Portal Polskiego Radia SA
słuchaj
shopping_cart
Polskie Radio
Section05

dokument

Wieś ma głos. O zwrocie ludowym dziś

Spoglądając wstecz, możemy odnotować wiele okresów, gdy wieś stawała się popularnym tematem: zbieranie folkloru i zwrot ku naturze w XIX wieku, młodopolska chłopomania, PRL-owska „cepeliada”. O wsi mówiono, pisano, malowaną ją; zachwycano się przejawami kultury ludowej. Jednak były to działania odgórne. Sama wieś milczała. Zobacz więcej na temat:  folk folklor muzyka ludowa kultura ludowa sztuka ludowa etnografia world music SZTUKA Piotr Kędziorek Aldona Łaniewska-Wołłk Patrycja Zisch

Historia Łodzi, historia bawełny

Skąd pochodziła bawełna, która napędzała przemysłową Łódź? Choć mogłoby się wydawać, że historia „polskiego Manchesteru” rozgrywała się przede wszystkim w fabrykach i na europejskich rynkach, jej ważny rozdział prowadzi do Azji Środkowej – dzisiejszego Uzbekistanu, Kazachstanu i Turkmenistanu. Związki między tymi odległymi regionami, ich wspólna historia oraz losy ludzi pracujących przy produkcji bawełny stały się tematem wystawy „Dziewięć księżyców nad polem bawełny. Łódź i Azja Środkowa” w Centralnym Muzeum Włókiennictwa w Łodzi. Zobacz więcej na temat:  folk folklor muzyka ludowa kultura ludowa sztuka ludowa etnografia world music Aleksandra Tykarska Małgorzata Nieciecka-Mac Suwalszczyzna SZTUKA

"Orkiestra". Oaza muzyki na polskim biegunie zimna

Już od 30 lat na północno-wschodnim pograniczu Polski działa niezwykła instytucja muzyczna zwana Orkiestrą Klezmerską Teatru Sejneńskiego. Poprzez wspólne granie kolejne pokolenia młodych ludzi mogą nie tylko rozwijać swoje talenty, ale także dawać świadectwo wielokulturowej tożsamości tego miejsca i lokalnej wspólnotowości. Zobacz więcej na temat:  folk folklor muzyka ludowa kultura ludowa sztuka ludowa etnografia world music Aleksandra Tykarska Małgorzata Nieciecka-Mac FILM Suwalszczyzna

"Śniłem tylko przyszłość". Andrzej Wajda od obserwatora do uczestnika historii

- Zależało mi bardzo na tym, aby skupić się na pewnym konkretnym wycinku z życia naszego mistrza i pokazać ten moment, w którym on jako urodzony artysta podjął decyzję, żeby aktywnie zaangażować się w działalność opozycyjną, społeczną. Stał się obywatelem w dzisiejszym rozumieniu tego słowa - mówiła w Dwójce Joanna Rożen-Wojciechowska, reżyserka dokumentu "Śniłem tylko przyszłość" o Andrzeju Wajdzie. Zobacz więcej na temat:  Andrzej Wajda Warszawski Festiwal Filmowy Rok Andrzeja Wajdy 2026 film dokumentalny kino FILM KULTURA Solidarność Marcin Pesta Dwójka

Najlepsza nauka na przyszłość? Znajdziesz ją na Uniwersytecie Wzajemnym

Podczas „Kiermaszu pod kogutkiem” zagościmy w Bieczu, na Uniwersytecie Wzajemnym, czyli wydarzeniu zorganizowanym w Muzeum Ziemi Bieckiej. Przez dwa dni, 2 i 3 października 2026 roku muzycy, muzykolodzy i budowniczowie instrumentów wymieniali się doświadczeniami, a także wspólnie muzykowali i dyskutowali o tradycjach muzycznych Pogórza i Podkarpacia. Zobacz więcej na temat:  kultura ludowa folklor muzyka ludowa muzyka tradycyjna Jolanta Kossakowska

„Obywatelka Cepelia”, czyli trudna relacja sztuki ludowej i PRL

Makatki, ceramika, drewniane figurki, biżuteria, tkaniny, ubrania i pamiątki z wakacji. Przez dekady przedmioty sygnowane przez Cepelię towarzyszyły Polakom na co dzień – w domach, sklepach i przestrzeni publicznej. Cepelia kształtowała gust, codzienną estetykę i wyobrażenie o tym, czym jest ludowość i polska tradycja. Teraz jej fenomen będzie można zobaczyć z bliska na wystawie „Obywatelka Cepelia” – pierwszej w Polsce tak szerokiej i krytycznej prezentacji tej niezwykłej instytucji. Zobacz więcej na temat:  folk folklor muzyka ludowa kultura ludowa sztuka ludowa etnografia world music Aleksandra Tykarska Małgorzata Nieciecka-Mac

