Wojciech Rajski w elitarnym gronie. Diamentowa Batuta tylko dla najwybitniejszych

Ostatnia aktualizacja: 08.05.2026 08:00
Diamentowa Batuta to nagroda Polskiego Radia za wybitne osiągnięcia w dziedzinie dyrygentury. W sobotę 9 maja wyróżnienie to odbierze maestro Wojciech Rajski. Poprzednia taka uroczystość odbyła się pod koniec 2021 roku, gdy nagrodzono Agnieszkę Duczmal. Oprócz niej w gronie dotychczasowych laureatów znajduje się dwunastu mistrzów batuty.
Za wybitne kreacje artystyczne, rozsławianie muzyki polskiej w kraju i za granicą oraz przybliżanie jej milionom słuchaczy Polskiego Radia - oto kryteria, którymi kieruje się publiczny nadawca, wybierając laureata Diamentowej Batuty
Za "wybitne kreacje artystyczne, rozsławianie muzyki polskiej w kraju i za granicą oraz przybliżanie jej milionom słuchaczy Polskiego Radia" - oto kryteria, którymi kieruje się publiczny nadawca, wybierając laureata Diamentowej BatutyFoto: Cezary Piwowarski / Polskie Radio

Za "wybitne kreacje artystyczne, rozsławianie muzyki polskiej w kraju i za granicą oraz przybliżanie jej milionom słuchaczy Polskiego Radia" - oto kryteria, którymi kieruje się publiczny nadawca, wybierając laureata Diamentowej Batuty. Prestiżowe wyróżnienie po raz pierwszy przyznano w 1995 roku, i to od razu dwukrotnie.

Pierwszy był Jan Krenz. Oto jego sylwetka:

  • Studiował fortepian u Zbigniewa Drzewieckiego, kompozycję u Kazimierza Sikorskiego, a dyrygenturę u Kazimierza Wiłkomirskiego.
  • Był asystentem Grzegorza Fitelberga, zaś w 1953 roku został jego następcą na stanowisku dyrektora i dyrygenta Wielkiej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia w Katowicach. Od 1968 roku był szefem Teatru Wielkiego w Warszawie.
  • Był kompozytorem, autorem muzyki filmowej (m.in. "Eroica", "Zezowate szczęście" czy "Kanał") oraz symfonicznej, oratoryjnej i kameralnej. Jego instrumentacja "Masek" Karola Szymanowskiego została okrzyknięta "V Symfonią" kompozytora.
  • Laureat Nagrody Honorowej "Koryfeusz Muzyki Polskiej".

Niedługo po Janie Krenzu nagrodzony został Stefan Rachoń:

  • Skrzypek, dyrygent, aranżer. W 1945 roku założył w Warszawie Orkiestrę Polskiego Radia. Wraz z nią dokonał tysięcy nagrań muzyki klasycznej oraz rozrywkowej i wystąpił na najważniejszych festiwalach polskiej piosenki.
  • W 1974 roku otrzymał Złoty Mikrofon za "czterdzieści lat działalności muzycznej na antenie radiowej oraz dorobek i poziom Orkiestry Polskiego Radia".

Kolejną Diamentową Batutę wręczono w 1997 roku, a otrzymał ją Stanisław Wisłocki:

  • Studia muzyczne rozpoczął we Lwowie, potem w Rumunii. Wrócił do Polski w 1945 roku. W Warszawie założył orkiestrę kameralną Towarzystwa Krzewienia Polskiej Muzyki Ludowej.
  • Przez 11 lat był dyrektorem artystycznym i pierwszym dyrygentem Orkiestry Symfonicznej Filharmonii Poznańskiej.
  • Był dyrygentem Filharmonii Warszawskiej (1961-1967), a przede wszystkim dyrektorem i kierownikiem artystycznym Wielkiej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia i Telewizji w Katowicach (1978-1982). Prowadził tę orkiestrę podczas nagrań do kilkudziesięciu polskich filmów (m.in. "Młodość Chopina", "Pasażerka", "Potop").

