876 roku, który został pozytywnie zrecenzowany przez Henryka Sienkiewicza.

W 1862 roku Maria Konopnicka poślubiła Jarosława Konopnickiego, z którym miała ośmioro dzieci (dwoje zmarło) i mieszkała w Bronowie, a następnie w Gusinie. W 1876 roku rozstała się z mężem i przeniosła z dziećmi do Warszawy, gdzie publikowała, udzielała lekcji, a także brała udział w akcjach patriotycznych i społecznych. Wyjazd do stolicy poetka utrwaliła w utworze "Przed odlotem".

Od 1884 do 1886 roku redagowała pismo dla kobiet "Świt", współpracowała z tygodnikiem "Bluszcz". Postulowała, by literatura zajmowała się aktualnymi tematami społecznymi, a bohaterowie byli postaciami wziętymi z życia codziennego. Uczestniczyła w akcjach dobroczynnych. Angażowała się w walkę o przyznanie kobietom praw wyborczych. W 1986 roku poznała Marię Dulębiankę, z którą spędziła wiele kolejnych lat.

Po 1890 roku przebywała w kilku krajach Europy Zachodniej, współpracując z prasą krajową oraz organizacjami polskimi na obczyźnie. Organizowała międzynarodowy protest przeciwko prześladowaniu polskich dzieci we Wrześni w latach 1901-1902.

Na 25-lecie twórczości otrzymała w darze dworek w Żarnowcu, zakupiony ze składek społeczeństwa. W latach 1905-1907 przebywała w Warszawie, gdzie organizowała pomoc dla uwięzionych przez władze carskie i ich rodzin.

Doceniając literacki dorobek Marii Konopnickiej oraz jej wkład w działalność patriotyczną, Sejm ustanowił rok 2022 - Rokiem Marii Konopnickiej. W uchwale napisano, że Konopnicka była "jedną z najwybitniejszych pisarek w historii literatury polskiej".

Utwory Konopnickiej, przepełnione patriotyzmem i liryką, szybko zdobyły szerokie uznanie. W latach 1881-1887 wydała trzy serie "Poezji". Autorka nawiązywała do twórczości ludowej, a także do romantyzmu i tradycji biblijnej. Opublikowała zbiory: "Linie i dźwięki", "Italia", "Nowe pieśni" i "Głosy ciszy". Pisała też wiersze dydaktyczne jak: "Śpiewnik historyczny", "Ludziom i chwilom" oraz poematy epickie "Przez głębinę" i "Pan Balcer w Brazylii".

Znaczną część twórczości Konopnickiej stanowią zbiory opowiadań i nowel, wśród których najbardziej znane są: "Mendel Gdański", "Nasza szkapa" i "Miłosierdzie gminy". Do dziś są popularne i wznawiane jej utwory dla dzieci: "O krasnoludkach i sierotce Marysi", "Stefek Burczymucha", "O Janku Wędrowniczku" czy "Na jagody". Pisarka zajmowała się też reportażem, krytyką i eseistyką literacką.

W 1908 roku w miesięczniku "Przodownica" Konopnicka opublikowała "Rotę" - wiersz będący wyrazem sprzeciwu wobec polityki germanizacyjnej w zaborze pruskim. Śpiewany do muzyki Feliksa Nowowiejskiego wszedł do kanonu polskich pieśni patriotycznych. Po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku "Rota", obok "Mazurka Dąbrowskiego", była brana pod uwagę przy wyborze hymnu narodowego. Podczas II wojny światowej cała twórczość Marii Konopnickiej, jako "wybitnie szkodliwa", znalazła się na listach proskrypcyjnych niemieckiego okupanta.

Poetka zmarła na zapalenie płuc 8 października 1910 roku we Lwowie. Została pochowana w Panteonie Wielkich Lwowian na Cmentarzu Łyczakowskim. Jej pogrzeb stał się manifestacją patriotyczną, w której wzięło udział blisko 50 tysięcy osób. Na cokole pomnika został wyryty fragment wiersza Marii Konopnickiej "Na cmentarzu":

...Proście wy Boga o takie mogiły,
Które łez nie chcą, ni skarg, ni żałości,
Lecz dają sercom moc czynu, zdrój siły
Na dzień przyszłości...

W XX wieku na cześć pisarki, decyzją Międzynarodowej Unii Astronomicznej, jeden z kraterów na Wenus został nazwany "Konopnicka".


IAR/ho


"Wielki aktor, wielki człowiek i przyjaciel wielu z nas". Nie żyje Jerzy Trela. Odszedł też Ignacy Gogolewski

16.05.2022 18:00
15 maja zmarło dwóch wybitnych polskich aktorów teatralnych i filmowych. Najpierw media poinformowały o śmierci Ignacego Gogolewskiego, następnie obiegła je informacja o śmierci Jerzego Treli.

Instytut Polski w Kijowie został ewakuowany, ale nadal działa i organizuje wydarzenia kulturalne

19.05.2022 12:28
Wśród nich są wystawa „Dzień zwycięstwa” na Zamku Ujazdowskim w Warszawie, przygotowania do projektu w związku z 200-leciem polskiego romantyzmu, współpraca z Muzeum Historii Polski i Instytutem Pileckiego.

Instytut Polonika na Ukrainie. "Dawne ziemie wschodnie RP są dla nas naturalnym terenem działalności"

22.05.2022 13:06
- Fundusze przeznaczane są głównie na prace konserwatorskie, a od wybuchu wojny najwięcej ich pochłaniała działalność na Ukrainie - mówiła w Polskim Radiu 24 Dorota Janiszewska-Jakubiak, dyrektor Narodowego Instytutu Polskiego Dziedzictwa Kulturowego za Granicą Polonika.