Historia

Polskie Radio. Jedna z najważniejszych instytucji odrodzonej Polski

Ostatnia aktualizacja: 31.01.2020 22:00
Zrodziło się z marzeń włoskiego konstruktora Guglielma Marconiego. Nazwane początkowo telegrafem bez drutu, w Polsce zaczęło nadawać 1 lutego 1925 roku.
Audio
  • Jak rodziło się Polskie Radio - aud. Krzysztofa Michalskiego. (PR, 30.01.2010)
  • "Na falach eteru" - o początkach radia opowiada Maciej Kwiatkowski. Reportaż Agnieszki Walewicz. (PR, 2005)
  • Sygnał radiowy Warszawy Pierwszej - pierwsze takty Poloneza A-dur Fryderyka Chopina
  • Tadeusz Bocheński, jeden z pierwszych spikerów Polskiego Radia, wspomina kolegów z początku działalności radiowej - cz.1. (PR, 28.05.1958)
  • Tadeusz Bocheński, jeden z pierwszych spikerów, opowiada o najpopularniejszych audycjach na początku działalności Radia - cz. 2. (PR, 22.07.1958)
  • "Spikerzy" - audycja dokumentalna o zawodzie spikera radiowego. Sylwetki spikerów warszawskich. Reportaż Ewy Michałowskiej. (PR, 2000)
Roman Rudniewski (1893-1965) , dyr. Próbnej Stacji Radionadawczej Polskiego Towarzystwa Radiotechnicznego, 1925 r. Archiwum Polskiego Radia.
Roman Rudniewski (1893-1965) , dyr. Próbnej Stacji Radionadawczej Polskiego Towarzystwa Radiotechnicznego, 1925 r. Archiwum Polskiego Radia.

To właśnie tego dnia Polskie Towarzystwo Radiotechniczne nadało pierwszą oficjalną audycję radiową. Wydarzenie to uważane jest za początek publicznej radiofonii w Polsce. Do zdarzeń sprzed lat wrócili pamięcią Krzysztof Michalski oraz jego gość, Michał Komar w audycji zatytułowanej "Jak rodziło się Polskie Radio", nadanej 30 stycznia 2010.

Radio? A co to takiego?

Przygotowania do uruchomienia próbnej stacji nadawczej PTR-u rozpoczęły się we wrześniu 1924 roku. Już wtedy funkcjonowały radiofonie w innych krajach. Najwcześniej rozpoczęli nadawanie programu Amerykanie. Stało się to w roku 1920. 2 lata później pierwsze audycje usłyszeli mieszkańcy ZSRR, Francji oraz Wielkiej Brytanii. W Niemczech i Czechosłowacji początek emisji radiowej przypada na rok 1923.

- Programy były wtedy bardzo skromne - wspominał ten okres Mikołaj Alojzy Kaszy, jeden ze współtwórców PTR-u. - Codziennie nadawaliśmy zaledwie dwie godzinki, choć mieliśmy już orkiestrę radiową pana Adamusa. Pomyślałem też o tym, że warto dawać odczyty, chociażby o historii Polski. Musiałem również znaleźć artystów, którzy graliby na fortepianie, na skrzypcach, śpiewali, więc chodziłem po koncertach do rozmaitych lokali i nasłuchiwałem, jaki głos pasuje do radia. Wtedy pokutowała opinia, że nie każdy śpiew nadaje się do mikrofonu.

W studiu Polskiego Towarzystwa Radiotechnicznego - uroczystość z okazji setnej audycji (marzec 1926), źr. Narodowe Archiwum Cyfrowe, Wikipedia/dp
W studiu Polskiego Towarzystwa Radiotechnicznego - uroczystość z okazji setnej audycji (marzec 1926), źr. Narodowe Archiwum Cyfrowe

Opinia była jak najbardziej słuszna i obowiązuje, a przynajmniej powinna, do dnia dzisiejszego. Krzysztof Michalski zacytował fragment instrukcji, jaka wisiała na ścianie studia dla spikerów: "Mikrofon jest bezwzględny, należy doń mówić jak do kobiety, a więc delikatnie, raczej modelując głos piano, aniżeli nastawiając na wysokie tony".

Posłuchaj wspomnień Zofii Grudzińskiej, która sama o sobie mówiła, że była przy narodzinach Polskiego Radia.

- Nazywam się Zofia Grudzińska, mam 97 lat. Pamiętam długą salę konferencyjną, stół pokryty zielonym suknem i wielki głośnik przed brązową skrzynką. Sala była wypełniona. Wszyscy stali i wpatrywali się w ten właśnie głośnik, skąd po chwili posłyszeliśmy słowa: "Tu Polskie Radio". Był to głos Tadeusza Bocheńskiego.

Głos marszałka

W audycji jest więcej anegdot i zabawnych historii opowiadających o początkach Polskiego Radia. Pierwszą spikerką, która zapowiadała audycje nadawane przez PTR była Halina Wilczyńska. Szacuje się, że program miał około 5 tysięcy odbiorców z Warszawy. Mogli posłuchać m.in. utworów granych przez Trio Wiłkomirskich oraz Kwartet Walentynowicza. - Było dużo muzyki. Politycy jeszcze się nie zorientowali, że warto z tego instrumentu korzystać - stwierdził Michał Komar.