Azja i Oceania w cennych kadrach z przeszłości

„PRZEMIANY. Dawna i nowa fotografia ze zbiorów Muzeum Azji i Pacyfiku” to pierwsza w historii Muzeum prezentacja archiwum fotograficznego liczącego ponad 77 000 obiektów. Kolekcja ta powstawała przez dekady dzięki zaufaniu ponad 130 darczyńców – fotografów, badaczy, dyplomatów i podróżników, którzy powierzyli muzeum swoje prywatne zbiory. Zobacz więcej na temat:  folk folklor muzyka ludowa kultura ludowa sztuka ludowa etnografia world music Aleksandra Tykarska Małgorzata Nieciecka-Mac Mariana Kril Magdalena Zbylut-Wiśniewska Muzeum Azji i Pacyfiku

Tradycja i nowoczesność w warsztacie lutniczym

O łączeniu tradycji i nowoczesności w budowaniu instrumentów etnicznych Jolanta Kossakowska rozmawia z Łukaszem Luką Hołujem – muzykiem, budowniczym instrumentów i autorem poradnika „Trąba, która mówi”. Okazuje się, że nawet na aborygeńskim dijeridoo da się zagrać po polsku, odkrywając walory instrumentu, tworząc przy tym nową jakość i indywidualny styl gry. Zobacz więcej na temat:  kultura ludowa folklor muzyka ludowa muzyka tradycyjna Jolanta Kossakowska góralska muzyka górale Podhale

360 godzin materiału i siedem lat opowieści. Praca przy "Kandydatach Śmierci"

Ponad 360 godzin nagrań, materiały powstające na przestrzeni wielu lat i bohaterowie, którzy zmieniają się razem z filmem. Dokument "Kandydaci Śmierci" Macieja Cuske jest opowieścią o dorastaniu, przyjaźni i męskiej bliskości. – Chciałam, żeby ten film był też o szczerości, prawdzie, bliskości, która może być między grupą mężczyzn – mówiła w Dwójce Katarzyna Orzechowska, montażystka i współreżyserka filmu. Zobacz więcej na temat:  Marta Strzelecka FILM film polski Dwójka film dokumentalny KULTURA Maciej Cuske

Język łemkowski jako nośnik kultury. Wpis na listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego

„Od wieków stanowi podstawowy nośnik kultury, pamięci i tożsamości Łemków”, to w nim zachowały się opowieści, modlitwy, pieśni. To jego, mimo przesiedleń i opresji, nie dało się wyplenić. Język łemkowski został wpisany na Krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Zobacz więcej na temat:  folk folklor muzyka ludowa kultura ludowa sztuka ludowa etnografia world music Aleksandra Tykarska Małgorzata Nieciecka-Mac

O poszukiwaniach przedwojennego arcydzieła. Jan Borowiec w Trójce

Jan Borowiec był gościem Ryszarda Jaźwińskiego w audycji "Fajny Film". Reżyser opowiedział o swoim najnowszym dokumencie "Tajemnica Gwiaździstej Eskadry", który zostanie pokazany podczas Festiwalu Filmu i Sztuki Dwa Brzegi w Kazimierzu Dolnym. Film przedstawia poszukiwania rolek z zaginioną "Gwiaździstą Eskadrą" - przedwojennym arcydziełem polskiego kina wojennego. Zobacz więcej na temat:  film dokumentalny FILM Ryszard Jaźwiński

Jan Holoubek: ojciec powiedział, że w tym filmie musi być Tadeusz Konwicki

- Tadeusz odegrał tutaj kluczową rolę. Mój ojciec powiedział, że tak, że chciałby, żeby taki film powstał, ale musi być w nim też Tadeusz - mówił w Dwójce reżyser Jan Holoubek o nakręconym w 2007 roku filmie "Słońce i Cień". To opowieść o przyjaźni jego ojca, Gustawa Holoubka, z Tadeuszem Konwickim. Zobacz więcej na temat:  Tadeusz Konwicki Jan Holoubek Gustaw Holoubek KULTURA Dwójka film dokumentalny FILM kino Rok Tadeusza Konwickiego

Małe i duże festiwale dla małej i dużej publiczności

Czas wakacji to czas festiwali. Tych "etno-" na mapie Polski jest coraz więcej! Publiczność może wybierać między kameralnymi wydarzeniami w duchu slow, a tymi na masową skalę, którym nie brakuje tradycyjnej atmosfery. W folkowym Poranku Dwójki polecamy kilka z nich - od północy po południe kraju, dla każdej grupy wiekowej!   Zobacz więcej na temat:  folk folklor muzyka ludowa kultura ludowa sztuka ludowa etnografia world music Patrycja Zisch Aleksandra Tykarska Małgorzata Nieciecka-Mac Mariana Kril