Historia

Gen. Zygmunt Bohusz-Szyszko. Bohater bitwy o Narwik

Ostatnia aktualizacja: 19.01.2023 05:50
Najpierw dowodząc Samodzielną Brygadą Strzelców Podhalańskich, wsławił się w bitwie o Narwik, później jako dowódca 2. Korpusu Polskiego walczył pod Monte Cassino. Zygmunt Bohusz-Szyszko urodził się 130lat temu, 19 stycznia 1893 roku.
Gen. Zygmunt Bohusz-Szyszko (na pierwszym planie) w Egipcie (1941), źr. Witold Biegański Szczurami Tobruku ich zwali (1988), Wikipediadp
Gen. Zygmunt Bohusz-Szyszko (na pierwszym planie) w Egipcie (1941), źr. Witold Biegański "Szczurami Tobruku ich zwali" (1988), Wikipedia/dp

Przyszły generał wychował się w rodzinie o tradycjach wojskowych i patriotycznych. Kiedy jego ojciec pełniący służbę w garnizonie rosyjskim został przeniesiony do Irkucka, cała rodzina znalazła się w Rosji. Tam też Zygmunt uzyskał wykształcenie oficerskie, a potem służył w carskiej armii. Na front wyruszył w 1914 roku, a już rok później dostał się do niewoli austriackiej. Po ucieczce służył w II Brygadzie Legionów Polskich.

Po I wojnie światowej wstąpił do Wojska Polskiego. Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej. Od sierpnia 1939 roku objął dowodzenie nad 16. Pomorską Dywizją Piechoty, z którą walczył podczas kampanii wrześniowej. Doświadczenie w dowodzeniu, które w tym czasie zdobył Bohusz-Szyszko miało pomóc mu kilka lat później: najpierw w bitwie o Narwik, a potem pod Monte Cassino.

Bitwa o Narwik

– Byłeś tym pierwszym, który oświadczył Polsce, że Polska nadal walczy – mówił podczas 85. urodzin gen. Zygmunta Bohusza-Szyszki, gen. Bronisław Duch. – Narwik jako pierwszy był zastrzykiem moralnym, po tragedii naszej wrześniowej, dla całego narodu polskiego.


Posłuchaj
06:30 RWE_85-lecie urodzin Szyszko-Bohusza.mp3 Relacja z uroczystości obchodów 85-lecia urodzin gen. Zygmunta Bohusza-Szyszki. (RWE, 3.02.1978)

 

– W pojęciu polskiego rządu wygnańczego i w pojęciu żołnierzy walka o wolność Norwegii była równocześnie walką o wolność Polski, bo wróg był ten sam – mówił gen. Zygmunt Bohusz-Szyszko w 1960 roku podczas rozmowy z Leopoldem Kielanowskim.

W czerwcu 1940 roku Niemcy napadli na Norwegię. Alianci szybko podjęli decyzję o wysłaniu tam swoich wojsk. Najważniejsze było uniemożliwienie Niemcom zdobycia skandynawskich rud żelaza. Udział wojsk polskich w obronie Norwegii według gen. Władysława Sikorskiego mógł być okazją do zwrócenia uwagi na okupowaną Polskę. Sikorski nie pomylił się, powierzając to zadanie generałowi Zygmuntowi Bohuszowi-Szyszce i jego Strzelcom Podhalańskim.

– Brygada Podhalańska walnie przyczyniła się do zwycięstwa jakie osiągnięto pod Narwikiem – podkreślał gen. Bohusz-Szyszko. – Osiągnięte ono zostało w dużym stopniu dlatego, że Podhalanie wyszli na tyły i zmiękczyli w ten sposób obronę, bo walka o sam Narwik była bardzo ostra i bardzo ciężka.

Posłuchaj wspomnień gen. Zygmunta Bohusza-Szyszki z pola walki.


Posłuchaj
15:00 RWE_wywiad Kielanowskiego z gen.Szyszko-Bohuszem.mp3 Wywiad Leopolda Kielanowskiego z gen. Zygmuntem Bohuszem-Szyszką, byłym dowódcą Samodzielnej Brygady Strzelców Podhalańskich, przeprowadzony z okazji 20. rocznicy bitwy o Narvik. (RWE, 28.05.1960)

 

Odwaga i męstwo

Oprócz czynnej służby na polach bitew II wojny światowej gen. Bohusz-Szyszko zasłużył się podczas organizowania Armii Polskiej w ZSRR. Później został nawet zastępcą gen. Władysława Andersa, dowódcy 2. Korpusu.

– Drugie Twoje dzieło to pomoc, którą okazałeś gen. Andersowi, w czasie formułowania wojsk polskich w Rosji – mówił o swoim współpracowniku gen. Bronisław Duch. – I kiedy pomagałeś mu w usuwaniu trudności, które wciąż się tam rysowały i pogłębiały, a były świadomie czynione przez Rosjan.

Gen. Zygmunt Bohusz-Szyszko (z  prawej) z gen. Nikodemem Sulikiem (1944), źr. Melchior Wańkowicz "Monte Cassino" (1957), Wikipedia/dpNa zdjęciu: gen. Zygmunt Bohusz-Szyszko (z prawej) z gen. Nikodemem Sulikiem (1944), źr. Melchior Wańkowicz "Monte Cassino" (1957), Wikipedia/dp

Generał Zygmunt Bohusz-Szyszko brał udział w 1944 roku w bitwie pod Monte Cassino, a w zwycięskich walkach o Bolonię dowodził całym 2. Korpusem w zastępstwie gen. Andersa. Ten cenił go za zmysł organizacyjny, lojalność i optymizm.

