Historia

Trudne decyzje marszałka Edwarda Rydza-Śmigłego

Ostatnia aktualizacja: 10.11.2017 06:00
- Przyznaję, że tak jak reszta społeczeństwa byłam raczej jemu przeciwna i surowo go osądzałam - wspomina Jadwiga Maksymowicz-Raczyńska, u której ukrywał się Edward Rydz-Śmigły po powrocie do kraju.
Audio
  • Przekazanie buławy marszałkowskiej Edwardowi Rydzowi-Śmigłemu przez prezydenta Ignacego Mościckiego – fragment transmisji z dziedzińca Zamku Królewskiego. (PR 10.11.1936)
  • Marszałek Polski - Edward Rydz-Śmigły, cz.1. (RWE, brak daty)
  • Marszałek Polski - Edward Rydz-Śmigły, cz.2. (RWE, brak daty)
  • Ostatnie lata marszałka, cz.1. (RWE, 12.05.1966)
  • Ostatnie lata marszałka, cz.2. (RWE, 12.05.1966)
  • Ostatnie lata marszałka, cz.3. (RWE, 12.05.1966)
Edward Rydz-Śmigły otrzymuję buławę marszałkowską z rąk Prezydenta RP Ignacego Mościckiego. 10 listopada 1936, Warszawa. Fot. Wikimedia Commonsdp
Edward Rydz-Śmigły otrzymuję buławę marszałkowską z rąk Prezydenta RP Ignacego Mościckiego. 10 listopada 1936, Warszawa. Fot. Wikimedia Commons/dp

10 listopada 1936 Edward Rydz-Śmigły otrzymał nominację na stopień Marszałka Polski.

Urodził się 11 marca 1886 w Brzeżanach na Podolu. W latach 1905-1908 studiował na Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, a następnie na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. Od 1910 roku uczył się malarstwa w Monachium, Norymberdze i Wiedniu.

Posłuchaj archiwalnych dźwięków o Edwardzie Rydzu-Śmigłym w serwisie – Radia Wolności >>>

Od 1908 roku znalazł się w szeregach Związku Walki Czynnej. W latach 1910-1911 ukończył Szkołę Oficerów Rezerwy w Wiedniu. W Związku Strzeleckim był od 1912 roku, tam przyjął pseudonim "Śmigły". W czasie I wojny światowej walczył w I Brygadzie Legionów Polskich.  Od 1917 roku był komendantem głównym Polskiej Organizacji Wojskowej (POW), której oddziały z końcem roku 1918 stały się kadrą regularnych formacji Wojska Polskiego. W Tymczasowym Rządzie Ludowym Ignacego Daszyńskiego Edward Rydz-Śmigły pełnił funkcję ministra wojny. Podczas wyprawy kijowskiej w roku 1920 był dowódcą 3 Armii, która zajęła Kijów. W czasie Bitwy Warszawskiej dowodził prawym skrzydłem grupy uderzeniowej znad Wieprza. W trakcie zamachu majowego przeprowadzonego w 1926 roku poparł marszałka Piłsudskiego. W październiku tego samego roku mianowany został Inspektorem Armii w Warszawie.

Następca Józefa Piłsudskiego

Po śmierci Józefa Piłsudskiego w roku 1935 Edwarda Rydza-Śmigłego powołano na stanowisko Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych. 11 listopada 1936 roku dekretem prezydenta Mościckiego został mianowany Marszałkiem Polski. Atmosferę, którą tworzono wokół osoby Rydza-Śmigłego, tak wspominał Janusz Jędrzejewicz: "Ten miły, kulturalny, inteligentny człowiek uległ jakby zaczadzeniu w dymach pochlebstw otoczenia, często najfatalniej dobranego i nie wytrzymywał niebezpieczeństwa pokus, które daje każde wybitne w społeczeństwie stanowisko".

Kampania wrześniowa

W 1939 roku, pierwszego dnia kampanii wrześniowej objął funkcję Naczelnego Wodza. Dążył do utworzenia silnej władzy, a kiedy ujawnił się kryzys w stosunkach polsko-niemieckich zajął nieustępliwe stanowisko wobec żądań Hitlera. Jednak 17 września 1939 roku, po wkroczeniu wojsk sowieckich na terytorium Rzeczypospolitej, wraz z rządem polskim i prezydentem Ignacym Mościckim, przekroczył granicę polsko-rumuńską z zamiarem przedostania się do Francji. Internowany przez rumuńskie władze, 7 listopada 1939 roku złożył rezygnację z funkcji Naczelnego Wodza.
Czy wolno było Naczelnemu Wodzowi opuścić kraj i porzucić armię? Dlaczego Edward Rydz-Śmigły tak postąpił? Ocena działań marszałka w 1939 roku jest i zapewne jeszcze długo będzie tematem sporów i dyskusji. Część historyków, analizując popełnione przez niego błędy, zwraca uwagę na zbyt wczesne przeniesienie kwatery Naczelnego Wodza z Warszawy do Brześcia oraz na opuszczenie wciąż jeszcze walczących wojsk.

Na emigracji

Po internowaniu w Rumunii Edward Rydz-Śmigły umieszczony został w miejscowości Craiova, a potem przewieziony do górskiej wioski Dragoslavele, gdzie przebywał pod strażą żandarmerii rumuńskiej. Uciekł 10  grudnia 1940 roku i nielegalnie przekroczył granicę rumuńsko-węgierską. Do jesieni 1941 roku przebywał w Budapeszcie. Już na Węgrzech z częścią swoich podkomendnych utworzył organizację Obóz Polski Walczącej (OPW). W październiku 1941 roku powrócił do okupowanej przez Niemców Polski i od 29 października potajemnie zamieszkał w Warszawie.

Edward Rydz-Śmigły zmarł na atak serca 2 grudnia 1941 roku. Został pochowany na Cywilnym Cmentarzu na Powązkach jako Adam Zawisza. Okoliczności śmierci marszałka Edwarda Śmigłego-Rydza do dziś nie są jednak w pełni jasne.

mk

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Kazimierz Sosnkowski - "Szef Komendanta"

Ostatnia aktualizacja: 11.10.2020 05:55
51 lat temu, 11 października 1969, zmarł Kazimierz Sosnkowski, szef sztabu I Brygady Kadrowej, generał, który po śmierci gen. Władysława Sikorskiego został Naczelnym Wodzem Polskich Sił Zbrojnych.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Tadeusz Piskor - zapomniany adiutant Piłsudskiego

Ostatnia aktualizacja: 22.03.2015 06:00
Był oficerem Legionów Polskich i najbliższym współpracownikiem Piłsudskiego. 64 lata temu w Londynie zmarł gen. Tadeusz Piskor.
rozwiń zwiń

Czytaj także

IV rozbiór Polski: sowieci atakują o świcie

Ostatnia aktualizacja: 17.09.2012 06:50
17 września 1939 roku, zgodnie z tajnym protokołem Paktu Ribbentrop-Mołotow, Armia Czerwona przekroczyła granice naszego kraju, a Związek Radziecki złamał pakt o nieagresji z Polską, który miał obowiązywać do końca 1945 roku.
rozwiń zwiń

Czytaj także

"Największy błąd Józefa Becka"

Ostatnia aktualizacja: 10.09.2012 09:30
W ocenie historyka Piotra Zychowicza to właśnie minister spraw zagranicznych II RP odpowiedzialny jest za klęskę Polski podczas II wojny światowej.
rozwiń zwiń