X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
Historia

Konstytucja kwietniowa – akt pisany z myślą o Piłsudskim

Ostatnia aktualizacja: 23.04.2019 06:40
- O potrzebie zmiany konstytucji mówiło się w kręgach rządowych od przewrotu majowego - mówił Michał Kołodziej na antenie Rozgłośni Polskiej RWE. - Inicjatorzy nowej ustawy zasadniczej nie ukrywali, że będą chcieli bardzo wzmocnić pozycję prezydenta.
Audio
  • Uchwalenie konstytucji kwietniowej, sytuacja polityczna w Polsce po śmierci marszałka Józefa Piłsudskiego 12 maja 1935 - aud. Michała Kołodzieja. (RWE, 1985)
  • Prof. Janusz Osica przybliżył kulisy uchwalenia oraz znaczenie konstytucji kwietniowej w audycji Andrzeja Sowy pt. "Kronika dwóch tysiącleci. Wiek XX - rok 1935". (PR, 27.10.2000)
Prezydent Polski Ignacy Mościcki podpisuje konstytucję kwietniową. 23.04.1935
Prezydent Polski Ignacy Mościcki podpisuje konstytucję kwietniową. 23.04.1935Foto: NAC

23 kwietnia 1935 Sejm uchwalił konstytucję kwietniową. Miesiąc później podpisał ją prezydent Ignacy Mościcki. Dzień po złożeniu przez niego podpisu nowy akt prawny wszedł w życie.

Prace nad przygotowaniem zmian w ustawie zasadniczej trwały kilka lat, a główne jej tezy przedłożono Sejmowi w styczniu 1934 r. w sprawozdaniu z prac Komisji Konstytucyjnej, na czele której stał Stanisław Car.

Powszechnie było jednak wiadomo, że głównym ideologiem nowych rozwiązań ustrojowych był Walery Sławek, reprezentujący w tym zakresie poglądy marszałka Józefa Piłsudskiego.

O konstytucji kwietniowej i okolicznościach jej wprowadzenia mówił Michał Kołodziej w audycji z cyklu "Podręcznik historii najnowszej" nadanej na antenie Rozgłośni Polskiej RWE w 1985 roku.

Protesty opozycji

- Opozycja sejmowa próbowała do zmiany konstytucji nie dopuścić, bojkotując obrady nad jej tezami - komentował  autor - W rezultacie jednak bojkot ten umożliwił na forum sejmowym przeforsowanie projektu.

Po burzliwych obradach i protestach opozycji, wskazującej, że nowa konstytucja ograniczy swobody obywatelskie, projekt został przesłany do Senatu. Tu obóz sanacyjny dysponował większą liścią głosów niż w izbie niższej parlamentu, a mimo to obrady w Senacie trwały niemal rok. Po poprawkach, projekt ponownie został przedłożony Sejmowi.

Wzmocnienie roli prezydenta

23 marca 1935 Sejm przyjął poprawki Senatu."Za" głosowało 290 posłów, przeciw było 139 parlamentarzystów. Miesiąc później, 23 kwietnia 1935 Konstytucja została podpisana przez prezydenta Ignacego Mościckiego i weszła w życie.

Najbardziej istotną zmianą wprowadzoną było ustanowienie zwierzchniej roli prezydenta w stosunku do rządu oraz parlamentu.

- Nowa konstytucja utrwalała już system rządów wprowadzanych po przewrocie majowym przez marszałka Piłsudskiego - mówił Michał Kołodziej. - Zarzucano jej przede wszystkim forsowanie nadrzędnej roli państwa kosztem swobód obywatelskich.

Obywatel miał zapewnioną równość wobec prawa, możliwość rozwoju wartości osobistych oraz wolność sumienia, słowa i zrzeszeń, ograniczone jednak przez dobro powszechne, ponieważ żadne działanie nie mogło stanąć w sprzeczności z celami państwa, wyrażonymi w jego prawach.

Uprawnienia prezydenta

Znacznie wzrosły, w porównaniu z konstytucja marcową, uprawnienia prezydenta. Był "odpowiedzialny przed Bogiem i historią". Sprawował władzę zwierzchnią względem parlamentu i rządu - jednolitą i niepodzielną. Mógł mianować premiera i ministrów, zwoływać i rozwiązywać Sejm i Senat, wyznaczać terminy ich sesji, powoływać 1/3 senatorów. Posiadał także prawo wskazania następcy na czas wojny, kandydata na prezydenta, mianowania lub odwołania Naczelnego Wodza. Dysponował prawem łaski, wydawania dekretów w czasie wojny, zarządzenia powszechnego głosowania.

Centralizacja władzy państwowej, którą wprowadzała konstytucja kwietniowa, nie była jedynie wymysłem polskim. Podobne rozwiązania ustrojowe zastosowano w innych krajach europejskich. Wzmacniały się agresywne systemy totalitarne po obu stronach naszej granicy. Rósł w siłę niemiecki faszyzm i sowiecki komunizm. Świat zmierzał ku II wojnie światowej.

Posłuchaj komentarza Michała Kołodzieja na temat konstytucji kwietniowej.

Więcej informacji znajdziesz na stronach serwisu "Radia Wolności">>>

bs

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Posłuchaj głosów wybitnych osobistości i mężów stanu

Ostatnia aktualizacja: 04.05.2012 11:08
Józef Piłsudski, Władysław Anders, Ignacy Paderewski... – posłuchaj ich wystąpień w serwisie Radio Wolna Europa. Archiwalne dźwięki przedstawiają znakomite postacie najnowszej historii Polski, zebrane w jednym cyklu.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Najwyższa władza w rękach Piłsudskiego

Ostatnia aktualizacja: 20.02.2015 06:02
– On miał bardzo wielu przyjaciół i wielu nieprzyjaciół, jak każda wybitna indywidualność – mówił prof. Tomasz Nałęcz. – Ale jak patrzy się, zwłaszcza dzisiaj, na to targowisko, gdzie się przepychają między sobą najczęściej szakale, to się pojawia nuta tęsknoty za człowiekiem wielkiego formatu, którym Piłsudski był.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Tajemnicze samobójstwo Walerego Sławka

Ostatnia aktualizacja: 02.04.2019 07:00
Walery Sławek jest postacią z panteonu wielkich, ale przegranych polityków. Pięknie rozpoczęta biografia człowieka, który tak wiele zrobił dla wywalczenia Polsce wolności, i tragiczny kres osoby, której zawaliło się życie polityczne...
rozwiń zwiń

Czytaj także

Wojciecha Korfantego kochały kobiety i lud śląski

Ostatnia aktualizacja: 25.10.2018 06:00
- Gdyby nie moje starania, to by dziś Katowice nie były polskie - mówił Wojciech Korfanty, jeden z najbardziej znanych polityków dwudziestolecia międzywojennego.
rozwiń zwiń