Służył Polsce do końca

Po II wojnie światowej przeniósł się do Londynu, gdzie brał czynny udział w życiu polskiej emigracji. Swoje doświadczenie wykorzystywał publikując artykuły i książki historyczne oraz angażując się w działalność kombatancką.

– Rocznicę urodzin rozpocząłem od podziękowania Panu Bogu – mówił w 1978 roku wzruszony gen. Zygmunt Bohusz-Szyszko. – To łaska Boga przeprowadziła mnie swoją pomocną dłonią w ciągu całego mojego życia przez szereg pól bitewnych, których w mojej drodze życiowej nie zabrakło.

Generał Zygmunt Bohusz-Szyszko zmarł 20 czerwca 1982 roku w Londynie, a pochowany został na warszawskich Powązkach.

mb/im

Czytaj także

Bitwa o Narwik - pierwsze zwycięstwo aliantów

Ostatnia aktualizacja: 28.05.2022 05:55
W nocy z 27 na 28 maja 1940 roku, z udziałem polskiej Brygady Strzelców Podhalańskich, alianci odbili Niemcom norweski port Narwik. Był to pierwszy triumf aliantów w wojnie z Trzecią Rzeszą.
rozwiń zwiń
Czytaj także

"Fredziu czy pamiętasz?", czyli jak powstały "Czerwone maki na Monte Cassino"

Ostatnia aktualizacja: 18.05.2022 05:55
- Tyle lat minęło, a ta piosenka i te wspomnienia zawsze mnie za gardło łapią - wspominał autor słów, Feliks Konarski po 47 latach od napisania "Czerwonych maków".
rozwiń zwiń
Czytaj także

Gwidon Borucki. On pierwszy zaśpiewał "Czerwone maki na Monte Cassino"

Ostatnia aktualizacja: 02.09.2022 05:50
- Płacz był okropny, jak to śpiewałem, bo słuchali tego żołnierze, którzy przeżyli. To jest dla mnie do dzisiaj niezmiernie wzruszające - wspominał Gwidon Borucki w 1982 roku. 2 września przypada 110. rocznica urodzin artysty.
rozwiń zwiń
Czytaj także

Samodzielna Brygada Strzelców Podhalańskich. Mieli walczyć ze Stalinem, zamiast tego trafili pod Narwik

Ostatnia aktualizacja: 15.01.2023 05:55
83 lata temu, 15 stycznia 1940, na odprawie u Naczelnego Wodza zapadła decyzja o powołaniu do życia Samodzielnej Brygady Strzelców Podhalańskich. Na czele jednostki stanął gen. Zygmunt Bohusz-Szyszko.
rozwiń zwiń
Czytaj także

Zatopienie Rio de Janeiro. Jak "Orzeł" ostrzegł aliantów o inwazji w Norwegii

Ostatnia aktualizacja: 08.04.2022 05:49
Dziwne zachowanie jednostki cywilnej wzbudziło podejrzenia kapitana polskiego okrętu. Instynkt go nie zawiódł. "Rio de Janeiro" był wilkiem w owczej skórze – cywilną jednostką, na pokładzie której płynęli żołnierze Wehrmachtu gotowi do zajęcia Norwegii.
rozwiń zwiń
Czytaj także

75. rocznica zakończenia II wojny światowej. Podhalańczycy pod Narwikiem

Ostatnia aktualizacja: 08.05.2020 05:45
W obliczu niemieckiej inwazji, alianci podjęli akcję mającą na celu odbicie Narwiku. W akcji wzięła polska Samodzielna Brygada Strzelców Podhalańskich. 
rozwiń zwiń
Czytaj także

Gen. Władysław Anders wspomina, jak dowiedział się w sowieckim więzieniu o tym, że zostanie dowódcą armii

Ostatnia aktualizacja: 11.08.2022 05:50
- O mianowaniu mnie dowódcą mającej powstać armii dowiedziałem się 4 sierpnia 1941. Była to wiadomość nieoficjalna, gdyż zakomunikowało mi ją dwóch dostojników sowieckich: Beria, ówczesny wszechwładny szef NKWD, oraz jego zastępca Wsiewołod Mierkułow - wspominał generał Władysław Anders. 
rozwiń zwiń
Czytaj także

Kazimierz Sosnkowski. Najwierniejszy żołnierz Rzeczpospolitej

Ostatnia aktualizacja: 19.11.2022 05:55
Nawet na tle niezwykle barwnej galerii wojskowych i polityków pierwszej połowy XX wieku Sosnkowski jawi się jako postać nietuzinkowa. Człowiek, który przeszedł długą drogę od szefa sztabu I Kompanii Kadrowej, poprzez organizatora Wojska Polskiego, do Wodza Naczelnego, kierował się zawsze dobrem Polski, choć krępowały go ułomności własnego charakteru. 19 listopada mija 137. rocznica urodzin generała.
rozwiń zwiń
Czytaj także

Monte Cassino. Najbardziej zacięta bitwa II wojny światowej na Zachodzie

Ostatnia aktualizacja: 18.05.2022 06:00
- 18 maja to moment rozpoczęcia natarcia. Moment, którego nie można zapomnieć. Wieczorem, góry przed nami się zapaliły. Przygotowanie artyleryjskie - jak okiem sięgnąć jedna wielka łuna ognia - wspominał żołnierz II Korpusu, uczestnik bitwy pod Monte Cassino.
rozwiń zwiń