Kultura

Dama...przybyła do stolicy

Ostatnia aktualizacja: 17.05.2010 15:18
W ścisłej tajemnicy, specjalnie zapakowany do metalowej skrzyni zabezpieczającej przed wstrząsami i zmianą warunków klimatycznych, najbardziej bodaj znany obraz spośród polskich zbiorów czyli „Dama z gronostajem” Leonarda da Vinci przywieziony został do Warszawy (bezpośrednio z budapeszteńskiego Muzeum Sztuk Pięknych). Na swoje stałe miejsce przy ul. św. Jana w Krakowie wróci dopiero jesienią, po zakończeniu remontu Muzeum Książąt Czartoryskich.

 

Podczas ekspozycji w Zamku Królewskim prezentowany będzie także „Krajobraz z miłosiernym Samarytaninem” Rembrandta z kolekcji Muzeum Książąt Czartoryskich. Obraz holenderskiego mistrza obejrzeć będzie można wraz z jego innymi obrazami z Zamku Królewskiego w Warszawie: "Uczony przy pulpicie" i "Dziewczyna w ramie obrazu".Oprócz tego, w Zamku Królewskim będzie można oglądać, pochodzące także z kolekcji Muzeum Książąt Czartoryskich, kilkadziesiąt innych obrazów m.in. pędzla niderlandzkiego mistrza Dirka Boutsa i Jeana Pierre'a Norblina, a także znakomite wyroby rzemiosła europejskiego oraz blisko - i dalekowschodniego.

Historia "Damy z łasiczką"

Obraz "Dama z gronostajem", powszechnie nazywany "Damą z łasiczką", został namalowany przez Leonarda da Vinci w latach 1483-90 w Mediolanie. To jeden z czterech portretów kobiecych namalowanych przez Da Vinci - wybitnego twórcę epoki renesansu, badacza natury, anatoma i inżyniera.

Dzieło przedstawia młodą kobietę o dziewczęcej urodzie, lekko zarysowanym uśmiechu, przytrzymującą lekko prawą dłonią zwierzątko, określane jako gronostaj lub łasica, o miękkiej, białej sierści. Bohaterką portretu jest Cecylia Gallerani (ok. 1473-1536), dworka i kochanka mediolańskiego księcia Ludovica Sforzy. Portret powstał w technice olejnej, z użyciem tempery, na desce orzechowej o wymiarach 54,7 na 40,3 cm.

Obraz został zakupiony ok. 1800 r., prawdopodobnie we Włoszech, przez księcia Adama Jerzego Czartoryskiego i ofiarowany matce - księżnej Izabeli Czartoryskiej. Długo uchodził za wizerunek anonimowej kobiety.

Pierwsze hipotezy, że obraz przedstawia Cecylię Gallerani, pojawiły się dopiero ok. 1900 roku i wiązały się z trzymanym przez nią zwierzątkiem, którego grecka nazwa "gale" mogła sugerować nazwisko modelki. Wiele lat później przypuszczenie to potwierdziło odkrycie faktu otrzymania w 1488 r. przez księcia Ludovica od króla Neapolu Ferdynanda I Orderu Gronostaja, co spowodowało nadanie mu przydomku "Ermellino Bianco" (biały gronostaj).

Urodzona ok. 1473 r. w rodzinie pochodzącej ze Sieny, ale osiadłej w Mediolanie Cecylia Gallerani, w kręgu Ludovica Sforzy pojawiła się w początkach 1489 roku. Jej związek z księciem zaowocował w 1491 roku urodzeniem syna Cesare, kiedy Ludovico był już żonaty z Beatrice, córką Ercole d'Este, księcia Ferrary. W dwa tygodnie po narodzinach syna, Cecylia otrzymała od księcia dobra ziemskie Saronno, a po ponad rocznym pobycie na mediolańskim dworze, obok prawowitej małżonki księcia, przeniosła się wraz z synem i poślubionym w 1492 r., hrabią Lodovico Carminati de Brambilla, do pałacu Carmignola, gdzie mieszkała do śmierci w 1536 roku.

