Historia

Joachim Lelewel: Za wolność naszą i waszą

Ostatnia aktualizacja: 22.03.2020 05:03
Dla jednych był wybitnym historykiem i działaczem niepodległościowym. Dla innych - człowiekiem, który wolał nie ponosić odpowiedzialności za siebie i swoje słowa. Jaki naprawdę był Joachim Lelewel?
Audio
  • Dokonania Joachima Lelewela pod lupę biorą historycy: dr Tadeusz Krawczak i dr Jan Sałkowski, aud. Andrzeja Sowy z cyklu "Na historycznej wokandzie". (PR, 05.06.1995)
Joachim Lelewel, aut. nieznany, źr. Polona, Wikimedia Commonsdp
Joachim Lelewel, aut. nieznany, źr. Polona, Wikimedia Commons/dp

22 marca 1861 urodził się Joachim Lelewel, polski historyk i działacz polityczny. 

Uniwersytet Wileński

Po studiach na Uniwersytecie Wileńskim podjął się pracy naukowej i całkowicie poświęcił się historii. Kiedy w 1815 roku rozpoczął pracę na swojej macierzystej uczelni, jego wykłady cieszyły się ogromną popularnością. Wówczas Wilno było ośrodkiem polskiej inteligencji. Jednym z jego słuchaczy był sam Adam Mickiewicz, który po latach postać Lelewela umieścił w trzeciej części "Dziadów".

W 1818 roku jako pracownik naukowy Uniwersytetu Wileńskiego otwierał rok akademicki. - Porywał młodych ludzi, zaszczepił w nich patriotyzm i oni zaczynają konspirować - mówił dr Jan Sałkowski w aud. Andrzeja Sowy "Na historycznej wokandzie". - Tymczasem on przestaje się interesować ich działalnością.

Powstanie listopadowe

W 1824 roku musiał opuścić Wilno w związku z wykryciem działalności stowarzyszenia Filomatów i Filaretów.

- Wydaje mi się, że on próbował znaleźć jakiś złoty środek - podkreślał dr Tadeusz Krawczak. - Próbował zjednoczyć wokół nadrzędnej idei racji stanu wszystkich.

- Największa "zbrodnia" o charakterze historycznym w czasie powstania listopadowego to sprawa słynnego hasła, którego był autorem: "Za wolność naszą i waszą" - mówił dr Jan Sałkowski. - Hasło to zrodziło się w kontekście manifestacji zorganizowanej na Placu Zamkowym upamiętniającej dekabrystów.

Historyk dr Jan Sałkowski stwierdził, że hasło to przyczyniło się wielokrotnie do przelewu polskiej krwi w obcej sprawie. - On wierzył w swoją wielkość wykreowaną w latach 20. XIX wieku - podkreślał historyk.

Zasługi historyczne

Podczas powstania listopadowego był członkiem Rady Administracyjnej, a potem Rządu Narodowego. Po upadku narodowego zrywu emigrował do Paryża. Tam działał na rzecz zjednoczenia polskiej emigracji.

- Lelewel unikał radykalnych form, rozwijał skrzydła, kiedy kontynuował pracę naukową - zaznaczał dr Tadeusz Krawczuk.

Lelewel był zwolennikiem ustroju republikańskiego. Jako historyk miał wielki wkład w rozwój polskiej historiografii, często nazywany jest pierwszym nowoczesnym historykiem. Zmarł 26 maja 1861.

Czy Joachim Lelewel był mężem stanu czy tchórzem? Posłuchaj dyskusji historyków: dr Tadeusza Krawczuka i dr Jana Sułkowskiego w audycji Andrzeja Sowy "Na historycznej wokandzie".

mb

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Juliusz Słowacki – urodził się poetą, a zmarł prorokiem

Ostatnia aktualizacja: 03.04.2019 05:45
– On chciał być przewodnikiem, chciał być akceptowany, rozumiany, dostrzeżony – mówił o Juliuszu Słowackim historyk literatury prof. Andrzej Fabianowski. – Stąd też ta jego ogromna pracowitość, która przekuła się w obfitość dzieł.
rozwiń zwiń