Polskie Radio
Section05
Dorota Truszczak

Historia Polski XX wieku. Kongres Pamięci Narodowej pod hasłem "Historia mówi przez pokolenia"

Rozpoczynający się 13 kwietnia Kongres Pamięci Narodowej skierowany jest zarówno do dorosłych pasjonatów historii, jak i młodzieży oraz dzieci, które dopiero zaczynają poznawać XX-wieczne losy Polski. - Chcemy nauczać prawdy o polskiej historii w XX wieku za sprawą nowych technik i sposobów - powiedział na antenie Programu 1 Polskiego Radia dr Karol Nawrocki, prezes IPN. 
Zobacz więcej na temat:  Dorota Truszczak IPN Instytut Pamięci Narodowej historia Polski Karol Nawrocki Karol Litwin Sebastian Pilarski Kongres Pamięci Narodowej

Współczesna technika i androidy. Czy robot zastąpi człowieka?

Golem - mityczna istota utworzona z gliny - literacki Frankenstein, mechaniczni ludzie w epoce pary i elektryczności, Futura - fałszywa Maria z filmu "Metropolis" z lat dwudziestych XX wieku - wreszcie pierwszy rzeczywisty robot humanoidalny, aluminiowy, ponad dwumetrowy Elektro, który ważył 118 kilogramów, chodził, liczył i znał 700 słów, zaprezentowany w maju 1939 roku podczas Targów Światowych w Nowym Jorku. Czy współczesna technika zbliżyła nas do Andrew Martina - androida z filmu "Dwustuletni człowiek"?
Zobacz więcej na temat:  Dorota Truszczak technologia roboty sztuczna inteligencja NAUKA informatyka

"10 kwietnia 2010 rok, katastrofa smoleńska. Pamiętamy". Okolicznościowy cykl w Programie 1 [POSŁUCHAJ]

W poniedziałek, 10 kwietnia, przypada 13. rocznica katastrofy smoleńskiej. Tego dnia w 2010 roku, w katastrofie samolotu Tu-154M w Smoleńsku zginęło 96 osób, wśród nich: prezydent Lech Kaczyński z małżonką Marią, ostatni prezydent PR na uchodźstwie Ryszard Kaczorowski, dowódcy sił zbrojnych oraz inne osobistości. W związku z tym wydarzeniem, na antenie Programu 1 Polskiego Radia wyemitowaliśmy okolicznościowy cykl.
Zobacz więcej na temat:  Smoleńsk katastrofa w Smoleńsku Dorota Truszczak

"Polska zatrzymała ofensywę bolszewicką". Prof. Nowak o wojnie roku 1920

Brytyjski polityk i dyplomata Edgar D’Abernon uznał bitwę warszawską stoczoną w dniach 13-25 sierpnia 1920 roku za jedną z osiemnastu przełomowych bitew w historii świata. Z kolei przywódca czerwonej Rosji Włodzimierz Lenin ocenił, że była "ogromną porażką" bolszewików. Warto jednak podkreślić, Armia Czerwona została przyparta do muru dopiero w bitwie niemeńskiej w końcu września.
Zobacz więcej na temat:  Dorota Truszczak wojna polsko-bolszewicka Józef Piłsudski historia Polski

Dwie konstytucje II Rzeczpospolitej: marcowa i kwietniowa

Długotrwała debata, w czasie której rozpatrywano kilka projektów, demokratyczne głosowanie - w takich okolicznościach, podczas Sejmu Ustawodawczego, została uchwalona w 1921 roku konstytucja marcowa. A dlaczego konstytucję kwietniową z 1935 roku uchwalono przy obecności na sali jedynie części posłów, co było wbrew ustawie zasadniczej, a najważniejszym organem władzy został prezydent, a nie tak jak dotychczas sejm?
Zobacz więcej na temat:  Dorota Truszczak konstytucja historia Polski konstytucja marcowa konstytucja kwietniowa Jan Żaryn dziedzictwo narodowe Józef Piłsudski

Józef Piłsudski i jego polityka międzynarodowa. Plan polskiej ofensywy na Moskwę

Rzeczpospolita odradzała się po 123 latach zaborów, ale bez ustalonej granicy wschodniej, o którą Polacy musieli już niebawem walczyć. - Piłsudski świadomie wykorzystywał rok 1919 jako czas przygotowania wielkiej próby uzyskania przez Polskę geopolitycznej suwerenności w tej części Europy - mówi w Programie 1 Polskiego Radia prof. Andrzej Nowak. Czy polscy politycy brali pod uwagę rozpoczęcie ofensywy na Moskwę?
Zobacz więcej na temat:  Józef Piłsudski historia Polski Dorota Truszczak Andrzej Nowak

"DUDEK", czyli socjalistyczna Enigma rodem z PRL

W 1957 roku zostało powołane Biuro "A", specjalistyczna jednostka naukowo-badawcza Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, zajmująca się kryptografią oraz łamaniem szyfrów obcych. Najbardziej znanym rozwiązaniem kryptograficznym tej struktury było urządzenie szyfrujące o nazwie "DUDEK". Można powiedzieć, że była to "socjalistyczna Enigma", ponieważ urządzenia używano nie tylko w PRL, ale także w krajach bloku wschodniego, zwłaszcza w NRD. 
Zobacz więcej na temat:  szyfrowanie PRL służba bezpieczeństwa służby specjalne Dorota Truszczak Enigma szyfr kryptologia