Losy obrazu nie są do końca znane. Nie wiadomo, co się z nim działo pomiędzy śmiercią Cecylii Gallerani a zakupem przez Adama Jerzego Czartoryskiego. Prawdopodobnie pozostawał w ukryciu, zapewne w rękach spadkobierców modelki. Dopiero dwa ostatnie stulecia - od czasu przywiezienia obrazu do Polski na początku XIX wieku - dostarczają danych do prześledzenia historii dzieła Leonarda.Wiadomo, że po zakupieniu przez ks. Czartoryskiego obraz wystawiany przez ks. Izabelę był w Domu Gotyckim w Puławach, wzniesionym przez księżną w 1809 r. dla gromadzenia zbiorów. Po upadku powstania listopadowego w 1831 r. wywieziono go do Paryża, a pod koniec XIX wieku przewieziono do Krakowa, do tworzonego tam Muzeum Książąt Czartoryskich (1900 r.).Tuż przed wybuchem II wojny światowej został ukryty w Sieniawie, ale pod koniec września 1939 r. trafił w ręce nazistów i wywieziono go do Niemiec. Po pewnym czasie trafił ponownie do Krakowa, na Wawel, który był siedzibą generalnego gubernatora Hansa Franka. Wywieziony pod koniec wojny do prywatnej willi gubernatora w Bawarii, został odnaleziony przez amerykańsko-polską misję poszukującą zrabowanych dziel sztuki. W 1946 r. "Dama z gronostajem" wróciła do Muzeum Czartoryskich w Krakowie.

Ekspozycja "Leonardo da Vinci – Dama z gronostajem i inne arcydzieła ze zbiorów Muzeum Książąt Czartoryskich w Krakowie" będzie czynna od poniedziałku do piątku w godz.: 10.00 - 18.00, w soboty - od godz. 10.00 do 20.00 i w niedziele - od 11.00 do 20.00. Zwiedzać ją będzie można do końca września 2010 roku.


www.narodoweczytanie.polskieradio.pl
Cichociemni

Czytaj także

Skandynawia w ogrodach

Ostatnia aktualizacja: 16.06.2009 15:13
1 lipca 2009 prezydencję w Unii Europejskiej obejmuje Szwecja. Z tej okazji rozpoczynający się w lipcu na dziedzińcu Zamku Królewskiego w Warszawie IX Festiwal „Ogrody Muzyczne” został zatytułowany „Ogrody Północy”, a poświęcony jest kulturze i muzyce skandynawskiej.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Bursztyny w Arkadach

Ostatnia aktualizacja: 14.07.2009 07:57
W Arkadach Kubickiego w Zamku Królewskim w Warszawie można oglądać eksponaty z największej na świecie kolekcji bursztynu. Ich właścicielem jest sopocki artysta Lucjan Myrty.
rozwiń zwiń

Czytaj także

W stronę sztuki: "Dama z łasiczką (gronostajem)" Leonarda da Vinci

Ostatnia aktualizacja: 26.07.2009 11:39
26 lipca 2009, godz. 9:45
rozwiń zwiń

Czytaj także

Dama...wróciła do Krakowa

Ostatnia aktualizacja: 26.02.2010 10:55
„Dama z gronostajem” Leonarda da Vinci, wypożyczona przez Fundację Książąt Czartoryskich, od połowy października 2009, na wystawę „Od Botticellego do Tycjana”, zorganizowaną w Muzeum Sztuk Pięknych w Budapeszcie wróciła do Krakowa.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Leonardo i koniec świata

Ostatnia aktualizacja: 16.03.2010 08:36
Leonardo Da Vinci przewidział, że koniec świata nastąpi w 4006 roku, konkretnie 1 listopada, w dniu Wszystkich Świętych. Watykańska badaczka, na którą powołuje się brytyjski dziennik "Times" twierdzi, że stosowne informacje artysta miał zakodować w swoim słynnym malowidle "Ostatnia wieczerza". ''
rozwiń zwiń

Czytaj także

Obsesja Bacona

Ostatnia aktualizacja: 22.03.2010 10:38
Francis Bacon był brytyjskim malarzem, samoukiem. Fascynowało go malarstwo wielu mistrzów: Rembrandta, Grunewalda, Velasqueza.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Leonardo da Vinci - człowiek renesansu

Ostatnia aktualizacja: 12.05.2010 23:25
Samouk i niebywały talent, obdarzony geniuszem. Początkowo posiadł podstawowe umiejętności czytania, pisania i liczenia. Braki uzupełniał całe życie.
rozwiń zwiń