Czytaj także:

Rok 1998 przyniósł kolejną uroczystość, podczas której nagrodzony został Antoni Wit:

  • Kierował zespołami: Filharmonii Pomorskiej (1974-1977), Orkiestry i Chóru Polskiego Radia i Telewizji w Krakowie (1977-1983), Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia w Katowicach (1983-2000), Orquesta Filarmónica de Gran Canaria (1987-1992).
  • Dyrektor naczelny i artystyczny Filharmonii Narodowej w latach 2002-2013.
  • W historii NOSPR (wcześniej Wielkiej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia) zapisał się jako najdłużej prowadzący zespół dyrektor naczelny i artystyczny. Odbył z nią liczne podróże zagraniczne, dokonał nagrań archiwalnych, płytowych, filmowych i telewizyjnych - rozpoczął m.in. współpracę z wytwórnią NAXOS. Pod jego kierownictwem orkiestra zyskała zaszczytny tytuł Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia.

W 2003 roku do laureatów Diamentowej Batuty dołączył Krzysztof Penderecki:

  • Jeden z najwybitniejszych polskich kompozytorów i twórców muzyki współczesnej.
  • Wśród jego kompozycji, które zyskały największe uznanie, są m.in. "Tren ofiarom Hiroszimy", "Pasja wg św. Łukasza", opery "Diabły z Loudun", "Raj utracony", "Czarna maska", "Ubu Król", "Polskie Requiem" i monumentalne "Siedem bram Jerozolimy".
  • Laureat Diamentowego Mikrofonu Polskiego Radia (2018).

Kompozytor i dyrygent otrzymał Diamentową Batutę z okazji 70-lecia urodzin i 50-lecia pracy artystycznej. "Za wybitne zasługi dla muzycznej kultury polskiej i światowej, wyrażając uznanie dla działalności kompozytorskiej i dyrygenckiej oraz aby uhonorować związki z Polskim Radiem" - brzmiało uzasadnienie nagrody.

Następny, w 2005 roku, był Kazimierz Kord:

  • W 1962 roku został najmłodszym szefem teatru operowego na świecie - dyrektorem i kierownikiem artystycznym Miejskiego Teatru Muzycznego w Krakowie.
  • W latach 1969-1973 dyrektor i kierownik artystyczny Wielkiej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia i Telewizji w Katowicach.
  • W latach 1977-2001 dyrektor artystyczny i naczelny Filharmonii Narodowej (od roku 2002 Dyrektor Honorowy tej instytucji), a w latach 2005-2006 dyrektor muzyczny Teatru Wielkiego - Opery Narodowej.
  • Współpracował m.in. z Metropolitan Opera w Nowym Jorku oraz w wieloma innymi symfonicznymi zespołami. Znany jest także z występów w czołowych teatrach operowych świata.

Podobnie jak 10 lat wcześniej, znów mieliśmy dwóch laureatów jednego roku, bowiem nagrodzony został również Stefan Stuligorsz:

  • Ukończył muzykologię na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Poznańskiego. Był też absolwentem Wydziału Wokalnego i Wydziału Kompozycji, Teorii i Dyrygentury Państwowej Wyższej Szkoły Muzycznej w Poznaniu.
  • Był autorem ponad 600 dzieł, przede wszystkim religijnych utworów chóralnych. Przez wiele lat pełnił funkcję kierownika Redakcji Muzycznej Rozgłośni Polskiego Radia w Poznaniu.
  • Międzynarodowe uznanie i liczne nagrody zawdzięczał wieloletniej pracy z "Poznańskimi Słowikami" jako kierownik artystyczny i dyrygent.

Czytaj także:

Diamentową Batutę nr 8 w 2006 roku otrzymał Jerzy Maksymiuk:

  • Laureat pierwszej odsłony Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Ignacego Jana Paderewskiego (1961).
  • W latach 1970–1972 był dyrygentem Teatru Wielkiego w Warszawie.
  • W 1972 roku stanął na czele zespołu złożonego z członków Warszawskiej Opery Kameralnej, który (od 1973 znany jako Polska Orkiestra Kameralna) zyskał międzynarodową sławę.
  • W 1975 roku został pierwszym dyrygentem Wielkiej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia. Z radiową orkiestrą dwukrotnie udawał się trasy koncertowe po Europie i Stanach Zjednoczonych.
  • W latach 1983-1991 szefował BBC Scottish Symphony Orchestra. W uznaniu zasług został wyróżniony tytułem Conductor Laureate BBC Scottish Symphony.
  • Na swym koncie ma koncerty z tak znanymi orkiestrami, jak London Symphony, London Philharmonic, Philharmonia Orchestra, Orchestre National de France, Tokyo Metropolitan Symphony Orchestra, a w dorobku fonograficznym ponad 100 płyt.