W archiwach Polskiego Radia zachowało się jednak przemówienie marszałka Józefa Piłsudskiego, który mówił m.in.:

Szanowne Panie i Szanowni Panowie! Człowiek jakoby ujarzmia żywioły, żywioły nie jego ręką wytworzone na naszym padole płaczu. Zaprzęga je człowiek do roboty, jak jaki wół. Woda więc obraca koła, ogień daje ciepło, a jedno jest żywioł nie boski, lecz ludzki i może dlatego człowiek tak mało go szanuje. Żywiołem tym jest praca, praca ludzkich mózgów, praca ludzkich serc i praca ludzkich mięśni.

Zobacz i posłuchaj nagrania głosu Józefa Piłsudskiego. Jest jednym ze skarbów Archiwum Polskiego Radia:

Spółka Akcyjna Polskie Radio

W sierpniu 1925 roku koncesję na nadawanie programu ogólnopolskiego przez 20 lat otrzymała spółka Polskie Radio S.A. I to ona przejęło stację nadawczą PTR-u. Władze firmy od razu postawiły też silny nacisk na rozwój ośrodków regionalnych. Jako pierwsza powstała rozgłośnia W Krakowie, w następnej kolejności otwarto stacje w Poznaniu, Katowicach, Wilnie i Lwowie.

Krzysztof Michalski prezentował w audycji fragmenty najbardziej znanych programów, które były emitowane przed wojną: słynnej "Wesołej Lwowskiej Fali" z udziałem Szczepka i Tońcia, wywiadu Witolda Hulewicza ze znanym pilotem Franciszkiem Żwirko, czy wspomnień profesora Witolda Doroszewskiego.

Polskie Radio stało się jedną z najważniejszych instytucji odrodzonej Polski.

Posłuchaj, jak się to wszystko zaczęło.


Czytaj także

"Matysiakowie" kończą 63 lata. Ich popularność nie słabnie

Ostatnia aktualizacja: 15.12.2019 05:40
15 grudnia mija 63 lata od emisji pierwszego odcinka legendarnej już dziś powieści radiowej. "Matysiakowie" to najdłużej emitowane cykliczne słuchowisko na świecie.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Pierwsza audycja radiowej Jedynki: "Halo, halo! Tu Polskie Radio Warszawa!"

Ostatnia aktualizacja: 18.04.2020 05:59
18 kwietnia 1926 roku rozpoczęła regularną emisję pierwsza polska stacja radiowa - obecna Jedynka. 
rozwiń zwiń

Czytaj także

Radio Lwów: stukano w ściankę i spiker zaczynał

Ostatnia aktualizacja: 15.01.2020 06:00
- Warszawa wreszcie zrozumiała, że lwowianie umieli odkryć duszę mikrofonu, tzn. zrozumieli co to naprawdę jest radio - wspominał dr Czesław Halski, pracownik lwowskiej rozgłośni.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Rozgłośnia Polskiego Radia w Katowicach - ze Śląska na cały świat

Ostatnia aktualizacja: 04.12.2019 05:50
Utworzenie polskiej rozgłośni na, wydartym w powstaniach i plebiscytach, Śląsku było kwestią walki o "rząd dusz". Od 15 listopada 1925 tuż przy granicy, w Gliwicach, funkcjonowała bowiem radiostacja niemiecka. Wkrótce po uruchomieniu, sygnał z Katowic objął nie tylko region, ale niemal cały świat.
rozwiń zwiń

Czytaj także

47 lat temu Polskie Radio rozpoczęło całodobowe nadawanie

Ostatnia aktualizacja: 02.01.2020 05:55
1973 rok obfitował w wydarzenia: zakończyła się wojna w Wietnamie, Stanami Zjednoczonymi wstrząsnęła afera Watergate, zmarli Pablo Picasso i J.R.R. Tolkien, na Wembley Polacy zremisowali z Brytyjczykami, co dało im awans do finału Mistrzostw Świata. O tym wszystkim relacjonowało Polskie Radio. Od tego roku - całodobowo.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Jan Kaczmarek – "Z pamiętnika młodej lekarki" to było jego dzieło

Ostatnia aktualizacja: 14.11.2020 05:55
- To jest zasługa Tadeusza Drozdy, że on tego introwertyka zmusił do działania na estradzie, bo Janek był skromnym człowiekiem i z trudem przychodziły mu występy na scenie - mówił Stanisław Szelc, wspominając popularnego satyryka.
rozwiń zwiń

Czytaj także

86 lat temu ukazał się pierwszy numer radiowego tygodnika "Antena"

Ostatnia aktualizacja: 07.10.2020 05:40
– Tygodnik "Antena" inicjował wiele dyskusji i akcji prasowych, a także społecznych. Zwłaszcza radiofonizacyjnych, takich jak fundowanie radioodbiorników dla szkół – mówił Maciej Józef Kwiatkowski w swojej audycji z cyklu "Z historii radia".
rozwiń zwiń

Czytaj także

Jan Zagozda. Człowiek, który dzielił się muzyką

Ostatnia aktualizacja: 21.11.2019 06:09
Rok temu zmarł Jan Zagozda, radiowiec, autor uwielbianych przez słuchaczy audycji muzycznych. Przepracował w Polskim Radiu 65 lat.
rozwiń zwiń