Historia

Polskie Radio. Jedna z najważniejszych instytucji odrodzonej Polski

Ostatnia aktualizacja: 01.02.2021 06:05
Zrodziło się z marzeń włoskiego konstruktora Guglielma Marconiego. Nazwane początkowo telegrafem bez drutu, w Polsce zaczęło nadawać 1 lutego 1925 roku.
Roman Rudniewski (1893-1965) , dyr. Próbnej Stacji Radionadawczej Polskiego Towarzystwa Radiotechnicznego, 1925 r. Archiwum Polskiego Radia.
Roman Rudniewski (1893-1965) , dyr. Próbnej Stacji Radionadawczej Polskiego Towarzystwa Radiotechnicznego, 1925 r. Archiwum Polskiego Radia.

art-95-_11-2020.jpg
95 lat Polskiego Radia. Serwis specjalny

To właśnie tego dnia Polskie Towarzystwo Radiotechniczne nadało pierwszą oficjalną audycję radiową. Wydarzenie to uważane jest za początek publicznej radiofonii w Polsce. Do zdarzeń sprzed lat wrócili pamięcią Krzysztof Michalski oraz jego gość, Michał Komar w audycji zatytułowanej "Jak rodziło się Polskie Radio", nadanej 30 stycznia 2010.


Posłuchaj
42:31 Jak rodziło się Polskie Radio - aud. Krzysztofa Michalskiego.mp3 Jak rodziło się Polskie Radio - aud. Krzysztofa Michalskiego. (PR, 30.01.2010)

 

14:59 Na falach eteru_Agnieszka Walewicz_2005.mp3 "Na falach eteru" - o początkach radia opowiada Maciej Kwiatkowski. Reportaż Agnieszki Walewicz. (PR, 2005)

 

W 2020 roku Polskie Radio świętowało 95-lecie istnienia. Zobacz multimedialny serwis internetowy 95lat.polskieradio.pl >>>

Radio? A co to takiego?

Przygotowania do uruchomienia próbnej stacji nadawczej PTR-u rozpoczęły się we wrześniu 1924 roku. Już wtedy funkcjonowały radiofonie w innych krajach. Najwcześniej rozpoczęli nadawanie programu Amerykanie. Stało się to w roku 1920. 2 lata później pierwsze audycje usłyszeli mieszkańcy ZSRR, Francji oraz Wielkiej Brytanii. W Niemczech i Czechosłowacji początek emisji radiowej przypada na rok 1923.

- Programy były wtedy bardzo skromne - wspominał ten okres Mikołaj Alojzy Kaszy, jeden ze współtwórców PTR-u. - Codziennie nadawaliśmy zaledwie dwie godzinki, choć mieliśmy już orkiestrę radiową pana Adamusa. Pomyślałem też o tym, że warto dawać odczyty, chociażby o historii Polski. Musiałem również znaleźć artystów, którzy graliby na fortepianie, na skrzypcach, śpiewali, więc chodziłem po koncertach do rozmaitych lokali i nasłuchiwałem, jaki głos pasuje do radia. Wtedy pokutowała opinia, że nie każdy śpiew nadaje się do mikrofonu.

W studiu Polskiego Towarzystwa Radiotechnicznego - uroczystość z okazji setnej audycji (marzec 1926), źr. Narodowe Archiwum Cyfrowe, Wikipedia/dp
W studiu Polskiego Towarzystwa Radiotechnicznego - uroczystość z okazji setnej audycji (marzec 1926), źr. Narodowe Archiwum Cyfrowe

Opinia była jak najbardziej słuszna i obowiązuje, a przynajmniej powinna, do dzisiaj. Krzysztof Michalski zacytował fragment instrukcji, jaka wisiała na ścianie studia dla spikerów: "Mikrofon jest bezwzględny, należy doń mówić jak do kobiety, a więc delikatnie, raczej modelując głos piano, aniżeli nastawiając na wysokie tony".


Posłuchaj
29:29 2 - Tadeusz Bocheński - Ludzie radia 1.mp3 Tadeusz Bocheński, jeden z pierwszych spikerów Polskiego Radia, wspomina kolegów z początku działalności radiowej - cz.1. (PR, 28.05.1958)

 

26:29 3 - Tadeusz Bocheński - Ludzie radia 2.mp3 Tadeusz Bocheński, jeden z pierwszych spikerów, opowiada o najpopularniejszych audycjach na początku działalności Radia - cz. 2. (PR, 22.07.1958)

 

30:04 Spikerzy_Ewa Michałowska_2000.mp3 "Spikerzy" - audycja dokumentalna o zawodzie spikera radiowego. Sylwetki spikerów warszawskich. Reportaż Ewy Michałowskiej. (PR, 2000)

 

Posłuchaj wspomnień Zofii Grudzińskiej, która sama o sobie mówiła, że była przy narodzinach Polskiego Radia.

- Nazywam się Zofia Grudzińska, mam 97 lat. Pamiętam długą salę konferencyjną, stół pokryty zielonym suknem i wielki głośnik przed brązową skrzynką. Sala była wypełniona. Wszyscy stali i wpatrywali się w ten właśnie głośnik, skąd po chwili posłyszeliśmy słowa: "Tu Polskie Radio". Był to głos Tadeusza Bocheńskiego.

Głos marszałka

W audycji jest więcej anegdot i zabawnych historii opowiadających o początkach Polskiego Radia. Pierwszą spikerką, która zapowiadała audycje nadawane przez PTR była Halina Wilczyńska. Szacuje się, że program miał około 5 tysięcy odbiorców z Warszawy. Mogli posłuchać m.in. utworów granych przez Trio Wiłkomirskich oraz Kwartet Walentynowicza. - Było dużo muzyki. Politycy jeszcze się nie zorientowali, że warto z tego instrumentu korzystać - stwierdził Michał Komar.


