X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
Historia

Rada Narodowa - symboliczny parlament na obczyźnie

Ostatnia aktualizacja: 09.12.2018 06:07
- Rada Narodowa powstawała jako namiastka parlamentu, ale też jako wyraz tego, o czym mówił gen. Władysław Sikorski: iż na obczyźnie ukształtował się Rząd Jedności Narodowej - mówił prof. Eugeniusz Duraczyński. - Rada Narodowa miała symbolizować tę jedność.
Audio
  • Rada Narodowa - kompetencje i znaczenie. Audycja Elizy Bojarskiej i Mariana Kruczkowskiego z cyklu "Tradycje polskiego parlamentaryzmu" z udziałem prof. Eugeniusza Duraczyńskiego (08.08.1985)
Od lewej: przewodniczący Rady Narodowej pierwszej kadencji Ignacy Paderewski, wiceprzewodniczący Herman Lieberman, wiceprzewodniczący Stanisław Mikołajczyk
Od lewej: przewodniczący Rady Narodowej pierwszej kadencji Ignacy Paderewski, wiceprzewodniczący Herman Lieberman, wiceprzewodniczący Stanisław MikołajczykFoto: Wikipedia/autorzy zdjęć nieznani/domena publiczna

9 grudnia 1939 prezydent Władysław Raczkiewicz powołał Radę Narodową Rzeczypospolitej Polskiej - ciało opiniodawcze stanowiące namiastkę parlamentu.

Symboliczne znaczenie

Klęska wojny obronnej 1939 roku skompromitowała rządy sanacyjne. Nowo wybrani prezydent Władysław Raczkiewicz i premier Władysław Sikorski dążyli do odbudowania struktur Państwa Polskiego na obczyźnie w oparciu o przedwojenne, opozycyjne opcje polityczne.

- To niesłychanie ważne wydarzenia w ówczesnej sytuacji. Mówiąc o tym zwracamy uwagę na znaczenie tego faktu dla walczącego w kraju narodu - wyjaśniał prof. Eugeniusz Duraczyński w audycji z cyklu "Tradycje polskiego parlametaryzmu". - To też bardzo istotny element w przekreślaniu hitlerowskiej tezy o wymazaniu Polski z politycznej mapy Europy.  

W ramach owych struktur powołana została także Rada Narodowa, która stanowić miała organ doradczy i opiniodawczy prezydenta i premiera.

- Na jej czele stał sędziwy, wielki polski pianista, wówczas już osiemdziesięcioletni Ignacy Paderewski - mówił gość audycji Elizy Bojarskiej i Mariana Kruczkowskiego.

Rada Paderewskiego

Wybór Paderewskiego miał znaczenie symboliczne. Sam nestor, ze względu na zły stan zdrowia i wiek, nie wykonywał swoich obowiązków. Spoczęły one na barkach zastępców - Stanisława Mikołajczyka (Polskie Stronnictwo Ludowe), Hermana Liebermana (Polska Partia Socjalistyczna) i Tadeusza Bieleckiego (Stronnictwo Narodowe).

Kryzys po układzie Sikorski-Majski

Podpisanie
Podpisanie układu, Londyn 30 lipca 1941. Od lewej: gen. Władysław Sikorski, Anthony Eden, Winston Churchill i Iwan Majski. foto: wikipedia/domena publiczna

Pierwsza kadencja rady trwała do lipca 1941 roku. Wówczas część emigracyjnych polityków ostro sprzeciwiła się podpisaniu układu Sikorski-Majski między Polsą a ZSRR. Część rządu ustąpiła na znak protestu. Opuszczone resorty objęli m.in. dotychczasowi posłowie Rady Narodowej.

Wśród nowych członków rządu były najważniejsze osobistości symbolicznego parlamentu: Mikołajczyk i Lieberman. Pozbawiona przewodnictwa Rada Narodowa została rozwiązana we wrześniu 1941 roku. Kolejna kadencja rozpoczęła się dopiero w lutym 1942 roku. Tak długi wakat wiązał się z trudnościami w znalezieniu reprezentacji obozu narodowego: większość narodowców była przeciwna układowi Sikorski-Majski.

- Ustalono, że przewodniczącym rady zostanie prof. Stanisław Grabski - mówił prof. Eugeniusz Duraczyński.

Wobec zbrodni 

Wśród członków rady drugiej kadencji znaleźli się posłowie narodowości żydowskiej: Ignacy Szwarzbart i Szmul Zygielbojm, którzy wykazali się szczególną aktywnością w odpowiedzi na wieści płynące z kraju, dotyczące zbrodni hitlerowskich dokonywanych na Żydach.

- Rada Narodowa wnioskowała, by rząd polski wystąpił do rządów alianckich z żądaniem represyjnych bombardowań Niemiec z wyraźnym ostrzeżeniem, że są to bombardowania wywołane mordami na ludności polskiej, a zwłaszcza na ludności żydowskiej na ziemiach polskich - wyjaśniał prof. Duraczyński. - Strona polska napotkała na brak reakcji rządów brytyjskiego i amerykańskiego.

Kolejne kadencje Rady Narodowej działały również po wojnie. Instytucja przetrwała do 1991 roku, gdy w kraju doszło do pierwszych całkowicie wolnych wyborów do Sejmu i Senatu.  

Czym jeszcze zajmowała się Rada Narodowa? Posłuchaj audycji.

bm

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Stanisław Mikołajczyk przegrał walkę o kształt powojennej Polski

Ostatnia aktualizacja: 13.12.2014 06:00
- Wiążąc się serdeczną współpracą ze sprzymierzonymi narodami, proklamuję swą wiarę w demokrację i zaufanie do wielkich przywódców demokracji: prezydenta Roosevelta i premiera Churchilla - mówił w jednym z przemówień premier Stanisław Mikołajczyk.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Układ Sikorski-Majski - porozumienie, na którym zależało Anglikom

Ostatnia aktualizacja: 30.07.2019 06:01
30 lipca 1941 wznowione zostały stosunki dyplomatyczne między Polską a ZSRR. W trudnych rozmowach pośredniczyli Brytyjczycy. Gen. Sikorski podpisując układ, naruszał uprawnienia prezydenckie i łamał prawo konstytucyjne.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Stanisław Mikołajczyk – bohater czy tchórz?

Ostatnia aktualizacja: 13.12.2018 06:10
Czy polityk powinien walczyć o dobro kraju za wszelką cenę, nawet za cenę własnej wolności, czy życia? Dziś trudno rozstrzygnąć ten dylemat.
rozwiń zwiń