Historia

Arkady Fiedler: byłem wielkim marzycielem

Ostatnia aktualizacja: 28.11.2022 05:45
Jako podróżnik zwiedził niemal cały świat. Jego książki należą dziś do klasyki literatury podróżniczej. Na historiach opisanych przez Arkadego Fiedlera wychowały się pokolenia żądnych przygód obieżyświatów.
Arkady Fiedler we wsi Ambinanitelo z ulubionym lemurem o imieniu Wadi.
Arkady Fiedler we wsi Ambinanitelo z ulubionym lemurem o imieniu Wadi.Foto: Archiwum Muzeum Arkadego Fiedlera/Muzeum Podróżników w Toruniu

Arkady Fiedler urodził się 28 listopada 1896 roku. Zainteresowanie przyrodą rozbudził w nim w dzieciństwie jego ojciec Antoni.

– Mój ojciec nauczył mnie kochać rzeczy, obok których inni ludzie przychodzili obojętnie – mówił Arkady Fiedler w audycji "Mój ojciec i dęby" (PR, 1974)


Posłuchaj
03:22 fiedler_mój ojciec i dęby.mp3 Arkady Fiedler opowiada o narodzinach swojej pasji, aud. Marii Dzięgielewskiej "Mój ojciec i dęby" (PR, 26.12.1974)

 

Marzenia, które stały się rzeczywistością

Pięcioletniego Arkadego ojciec zabrał na wycieczkę na obrzeża Poznania. Jego dziecięce przeżycie przerodziło się w pasję życiową.

– Wyszliśmy na polanę, na której rosła wysoka trawa, wiele barwnych kwiatów i wiele słońca, aż przyjemnie raziło – wspominał Arkady Fiedler w audycji "Biografia dźwiękowa". – Doznałem na ten widok jakiegoś wstrząsu. Tak silnego i dziwnego, że echo jego pozostało we mnie przez długie lata.

W wieku 20 lat Arkady Fiedler rozpoczął studia filozoficzne i przyrodnicze na Uniwersytecie Jagiellońskim. Jego naukę przerwał wybuch I wojny światowej oraz wcielenie do armii niemieckiej. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości brał udział w powstaniu wielkopolskim.

W 1926 roku wydał pierwszą reportażową relację z wyprawy "Przez wiry i porohy Dniestru". Rok później odbył swoją pionierską wielką podróż do Brazylii. Jego pracą badawczą zainteresowały się muzea i placówki naukowe. W 1933 roku Fiedler spełnił swoje marzenie o wyprawie do Amazonii. Stamtąd przywozi kolejny bestseller "Ryby śpiewają w Ukajali".

Przygodę przerwała wojna

Kiedy Niemcy w 1939 roku zaatakowali Polskę, Arkady Fiedler przebywał na jednej z wysp Polinezji Francuskiej. Natychmiast podjął decyzję o powrocie do Francji i zaciągnięciu się do armii polskiej. W lutym 1940 roku dotarł ze swoim oddziałem do Wielkiej Brytanii, gdzie poznał lotników walczących w bitwie o Anglię. Zebrany materiał posłużył mu do napisania słynnej książki o ich losach pt. "Dywizjon 303".

Jeszcze w czasie wojny, w 1943 roku, ożenił się z Marią Maccariello. W 1947 roku wraz z dwoma synami wrócił do Polski i zamieszkał w Puszczykowie pod Poznaniem. 26 lat później w swoim domu otworzył prywatne muzeum podróżnicze, gdzie wystawił swoje bogate zbiory przywiezione z najdalszych zakądków świata.

Powrót do egzotycznego świata

Towarzysze podróży Fiedlera wspominają, że pisanie sprawiało mu wielką trudność. Bardzo długo pracował nad każdą stroną, a później wielokrotnie przerabiał gotowe już teksty. Co ciekawe, zawsze pisał piórem i atramentem. Jak przystało na rodowitego poznaniaka był człowiekiem bardzo oszczędnym, mimo że dzięki popularności swoich książek nie miał problemów finansowych i bez wyrzeczeń mógł dalej podróżować.


Posłuchaj
18:28 fiedler_biografie_dźwiękowe.mp3 Podróżnik i oszczędny Poznaniak - jaki był Arkady Fiedler? Rozmawiali Zdzisław Beryt, Janusz Dembski, Zbigniew Staszyszyn, Józef Ratajczak, aud. Anny Borkowskiej z cyklu "Biografia dźwiękowa" (PR, 11.03.1995)

 

Arkady Fiedler odbył w swoim życiu 30 wypraw. Na ich podstawie napisał 32 książki, które zostały przetłumaczone na 23 języki i wydane w ponad 10 milionowym nakładzie. Co roku muzeum jego imienia wręcza nagrody "Bursztynowego Motyla" polskiemu autorowi książki podróżniczej.

– Obrzędy prymitywnych ludów i ich barwność straciły w obecnych czasach swą atrakcyjność – opowiadał o swoich zainteresowaniach Arkady Fiedler w audycji "Pisarz i książka” w 1974 roku. – Zniwelowały się pod wpływem nowych prądów. Natomiast wciąż atrakcyjne dla mnie są niektóre cechy ludów pierwotnych: ich głęboka znajomość sił przyrody i zdolność szczerej przyjaźni.


Posłuchaj
07:09 Arkady_fiedler_pisarz i książka.mp3 Arkady Fiedler opowiada o tym, co go najbardziej fascynuje w podróżach, aud. z cyklu "Pisarz i książka" (PR, 2.02.1974)

Arkady Fiedler podchodził do swoich wypraw z wielką pasją. W swoich książkach przekazywał ją kolejnym pokoleniom. Egzotyczny, pełen rytuałów i nieokiełznanej przyrody świat przedstawiał w czasach, kiedy w kraju panowała szara rzeczywistość PRL.

– Do przyrody podchodzę przede wszystkim uczuciowo i z sercem – wyznał Fiedler w audycji Marii Dzięgielewskiej w 1974 roku. – Kochając słońce nie zamykam oczu na cienie, chociaż wiem, że w życiu jest więcej słońca niż cieni. O tym właśnie piszę w moich książkach.

 

Posłuchaj
00:58 7dni_w_kraju_i_na_świecie_urodziny.mp3 Relacja z 90. urodzin Arkadego Fiedlera, fragm. aud. z cyklu "7 dni w kraju i na świecie" (PR, 2.12.1995)

 

mb/im

Czytaj także

Mówili o nim "latająca śmierć". Stanisław Skalski legendą stał się za życia

Ostatnia aktualizacja: 12.11.2022 05:55
Stanisław Skalski zasłynął w czasie bitwy o Anglię. Dwa razy cudem uniknął śmierci. Zmarł wiele lat po zakończeniu II wojny światowej -  12 listopada 2004. Był asem lotnictwa i bohaterem Bitwy o Anglię. Koledzy piloci mówili, że ma "ptasi instynkt", Niemcy nazywali go "latająca śmierć". 
rozwiń zwiń
Czytaj także

Bitwa o Anglię. Przełomowy dzień 15 września 1940 roku

Ostatnia aktualizacja: 15.09.2022 06:00
- Tuż przed nami pojawiła się duża grupa samolotów, dowódca nie miał czasu na manewr. Skierował samoloty łeb w łeb. Wszystkie te nosy były czerwone, to znaczy, że był otwarty ogień. Szyk został rozbity - wspominał płk Marian Duryasz, pilot i późniejszy dowódca słynnego polskiego dywizjonu 303 przełomowy dzień w bitwie o Anglię.
rozwiń zwiń
Czytaj także

Gen. Witold Urbanowicz: "Nie błagamy o wolność, my walczymy o wolność"

