Historia

Karol Olszewski - człowiek, który zmroził Kraków

Ostatnia aktualizacja: 29.01.2018 06:10
To, czego nie dokonali zachodni uczeni w toku długich i żmudnych badań i eksperymentów, dokonali w niecałe dwa miesiące dwaj naukowcy z ośrodka akademickiego uznawanego za prowincjonalny.
Audio
  • Karol Olszewski - wybitny chemik - audycja Andrzeja Sowy i Wojciecha Dmochowskiego z cyklu "Kronika niezwykłych Polaków". (PR, 23.09.2002)
Karol Olszewski, źr. Wikimedia Commonsdp
Karol Olszewski, źr. Wikimedia Commons/dp

29 stycznia 1846 urodził się Karol Olszewski, światowej sławy chemik, kandydat do Nagrody Nobla.

Olszewski pochodził z ziemiańskiej, galicyjskiej rodziny. Studiował chemię i fizykę na Uniwersytecie Jagiellońskim oraz w Heidelbergu.

Po powrocie do Krakowa został kierownikiem Katedry Chemii Ogólnej, a następnie – Katedry Chemii Nieorganicznej. W tym czasie nawiązał współpracę z Zygmuntem Wróblewskim, kierownikiem Katedry Fizyki UJ. Mężczyźni postawili sobie za cel dokonanie czegoś, co uważano za niemal niemożliwe. Wróblewski obserwował we Francji naukowców, którzy bezskutecznie próbowali skroplić składniki powietrza.

- Po niecałych dwóch miesiącach wspólnej pracy, dokonał sensacyjnego odkrycia badawczego nie tylko na skalę Europy, ale i świata. Na skonstruowanej przez Wróblewskiego i Olszewskiego aparaturze skroplili oni tlen, a w kilka dni później azot - mówił prof. Andrzej Notkowski w audycji Andrzeja Sowy i Wojciecha Dmochowskiego z cyklu "Kronika niezwykłych Polaków".

Ciekły azot osiąga temperaturę niemal minus 200 stopni Celsjusza. Przez pewien czas tylko Olszewski i Wróblewski potrafili skroplić ten gaz. To czyniło probówki w krakowskim laboratorium najzimniejszymi punktami na globie.

Na tym nie kończy się lista sukcesów Olszewskiego. Dalszych odkryć dokonywał już sam. Pracę jego wybitnego partnera naukowego przerwała niespodziewana i makabryczna śmierć. Olszewski kontynuował prace nad skraplaniem gazów i zdobył rozgłos w całej Europie. Posłuchaj o innych dokonaniach wybitnego naukowca.

Olszewski całe życie poświęcił nauce. Odszedł jak na badacza przystało.

- W niektórych biogramach możemy przeczytać, że do końca pozostał naukowcem - mówił hisotryk. - Kiedy rano 21 marca 1915 znaleziono go martwego, okazało się, że dokładnie spisał objawy zbliżającej się śmierci, a na drugiej, małej karteczce napisał życzenia dotyczące pogrzebu.

bm

Czytaj także

Ignacy Łukasiewicz - twórca przemysłu naftowego

Ostatnia aktualizacja: 08.03.2017 06:04
30 marca 1853 w oknie wystawowym apteki Pod Złotą Gwiazdą we Lwowie zapłonęła pierwsza lampa naftowa. Konstruktorem wynalazku był Ignacy Łukasiewicz, aptekarz i pionier przemysłu naftowego.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Zygmunt Wróblewski - pierwszy skroplił tlen

Ostatnia aktualizacja: 28.10.2016 06:04
Druga połowa XIX wieku to owocny czas w polskiej nauce. Pracę rozpoczynała wówczas Maria Skłodowska-Curie, zaś w Krakowie dwóch wybitnych profesorów dokonało czegoś, co nie udało się ich zachodnim kolegom.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Józef Dietl - rektor UJ, prezydent Krakowa

Ostatnia aktualizacja: 24.01.2017 06:07
24 stycznia 1804 urodził się Józef Dietl. Wybitny modernizator Krakowa, rektor najstarszej polskiej uczelni, lekarz i polityk.
rozwiń zwiń