Historia

Artur Grottger - romantyk pędzla

Ostatnia aktualizacja: 13.12.2020 05:30
Powstanie styczniowe oglądamy przez pryzmat jego wyobraźni. Ekspresyjne, pełne symboliki wizje artysty stały się obrazem tragedii narodu polskiego. Jego dzieła są dla sztuk plastycznych tym, czym dla literatury twórczość Mickiewicza i Słowackiego.
Bitwa, grafika z cyklu Polonia Artura Grottgera, źr. Wikimedia Commonsdp
"Bitwa", grafika z cyklu "Polonia" Artura Grottgera, źr. Wikimedia Commons/dp

13 grudnia 1867 roku zmarł Artur Grottger, malarz, grafik, twórca cyklu poświęconego powstaniu styczniowemu.

Posłuchaj audycji Kai Kamińskiej z cyklu "Biografia dźwiękowa".


Posłuchaj
27:22 artur grottger cz_1____415_96_iv_tr_0-0_1094915887eaf373[00].mp3 Audycja z cyklu "Biografia dźwiękowa" Kai Kamińskiej poświęcona postaci Artura Grottgera. (PR 24.01.1996)

 

Dziecko szczęścia

W żyłach Grottgera płynęła krew polska, szwajcarska, węgierska i chorwacka. Przyszedł na świat 11 listopada1837. Grottger był dzieckiem szczęścia. Dzięki zbiegowi okoliczności otrzymał specjalne stypendium malarskie od cesarza Franciszka Józefa. Chłopak namalował wjazd monarchy do Krakowa, pomysł podsunęli mu włodarze miasta i Galicji, którzy później podsunęli obraz Habsburgowi.

Na zdjęciu: zdjęcie Artura Grottgera, źr. Wikimedia Commons/dp

Współtwórca mitologii narodowej

Dzięki dotacji mógł podjąć studia artystyczne. Po ich ukończeniu zajmował się ilustratorstwem. Przełomowym wydarzeniem dla Grottgera był wybuch powstania styczniowego. Choć sam nigdy nie wziął udziału w zrywie, ani nawet nie przebywał w jego czasie w Królestwie Polskim, poświęcił mu cykl przejmujących grafik, które na stałe związały się w świadomości Polaków z tragedią powstańców i narodu. To on jest też autorem wizerunku Matki Polki – w żałobie, czekającej na syna lub męża walczącego w powstaniu.

- Trwałą zasługą Grottgera jest to, że w naszej świadomości narodowej to, co było jego zapisem chwili, dla nas stało się pierwszą narzucającą się interpretacją tych wydarzeń - Andrzej Zawiczewski, potomek brata artysty.

Ukochany nędzarz

Podczas powstania mieszkał w Krakowie, w swoim mieszkaniu ukrywał bojowników. Jego młodszy brat walczył w styczniowym zrywie. Z tych powodów cesarz Franciszek Józef cofnął mu stypendium i artysta popadł w biedę. Szczęście postanowił szukać w Paryżu. Tam jednak nie doceniono jego twórczości.

- W społeczeństwie panował jeszcze osiemnastowieczny pogląd na sztukę. Niełatwo było żyć ze sztuki, można było ją uprawiać na zasadzie dżentelmena, ale nie na zasadzie zawodowstwa. To przyczyniło się do śmierci Grottgera. Wszyscy go bardzo szanowali i kochali, ale nikt nie chciał mu dać za to pieniędzy – mówił dr Łukasz Krzywka.

Grottger zmarł w ubóstwie na gruźlicę. Umarł młodo, w wieku zaledwie trzydziestu lat, zapewnił sobie jednak nieśmiertelność, swoją twórczością budując mit powstania i kształtując zbiorową świadomość Polaków.

bm


Zobacz więcej na temat: HISTORIA malarstwo

Czytaj także

Jan Matejko – malarz glorii i chwały narodu polskiego

Ostatnia aktualizacja: 01.11.2020 05:40
1 listopada 1893 roku zmarł Jan Matejko, wybitny artysta, współtwórca zbiorowej świadomości historycznej Polaków.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Julian Fałat – akwarele wybrał z biedy

Ostatnia aktualizacja: 09.07.2021 05:55
9 lipca 1929 roku zmarł Julian Fałat, jeden z najwybitniejszych polskich akwarelistów, przedstawiciel realizmu i impresjonistycznego pejzażu.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Jacek Malczewski. Życie przedstawione w autoportrecie

Ostatnia aktualizacja: 08.10.2021 05:45
Obrazami młodego Malczewskiego zachwycił się sam Jan Matejko, który postanowił wziąć go pod swoje skrzydła. Kilka lat później drogi mistrza i ucznia się rozeszły. Malczewski poszedł własną.
rozwiń zwiń