Działania komunistycznej bezpieki wobec kardynała Karola Wojtyły

"Ku prawdzie i wolności. Komunistyczna bezpieka wobec kardynała Karola Wojtyły" - publikacja o tym tytule została wydana przez IPN już w 2009 roku, w serii "Niezłomni", poświęconej tym, którzy w sposób zdecydowany oparli się działaniom komunistycznej władzy, duchownym i świeckim, w tym Karolowi Wojtyle. Dlaczego dwudziestokilkuletni ksiądz, a następnie metropolita krakowski, był obiektem zainteresowania Służby Bezpieczeństwa?
Zobacz więcej na temat:  Dorota Truszczak Jan Żaryn kościół w prl Karol Wojtyła historia Polski

Republika rosyjska i bolszewicy wobec Polski

Car Mikołaj II Romanow w dniu 15 marca 1917 roku abdykował w obliczu rewolucji lutowej w Rosji, w trzecim roku wyczerpującej Wielkiej Wojny. - Upadek caratu wynikał przede wszystkim z faktu zmęczenia społeczeństwa rosyjskiego wojną trwającą już trzy lata. Miliony poddanych cara straciło życie, zdrowie lub trafiło do niewoli austriackiej czy niemieckiej - mówi w audycji "Historia żywa" historyk prof. Andrzej Nowak. 
Zobacz więcej na temat:  Rosja historia Polski bolszewicy Dorota Truszczak Andrzej Nowak

Tajemniczy mózg i wolna wola. "Spory są cały czas otwarte"

- Technika rozwija się wspaniale, ale jeszcze cały czas jest na tyle niedoskonała, żebyśmy mogli spokojnie badać wnętrze naszego ludzkiego mózgu - mówi w Programie 1 Polskiego Radia dr Paweł Boguszewski, neurofizjolog z Instytutu Biologii Doświadczalnej im. Marcelego Nenckiego PAN. Czy badacze najbardziej tajemniczego organu człowieka są już w stanie odpowiedzieć na pytanie, czy mamy wolną wolę czy jednak nie?
Zobacz więcej na temat:  Dorota Truszczak mózg

Kulkologia, czyli archeologia powstania styczniowego

Miejsce odlewu naboi na polu historycznej bitwy, przemieszczanie się żołnierzy podczas walki, rodzaje broni nieznane w dotychczasowych źródłach historycznych - to pozwalają odtworzyć archeologia wojny i archeologia pól bitewnych: dziedziny, które narodziły się w XIX wieku w USA. Przyniosły one spektakularne wyniki, jak np. w badaniu miejsc bitew z czasów wojny secesyjnej. Analiza śladów na znalezionych tam pociskach pozwoliła prześledzić ruchy pojedynczych żołnierzy.
Zobacz więcej na temat:  Dorota Truszczak Powstanie Styczniowe archeologia historia Polski broń

Spór o drogi do Niepodległej, wybuch I wojny światowej i nowa polityka Rosji

Na początku XX wieku orientacja prorosyjska i proaustriacka, dwie główne orientacje polityczne i niepodległościowe, widziały odrodzenie Rzeczypospolitej w starciu zaborców - Rosji, Prus i Austrii - w przyszłej ogólnoeuropejskiej wojnie. Dlaczego każda z opcji stawiała na innego zwycięzcę? Która z nich miała wówczas rację?
Zobacz więcej na temat:  Dorota Truszczak Andrzej Nowak historia Polski Józef Piłsudski

Człowiek formatu prezydenckiego. Rzecz o kpt. Włodzimierzu Marszewskim

Włodzimierz Marszewski (1891-1948) był uczestnikiem I wojny światowej; pełnił również służbę w Błękitnej Armii gen. Józefa Hallera we Francji oraz kierował działalnością konspiracyjną polskiego podziemia. Leszek Żebrowski, autor tekstu o Narodowym Zjednoczeniu Wojskowym, opisując działalność konspiracyjną kpt. Marszewskiego, określił go mianem "człowieka formatu prezydenckiego".
Zobacz więcej na temat:  historia Polski Jan Żaryn II wojna światowa Historia - ludzie Dorota Truszczak

Socjaliści i narodowcy. Dwie odpowiedzi Polaków na carską dominację w Królestwie Polskim

Kiedy w 1879 roku powstała "Narodna Wola", rosyjska organizacja rewolucyjna dążąca do obalenia caratu, Józef Piłsudski miał 12 lat. Dwa lata później, 13 marca 1881 roku, w wyniku zamachu narodników zginął od bomby rzuconej przez Polaka Ignacego Hryniewieckiego car Aleksander II. W 1885 roku przyszły marszałek podjął studia medyczne na Uniwersytecie w Charkowie i znalazł się w orbicie wpływów "Narodnej Woli".
Zobacz więcej na temat:  Dorota Truszczak Andrzej Nowak historia Polski Józef Piłsudski Roman Dmowski