Kolejnym laureatem, w 2008 roku, został Jerzy Semkow:

  • Był m.in. dyrektorem artystycznym Opery Warszawskiej i pierwszym dyrygentem Królewskiej Opery w Kopenhadze.
  • Pełnił funkcję dyrektora i pierwszego dyrygenta Orkiestry Symfonicznej w St. Louis (USA).
  • Pod koniec lat 70. objął kierownictwo Orkiestry Włoskiego Radia i Telewizji RAI w Rzymie, następnie prowadził Orkiestrę Filharmonii w Rochester (USA).
  • Występował w najsłynniejszych centrach muzycznych świata, współpracował m.in. z London Philharmonic, Berliner Philharmoniker, Wiener Symphoniker, New York Philharmonic.
  • Nagrywał dla wielu firm fonograficznych, m.in. Columbia, EMI-His Master's Voice, Fona, Polskie Nagrania. Zapis płytowy Borysa Godunowa Musorgskiego z orkiestrą WOSPRiTV (obecnie NOSPR), Chórem Polskiego Radia i międzynarodową obsadą solistów dla londyńskiej wytwórni EMI przyniósł dyrygentowi i wykonawcom pięć międzynarodowych nagród. 

W 2009 roku uhonorowany przez Polskie Radio został Stanisław Skrowaczewski:

  • Lwowianin. Po studiach w Krakowie i Paryżu oraz kilkuletniej pracy z orkiestrami w Warszawie, Katowicach i we Wrocławiu wygrał - w 1956 roku - międzynarodowy konkurs dyrygencki w Rzymie i wyruszył do USA. Cztery lata później stanął na czele orkiestr w Minneapolis i pozostał z nią przez dziewiętnaście lat.
  • W trakcie swojej długiej kariery artystycznej współpracował z wieloma ważnymi orkiestrami, m.in. z New York Philharmonic, London Symphony Orchestra, Philharmonia Orchestra, Royal Concertgebouw Orchestra, Berliner Philharmoniker, Wiener Philharmoniker.
  • Występował także w renomowanych ośrodkach operowych, takich jak Opera Wiedeńska czy Metropolitan Opera. Regularnie koncertował w Ameryce Północnej i Południowej, Australii, Azji. Stale współpracował z NHK Symphony Orchestra oraz Yomiuri Nippon Symphony Orchestra.

Kolejną dekadę otworzył Tadeusz Strugała, zdobywca Diamentowej Batuty w 2011 roku:

  • Absolwent Wydziału Teorii, Kompozycji i Dyrygentury Państwowej Wyższej Szkoły Muzycznej we Wrocławiu.
  • Karierę rozpoczął w latach 50., szybko zostając szefem Filharmonii Wrocławskiej, a następnie m.in. Filharmonii Krakowskiej.
  • Wieloletni dyrektor Festiwalu Chopinowskiego w Dusznikach- Zdroju i festiwalu Wratislavia Cantans.
  • W latach 1975-1976 pełnił funkcję dyrektora naczelnego i artystycznego Wielkiej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia w Katowicach, zaś w latach 1990-1993: dyrektora artystycznego i dyrygenta Polskiej Orkiestry Radiowej w Warszawie.

W roku 2015 laureatem został Jacek Kaspszyk:

  • Absolwent Akademii Muzycznej w Warszawie, gdzie studiował teorię muzyki, kompozycję oraz dyrygenturę w klasie Stanisława Wisłockiego.
  • Laureat III nagrody w Konkursie Dyrygenckim im. Herberta von Karajana w Berlinie.
  • Był m.in. dyrektorem muzycznym Wielkiej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia i Telewizji w Katowicach, Capital Radio Wren Orchestra w Londynie, a także dyrektorem artystycznym i muzycznym (w latach 2002–2005 również dyrektorem naczelnym) Teatru Wielkiego - Opery Narodowej w Warszawie.
  • W latach 2006-2013 dyrektor artystyczny Orkiestry Symfonicznej Filharmonii im. Witolda Lutosławskiego we Wrocławiu (obecnie Orkiestry Symfonicznej NFM), a od stycznia 2009 roku do stycznia 2012 roku dyrektor muzyczny Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia w Katowicach. Pełnił również funkcję dyrektora artystycznego Filharmonii Narodowej w Warszawie.
  • W dorobku ma liczne, wyróżnione nagrodami, nagrania płytowe, m.in. dla EMI i Collins Classics.

