X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
Historia

Mikołaj Kopernik - człowiek wielu talentów

Ostatnia aktualizacja: 24.05.2018 06:00
- Jest najbardziej znanym Polakiem na świecie - mówił prof. Paweł Wieczorkiewicz na antenie Polskiego Radia.
Audio
  • Życie i dzieła Mikołaja Kopernika - audycja Andrzeja Sowy i Wojciecha Dmochowskiego z cyklu "Kronika polska". (PR, 17.03.2001)
  • "Kopernik jakiego nie znamy" - audycja Artura Wolskiego z cyklu "Naukowy zawrót głowy". (PR, 2.03.2013)
  • Astronom czy filozof? Posłuchaj audycji Arkadiusza Ekierta z cyklu "Piękny i bestia" poświęconej Kopernikowi. (PR, 13.11.2003)
Obraz Jana Matejki Astronom Kopernik, czyli rozmowa z Bogiem z 1871 roku
Obraz Jana Matejki "Astronom Kopernik, czyli rozmowa z Bogiem" z 1871 rokuFoto: Wikimedia/CC

475 lat temu, 24 maja 1543, zmarł Mikołaj Kopernik, astronom, ekonomista, strateg, lekarz, tłumacz, prawnik.

Przyszedł na świat w Toruniu. Był synem kupca Mikołaja i jego żony Barbary pochodzącej z rodu Watzenrode. Jego wujem był biskup warmiński Łukasz Watzenrode. Dzięki jego protekcji i finansowemu wsparciu, młody Mikołaj mógł rozpocząć studia na Akademii Krakowskiej, a następnie kontynuować je na najlepszych europejskich uczelniach.

- W Bolonii studiował prawo, w Padwie odbył studia lekarskie, w Ferrarze zdobył doktorat z prawa kanonicznego – wymieniała prof. Jolanta Choińska-Mika z Instytutu Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego.

Po powrocie ze studiów osiadł w Lidzbarku Warmińskim i został sekretarzem swojego wuja oraz kanonikiem kapituły warmińskiej. Nie był jednak wyświęconym kapłanem. Po kilku latach przeniósł się do Fromborka, gdzie oddał się pracy naukowej, ale nie tylko. To w tym czasie zawiązała się relacja między nim a Anną Schilling, jego gospodynią. Zgorszenie budził fakt, że Anna zostawiła męża niedługo po ślubie i zamieszkała z Kopernikiem.

"Wstrzymał Słońce…"

To prawdopodobnie we Fromborku Kopernik spisał swoje rewolucyjne dzieło "O obrotach sfer niebieskich", w którym ustalił, że Ziemia obraca się wokół Słońca, a nie na odwrót, jak do tej pory sądzono. Zdaniem prof. Marka Urbańskiego do opracowania koncepcji heliocentrycznej nie doprowadziła Kopernika obserwacja nieba, a zamiłowanie do filozofii.

- Wychodził z całkowicie błędnego założenia, dochodząc do prawidłowych wniosków - wyjaśniał historyk.

Jak poglądy neoplatońskie wpłynęły na przewrót kopernikański? Posłuchaj audycji Akradiusza Ekierta z cyklu "Piękny i bestia".

Jeden z najważniejszych traktatów w dziejach nauki został wydany dopiero pod koniec życia Kopernika, 21 marca 1543.

Nie tylko astronom

Mikołaj Kopernik był prawdziwym człowiekiem renesansu. Drugą dziedziną, obok astronomii, w której się zasłużył, była ekonomia. 21 marca 1522 wygłosił w Grudziądzu wykład "Traktat o monecie", w którym postawił słynną tezę o wypieraniu lepszego pieniądza (o większej wartości rynkowej) przez gorszy, co jego zdaniem prowadziło do zubożenia społeczeństwa. Przedstawił wówczas również projekt reformy monetarnej w Prusach Królewskich.

Ekonomiczny charakter miało też opracowanie przez Kopernika nowej receptury wypieku chleba. Tak zwana taksa chlebowa miała na celu obniżenie cen pieczywa.

- Kopernik oceniał, że cena chleba była za wysoka. Ceny chleba nie dyktował rynek, ustalał ją zarządca - wyjaśniał Michał Kłosiński z Muzeum Okręgowego w Toruniu w programie z cyklu "Naukowy zawrót głowy".

W latach 1516-1521, kiedy Kopernik administrował dobrami kapituły z twierdzy w Olsztynie, trwała wojna polsko-krzyżacka. Astronom był zmuszony wcielić się w kolejną rolę - dowódcy. Kopernik zajął się obroną Olsztyna, dzięki jego działaniom ten jeden z najważniejszych fortów południowej Warmii nie dostał się w ręce krzyżackie.

To nie jedyne jego talenty: był tłumaczem, prawnikiem, lekarzem. Do dziś zachowały się jego zalecenia lekarskie dotyczące m.in. zrzucania wagi. Co przepisywał Kopernik-lekarz na "wyrównywanie humorów"? Posłuchaj audycji Artura Wolskiego.

bm

Zobacz więcej na temat: HISTORIA Mikołaj Kopernik

Czytaj także

Mikołaj Kopernik - zagadkowy nawet po śmierci

Ostatnia aktualizacja: 19.02.2015 07:00
Dzieło Mikołaja Kopernika "O obrotach sfer niebieskich" było epokowe. Za epokowe uznano również odkrycie po blisko 500 latach grobu urodzonego 19 lutego 1473 astronoma.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Nieznane oblicze Kopernika. Miał romans z mężatką

Ostatnia aktualizacja: 03.05.2013 10:29
Kopernik znany jest współczesnym jako wybitny astronom, odkrywca układu heliocentrycznego czy lekarz. Ciekawostką może być fakt, że będąc osobą duchowną, którą obowiązywał celibat, przez kilka lat żył w związku nieformalnym ze swoją gospodynią.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Prawdziwe oblicze Kopernika. Był jak Andrzej Gołota?

Ostatnia aktualizacja: 05.09.2013 13:27
- Historia Mikołaja Kopernika składa się z samych licentia poetica - powiedział w audycji "Lato z Radiem" Artur Górski, redaktor naczelny "Focusa Śledczego".
rozwiń zwiń

Czytaj także

400 lat temu zakazano Kopernika. "Sprawka Galileusza"

Ostatnia aktualizacja: 19.03.2016 16:00
W marcu 1616 r. "O obrotach sfer niebieskich" znalazło się na "Indeksie ksiąg zakazanych". Dlaczego Święte Oficjum przypomniało sobie o tym dziele dopiero 73 lata po jego wydaniu?
rozwiń zwiń