Posłuchaj
00:17 1 - Sygnał Warszawy 1.mp3 Sygnał radiowy Warszawy Pierwszej - pierwsze takty Poloneza A-dur Fryderyka Chopina

 

W archiwach Polskiego Radia zachowało się jednak przemówienie marszałka Józefa Piłsudskiego, który mówił m.in.:

Szanowne Panie i Szanowni Panowie! Człowiek jakoby ujarzmia żywioły, żywioły nie jego ręką wytworzone na naszym padole płaczu. Zaprzęga je człowiek do roboty, jak jaki wół. Woda więc obraca koła, ogień daje ciepło, a jedno jest żywioł nie boski, lecz ludzki i może dlatego człowiek tak mało go szanuje. Żywiołem tym jest praca, praca ludzkich mózgów, praca ludzkich serc i praca ludzkich mięśni.

Zobacz i posłuchaj nagrania głosu Józefa Piłsudskiego. Jest jednym ze skarbów Archiwum Polskiego Radia:

Spółka Akcyjna Polskie Radio

W sierpniu 1925 roku koncesję na nadawanie programu ogólnopolskiego przez 20 lat otrzymała spółka Polskie Radio S.A. I to ona przejęła stację nadawczą PTR-u. Władze firmy od razu postawiły też silny nacisk na rozwój ośrodków regionalnych. Jako pierwsza powstała rozgłośnia w Krakowie, w następnej kolejności otwarto stacje w Poznaniu, Katowicach, Wilnie i Lwowie.

Krzysztof Michalski prezentował w audycji fragmenty najbardziej znanych programów, które były emitowane przed wojną: słynnej "Wesołej Lwowskiej Fali" z udziałem Szczepka i Tońcia, wywiadu Witolda Hulewicza ze znanym pilotem Franciszkiem Żwirką, czy wspomnień profesora Witolda Doroszewskiego.

Polskie Radio stało się jedną z najważniejszych instytucji odrodzonej Polski.

Posłuchaj, jak się to wszystko zaczęło.



Czytaj także

"Matysiakowie" kończą 63 lata. Ich popularność nie słabnie

Ostatnia aktualizacja: 15.12.2019 05:40
15 grudnia mija 63 lata od emisji pierwszego odcinka legendarnej już dziś powieści radiowej. "Matysiakowie" to najdłużej emitowane cykliczne słuchowisko na świecie.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Pierwsza audycja radiowej Jedynki: "Halo, halo! Tu Polskie Radio Warszawa!"

Ostatnia aktualizacja: 18.04.2021 06:01
18 kwietnia 1926 roku rozpoczęła regularną emisję pierwsza polska stacja radiowa - obecna Jedynka. 
rozwiń zwiń

Czytaj także

Radio Lwów: stukano w ściankę i spiker zaczynał

Ostatnia aktualizacja: 15.01.2021 05:55
- Warszawa wreszcie zrozumiała, że lwowianie umieli odkryć duszę mikrofonu, tzn. zrozumieli co to naprawdę jest radio - wspominał dr Czesław Halski, pracownik lwowskiej rozgłośni.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Rozgłośnia Polskiego Radia w Katowicach - ze Śląska na cały świat

Ostatnia aktualizacja: 04.12.2020 05:50
Utworzenie polskiej rozgłośni na, wydartym w powstaniach i plebiscytach, Śląsku było kwestią walki o "rząd dusz". Od 15 listopada 1925 tuż przy granicy, w Gliwicach, funkcjonowała bowiem radiostacja niemiecka. Wkrótce po uruchomieniu, sygnał z Katowic objął nie tylko region, ale niemal cały świat.
rozwiń zwiń

Czytaj także

48 lat temu Polskie Radio rozpoczęło całodobowe nadawanie

Ostatnia aktualizacja: 02.01.2021 05:55
1973 rok obfitował w wydarzenia: zakończyła się wojna w Wietnamie, Stanami Zjednoczonymi wstrząsnęła afera Watergate, zmarli Pablo Picasso i J.R.R. Tolkien, na Wembley Polacy zremisowali z Brytyjczykami, co dało im awans do finału Mistrzostw Świata. O tym wszystkim relacjonowało Polskie Radio. Od tego roku - całodobowo.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Jan Kaczmarek – "Z pamiętnika młodej lekarki" to było jego dzieło

Ostatnia aktualizacja: 14.11.2020 05:55
- To jest zasługa Tadeusza Drozdy, że on tego introwertyka zmusił do działania na estradzie, bo Janek był skromnym człowiekiem i z trudem przychodziły mu występy na scenie - mówił Stanisław Szelc, wspominając popularnego satyryka.
rozwiń zwiń

Czytaj także

86 lat temu ukazał się pierwszy numer radiowego tygodnika "Antena"

Ostatnia aktualizacja: 07.10.2020 05:40
– Tygodnik "Antena" inicjował wiele dyskusji i akcji prasowych, a także społecznych. Zwłaszcza radiofonizacyjnych, takich jak fundowanie radioodbiorników dla szkół – mówił Maciej Józef Kwiatkowski w swojej audycji z cyklu "Z historii radia".
rozwiń zwiń

Czytaj także

Jan Zagozda. Człowiek, który dzielił się muzyką

Ostatnia aktualizacja: 21.11.2019 06:09
Rok temu zmarł Jan Zagozda, radiowiec, autor uwielbianych przez słuchaczy audycji muzycznych. Przepracował w Polskim Radiu 65 lat.
rozwiń zwiń