Andrzej Waśko: "Miasto noży" to świat, który już nie istnieje

Ostatnia aktualizacja: 03.02.2021 17:30
Książka Wojciecha Muchy to dokument o życiu krakowskich osiedli w połowie lat 90. - Opowieść nie została zauważona przez profesjonalną krytykę literacką, ale ukazując się w połowie ubiegłego roku wywołała pewien ferment - mówi prof. Andrzej Waśko, literaturoznawca i wykładowca Uniwersytetu Jagiellońskiego.
okładka książki
okładka książkiFoto: materiały promocyjne

Posłuchaj

07:58 _PR2_AAC 2021_02_03-16-46-39.mp3 Prof. Andrzej Waśko o "Mieście noży" Wojciecha Muchy 

Akcja powieści rozgrywa się w kilka dni września 1997 roku w Krakowie, a jej bohaterami są młodzi chłopcy. Wchodzą oni w środowisko kibiców, co prowadzi ich w inne rejony.

Z kręgiem przestępczym w książce ściera się jednak niedostępny dla bohaterów świat wyższej próby - Kraków rozumiany jako przyczółek elit, świat „dobrych” liceów, świat akademicki. Według Andrzeja Waśko zderzenie dwóch grup społecznych czyni powieść niezwykle ciekawą.

Dokument czasu i manifest pokolenia

2c65c4a5-26f9-4328-80ac-c0182dbb5db7.jpg
"Miasto noży" – najniebezpieczniejsza powieść o latach 90.?

- Książka została szybko zaszufladkowana jako powieść środowiskowa i polityczna - opowiadał Andrzej Waśko. Literaturoznawca wskazywał jednak, że jest tam więcej warstw, o których warto rozmawiać.

- To jest dokument polskiej transformacji. Zbiorowy portret pokolenia młodzieży polskiej w pierwszych latach III RP - tłumaczył gość audycji. Jak zaznaczył, nie jest to jednak li tylko gawęda o człowieku. - To powieść o zamieszkiwaniu świata - głównym bohaterem oprócz ludzi, są budynki, betonowe osiedla otaczające Kraków - mówił.

Koloryt miasta

- Literatura urbanistyczna to termin znany głównie w obrębie literatury anglosaskiej, amerykańskiej, ale miał swoich przedstawicieli także w naszym kraju - opowiadał Waśko, który w tej kategorii najchętniej umieściłby Miasto noży Wojciecha Muchy.

Jak tłumaczył gość audycji, literaturę urbanistyczną kojarzymy głównie z Markiem Nowakowskim i jego kontynuatorami - Wojciechem Chmielewskim czy Pawłem Sołtysem.

- Jest to literatura o mieście, jego dzielnicach i mieszkańcach - opowiadał Waśko. Dziś, jak tłumaczył gość audycji, świat utrwalony przez Muchę już nie istnieje, odszedł w przeszłość, gdyż Kraków się zmienił. Jest to jednak zdaniem literaturoznawcy powieść uniwersalna, gdyż miejsca jak te utrwalone na kartach Miasta noży, odkryć można w innych metropoliach.

- Jest u Muchy coś z takiej realistycznej prozy drugiej połowy XIX wieku - opowiadał Waśko, który przy okazji omawiania pozycji wspomina o Grzechach dzieciństwa Prusa. - Przy wszystkich swoich zewnętrznych walorach utworu skandalizującego, czy gangsterskiego, Miasto noży jest w gruncie rzeczy bardzo tradycyjną powieścią - mówił gość audycji. - Odnawia zarówno romantyczne spojrzenie na człowieka, jak i realistyczną technikę pokazywania szarego świata - dodał literaturoznawca.

Czekamy również na Państwa opowieści o książkach, które w tym czasie są "literackimi witaminami". Nasz adres mailowy literackiewitaminy@polskieradio.pl.

***

Tytuł audycji: Literackie witaminy

Prowadziła: Kinga Michalska

Gość: Andrzej Waśko (literaturoznawca)

Data emisji: 3.02.2021

Godzina emisji: 16.45

Czytaj także

Zygmunt Nowakowski. Głos sumienia emigracji

Ostatnia aktualizacja: 22.01.2021 05:45
Pisał powieści, dramaty i felietony, był aktorem, reżyserem, dyrektorem teatru, radiowcem, historykiem i komentatorem literatury, żołnierzem Legionów Polskich, a także emigrantem. 129 lat temu urodził się Zygmunt Nowakowski.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Jacek Giszczak: tłumaczenie Prousta to nieustająca radość

Ostatnia aktualizacja: 11.01.2021 17:01
- Jestem w trakcie jedynej w swoim rodzaju przygody - tak o przekładzie "Strony Guermantes", trzeciego tomu cyklu powieściowego "W poszukiwaniu utraconego czasu" mówi Jacek Giszczak, tłumacz literatury francuskiej i frankofońskiej.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Julia Różewicz: literatura czeska ma w Polsce dobrą reputację

Ostatnia aktualizacja: 23.01.2021 17:31
Literatura czeska w naszym kraju nieustannie rozkwita. Wciąż sięgamy zarówno po pozycje klasyczne, jak i świeże. - Interesuje nas w niej, i to, co sztampowe, i to, co nowe - mówiła w Programie 2 Polskiego Radia Julia Różewicz, bohemistka, tłumaczka i wydawczyni.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Dziedziczność pamięci

Ostatnia aktualizacja: 31.01.2021 14:00
W "Czytelni" nasi recenzenci sięgnęli po niedawno wydaną prozę włoską i brazylijską, której wspólnym tłem jest problem mozaikowej tożsamości i dziedziczności pamięci. Omówione zostały utwory "Osioł Mesjasza" Włodka Goldkorna i "Dziennik upadku" Michela Lauba.
rozwiń zwiń