Ostatnia aktualizacja: 30.03.2022 06:00
– Nie błagamy o wolność, my walczymy o wolność. Tak miałem napisane na samolocie. W bitwie o Anglię mieliśmy rekord 126 zestrzeleń, przy najmniejszych stratach własnych – wspominał gen. Witold Urbanowicz, dowódca legendarnego Dywizjonu 303.
rozwiń zwiń
Czytaj także

Witold Urbanowicz. Posłuchaj wspomnień dowódcy legendarnego Dywizjonu 303

Ostatnia aktualizacja: 31.10.2022 05:52
– Nie błagamy o wolność, my walczymy o wolność. Tak miałem napisane na samolocie. W bitwie o Anglię mieliśmy rekord 126 zestrzeleń, przy najmniejszych stratach własnych – wspominał gen. Witold Urbanowicz, dowódca Dywizjonu 303.
rozwiń zwiń
Czytaj także

5 faktów, których mogłeś/aś nie wiedzieć o bitwie o Anglię  

Ostatnia aktualizacja: 10.07.2022 05:57
10 lipca 1940 roku był pierwszym dniem w Bitwie o Anglię. Bohaterską rolę odegrali w niej polscy piloci. Przedstawiamy pięć mało znanych faktów dotyczących jednego z przełomowych momentów II wojny światowej.
rozwiń zwiń
Czytaj także

Franciszek Kornicki. Ostatni polski pilot bitwy o Anglię

Ostatnia aktualizacja: 16.11.2022 05:45
Pięć lat temu w wieku 101 lat zmarł ppłk Franciszek Kornicki. Był ostatnim polskim dowódcą biorącym udział w bitwie o Anglię, latał w legendarnych dywizjonach myśliwskich. 
rozwiń zwiń
Czytaj także

Początek Bitwy o Anglię. Bohaterska karta polskich pilotów

Ostatnia aktualizacja: 10.07.2022 06:00
10 lipca 1940 roku, rozpoczęła się bitwa o Anglię ("Battle of Britain"). Była to zmasowana niemiecka ofensywa lotnicza skierowana przeciwko Wielkiej Brytanii, mająca na celu zdominowanie przestrzeni powietrznej Anglii oraz przecięcie brytyjskich szlaków komunikacyjnych.
rozwiń zwiń
Czytaj także

Dywizjon 303 i inni. W Kanadzie powstaje pomnik w hołdzie polskim lotnikom

Ostatnia aktualizacja: 13.04.2021 05:30
Monument upamiętniający polskich lotników walczących w drugiej wojnie światowej, a także polski personel naziemny w służbie RAF i w Pomocniczej Służbie Kobiet, stanie przy polskim centrum kulturalnym w Mississauga w prowincji Ontario.
rozwiń zwiń
Czytaj także

Bitwa o Anglię - wspomnienia polskich lotników [POSŁUCHAJ]

Ostatnia aktualizacja: 31.10.2022 05:56
W bitwie o Anglię walczyły cztery polskie dywizjony - dwa bombowe: 300 i 301, dwa myśliwskie: 302 i 303 oraz 81 polskich pilotów w dywizjonach brytyjskich. W sumie 144 polskich pilotów, których postawa rozsławiła ich imię na cały świat.
rozwiń zwiń
Czytaj także

Dywizjon 303 w Bitwie o Anglię. "Nigdy tak wielu nie zawdzięczało tyle nielicznym"

Ostatnia aktualizacja: 05.08.2022 14:17
Dywizjon 303 był najsłynniejszą, legendarną polską jednostką lotniczą II wojny światowej. Według oficjalnych danych do października 1940 roku zanotował na swoim koncie rekordową liczbę 126 zestrzelonych podczas Bitwy o Anglię niemieckich samolotów. W tym tygodniu - 2 sierpnia - minęła 82. rocznica utworzenia tej jednostki. 
rozwiń zwiń