Pierwszą kobietą, nagrodzoną Diamentową Batutą, w 2021 roku została Agnieszka Duczmal:

  • Założycielka i wieloletnia dyrektor Orkiestry Kameralnej Polskiego Radia Amadeus.
  • Pierwsza kobieta dyrygent na scenie Teatro alla Scala w Mediolanie.
  • Koncertowała m.in. z Marthą Argerich, Mischą Maiskym, Henrykiem Szeryngiem. 
  • Nagrała ponad 50 płyt dla wytwórni na całym świecie. W jej dorobku artystycznym znajduje się wiele prawykonań, m.in. pierwsze światowe nagranie Wariacji Goldbergowskich Johanna Sebastiana Bacha w transkrypcji na orkiestrę kameralną Józefa Kofflera.
  • Laureatka Złotego Fryderyka (2018) i Nagrody Honorowej "Koryfeusz Muzyki Polskiej" (2024).

Laureatem nr 14 prestiżowej nagrody zostanie Wojciech Rajski. Założyciel orkiestry Polska Filharmonia Kameralna Sopot, związany w przeszłości również z Orkiestrą Polskiego Radia, odbierze Diamentową Batutę w Studiu Koncertowym Polskiego Radia im. Witolda Lutosławskiego w sobotę 9 maja. Wydarzeniu będzie towarzyszył koncert "Ludzie Orkiestry". Transmisja w radiowej Dwójce!

***

Polskie Radio/jp/pg


Czytaj także

70. urodziny Jacka Kaspszyka. "Zawsze towarzyszyła mi polska muzyka"

Ostatnia aktualizacja: 14.08.2022 15:00
- Właściwie przez całą swoją karierę może nie tyle myślałem nacjonalistycznie, ile byłem zwrócony w stronę kompozytorów polskich. Byłem w komfortowej sytuacji, że w drugiej połowie XX wieku ze wszystkich krajów mieliśmy najwięcej wybitnych kompozytorów: Lutosławski, Górecki, Kilar, Penderecki, mógłbym wymieniać bez końca. Może dlatego polska muzyka zawsze mi towarzyszyła - mówił w Dwójce znakomity dyrygent Jacek Kaspszyk, który 10 sierpnia skończył 70 lat.
rozwiń zwiń
Czytaj także

Agnieszka Duczmal: Orkiestrze Kameralnej Polskiego Radia "Amadeus" poświęciłam 55 lat życia

Ostatnia aktualizacja: 03.10.2023 18:00
- Z Orkiestrą "Amadeus" jestem związana 55 lat. Kocham instrumenty smyczkowe, im poświęciłam moje zawodowe życie. Na tym święcie nie mogło zabraknąć Mischy Maisky'ego, ten genialny wiolonczelista jest z nami podczas naszych jubileuszy od 1998 roku - mówiła w Dwójce Agnieszka Duczmal.
rozwiń zwiń
Czytaj także

Antoni Wit - 80. urodziny arcymistrza batuty. "Ten jubileusz świętuję pracowicie"

Ostatnia aktualizacja: 04.02.2024 14:45
- Z sentymentem wspominam moje pierwsze wizyty w tym budynku Polskiego Radia. Wówczas byłem asystentem Witolda Rowickiego w Filharmonii Narodowej, miałem dyrygować jakiś nieznany utwór. To właśnie tutaj słuchałem nagrań, które wtedy nie były tak łatwo dostępne jak dziś. Nie przypuszczałem, że moje życie na tak wiele lat zwiąże się z Polskim Radiem - mówił w Dwójce znakomity dyrygent Antoni Wit.
rozwiń zwiń
Czytaj także

Jubileusz 70 lat pracy artystycznej. Tadeusz Strugała i początki długiej kariery

Ostatnia aktualizacja: 14.02.2025 13:00
Jubileusz siedemdziesięciolecia pracy artystycznej to nieczęsto spotykane wydarzenie. Szczególnie jeżeli tego samego roku świętuje się także 90. urodziny. Te dwa jubileusze obchodzi Tadeusz Strugała - znakomity dyrygent, pedagog i oboista. W Dwójce podzielił się swoimi wspomnieniami.
rozwiń zwiń