Portal Polskiego Radia SA
słuchaj
shopping_cart
Polskie Radio
Section05

wyłączenie banerów

1882–1963

Z domu Szczerbińska. Od 1904 roku w Polskiej Partii Socjalistycznej. W 1906 roku poznała Józefa Piłsudskiego. Brała z nim udział w akcji pod Bezdanami w 1908 roku i w napadzie na bank w Kijowie. Współpracowała ze Związkiem Strzeleckim. Współtworzyła Towarzystwo Opieki nad Więźniami Politycznymi. Po wybuchu I wojny światowej wstąpiła do Legionów do oddziału wywiadowczo-kurierskiego I Brygady Legionów Polskich; komendantka kurierek legionowych. Zawiadywała logistyką magazynów broni w Warszawie. Od 1917 w wywiadzie Polskiej Organizacji Wojskowej; kurierka materiałów wybuchowych Od 1921 roku żona naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego. Prowadziła działalność charytatywną. Działała także w Unii Obrończyń Ojczyzny, organizacji utrzymującej łączność między kombatantami I wojny światowej. Zobacz więcej na temat: 

1865–1921

Wilnianka, z rodziny szlacheckiej, od młodości związana z konspiracją. Prowadziła salon, przez który przewijali się ludzie związani z niepodległościową konspiracją. Słynąca ze swojej urody, poznała swoich dwóch późniejszych adoratorów: Józefa Piłsudskiego i Romana Dmowskiego. To dla niej Piłsudski został ewangelikiem i wziął z nią ślub w 1899 roku. Po ślubie w Łodzi, gdzie Józef prowadził drukarnię "Robotnika". Tam aresztowani. Piłsudski przewieziony do Cytadeli Warszawskiej symulował chorobę psychiczną, przeniesiony do Petersburga do więzienia dla umysłowo chorych, skąd udało mu się uciec. Maria pomogła mu przedostać się do Galicji. Była jego żoną do końca życia, nigdy nie zgodziła się na rozwód. Po 1907 roku partnerką życiową Piłsudskiego była Szczerbińska. Piłsudski nie pojawił się na pogrzebie żony. Zobacz więcej na temat: 

1887-1975

Od 1909 roku studiowała polonistykę we Lwowie. Od 1912 roku należała do Polskich Drużyn Strzeleckich. Od 1915 roku w oddziale wywiadowczym I Brygady Legionów Polskich. Kurierka między kwaterą Legionów w Zagórzu a Warszawą. Zaangażowana w działalność Polskiej Partii Socjalistycznej oraz w Polskiej Organizacji Wojskowej. Zorganizowała na przełomie 1915/1916 roku Pocztę Listów Prywatnych, przeznaczoną głównie do kontaktów żołnierzy Legionów a ich rodzinami. W 1918 i 1919 roku pracowała w "Głosie Nauczycielskim" i w Zarządzie Głównym Zrzeszenia Nauczycielstwa Szkół Powszechnych. Do 1923 roku prowadziła ruchome biblioteki i pracowała w dziale oświaty Ministerstwa Spraw Wojskowych. Działała w Związku Pracy Obywatelskiej Kobiet. Agitowała na rzecz udziału kobiet w wyborach. Zobacz więcej na temat: 

Chopinowi w wieku 10 lat

21 listopada 1819 r. przybyła do Warszawy królowa wszystkich śpiewaczek, słynna Angelika Catalani. Chopin mający wówczas 9 lat, był obecny na koncertach, zachwycając się jej mistrzowskim śpiewem, najpiękniejszym i najdoskonalszym, jaki miał sposobność słyszeć. W jednym z magnackich domów przedstawiono go artystce, jako cudowne dziecko, mające zastąpić Mozarta. Zachwycona genialną grą małego pianisty ofiarowała mu złoty zegarek z wyrytą na kopercie dedykacją: Mme Catalani a Frédéric Chopin âgé de dix ans. Zobacz więcej na temat: 

1869 -1944

W 1887 roku zdała egzamin nauczycielski i pracowała w Gimnazjum Męskim w Warszawie. Działała na rzecz emancypacji kobiet oraz w Kobiecym Kołe Oświaty Ludowej. W 1894 roku założyła w swoim mieszkaniu w Warszawie tajną szkołę dla dziewcząt. Napisała nowatorskie podręczniki do nauki matematyki, geografii i literatury. Od 1895 roku włączyła się opiekę nad więźniami politycznymi oraz w ruch socjalistyczny. Za to trafiła kilkakrotnie do więzienia. Organizowała kursy nauki dorosłych analfabetów. W 1913 roku założyła pismo dla młodzieży i dzieci. W czasie I wojny związana z Polską Organizacją Wojskową. Po odzyskaniu niepodległości agitowała na rzecz polskiego Gdańska, Warmii i Mazur oraz Górnego Śląska. Od obozu piłsudczyków odwróciła się po przewrocie majowym. Zobacz więcej na temat: 

1867–1934

Fizyczka i chemiczka, pierwsza i jedyna kobieta w historii – otrzymała Nagrodę Nobla z fizyki (1903), a potem z chemii (1911). Pierwsza kobieta profesor na Sorbonie. Napisała pracę na temat magnetyzmu stali, z mężem Piotrem Curie badała promieniotwórczość. W 1898 roku odkryła polon (nazwany tak na cześć Polski) i kilka miesięcy później rad. Prekursorka współczesnej radiochemii. W czasie I wojny światowej jeździła sama do rannych żołnierzy francuskich ze sprzętem do zdjęć rentgenowskich – dzięki diagnostyce ratowano życie rannych żołnierzy. Odwiedzała Polskę, wygłaszała odczyty, publikowała w polskich czasopismach naukowych. Z jej inicjatywy w Warszawie powstał Instytut Radowy, w 1932 roku ofiarowała tej placówce 1 g radu. Zobacz więcej na temat: 

1884–1965

Od 1904 roku na studiach na Uniwersytecie Jagiellońskim i w Organizacji Bojowej PPS. W 1906 roku w Warszawie zajmowała się kolportażem ładunków wybuchowych, użytych do zamachów w stolicy na rosyjskich dygnitarzy. W 1908 roku w areszcie. Przed kolejnym aresztowaniem uciekła do Lwowa. Organizatorka kobiecych drużyn Polskiej Organizacji Wojskowej. Od listopada 1918 na czele kobiecej organizacj paramilitarnej - Ochotniczej Ligii Kobiet. Brała udział w walkach o Lwów, w których zginął jej syn, Jurek Bitschan, najmłodszy, 14-letni obrońca Lwowa. Po wojnie w Ministerstwie Spraw Wojskowych w Warszawie. W 1921 roku odeszła ze służby czynnej w stopniu podpułkownika.  Zobacz więcej na temat: