stan wojenny w PolskieRadio.pl (2)

Emil Barchański - najmłodsza ofiara stanu wojennego

13 grudnia 1981 roku dzieci zapamiętały jako dzień bez Teleranka. Dorośli jako poranek, w którym na ulicach pojawiło się wojsko, a tysiące osób internowano. W 44. rocznicę wprowadzenia stanu wojennego tamten mroczny czas przypomina reportaż Patrycji Gruszyńskiej‑Ruman "Wrócę, kiedy słońce już nie będzie mi potrzebne". To poruszająca opowieść o Emilu Barchańskim, uczniu warszawskiego liceum im. Mikołaja Reja, jednym z najmłodszych opozycjonistów tamtego okresu.

44 lata po 13 grudnia. Od odznaczeń na Rakowieckiej po „Światło Wolności” na pl. Piłsudskiego

13 grudnia 2025 r. mija 44. rocznica wprowadzenia stanu wojennego. W nocy z 12 na 13 grudnia 1981 r. władze komunistyczne, kierowane przez gen. Wojciecha Jaruzelskiego i Wojskową Radę Ocalenia Narodowego (WRON), wprowadziły w Polsce nadzwyczajne represje: internowania, cenzurę, militaryzację zakładów pracy i brutalne pacyfikacje protestów. Dziś w Warszawie rocznicę upamiętniają m.in. odznaczenia dla opozycjonistów oraz akcja „Ofiarom stanu wojennego. Zapal Światło Wolności”.

Terenowe Grupy Operacyjne – koń trojański Jaruzelskiego

W nocy z 12 na 13 grudnia 1981 wyprowadzono na ulice 70 tys. żołnierzy Ludowego Wojska Polskiego, 1750 czołgów i 1900 pojazdów opancerzonych, zmilitaryzowano 129 kluczowych zakładów pracy, w tym najważniejsze fabryki oraz redakcje Telewizji Polskiej i Polskiego Radia. Rozmach operacji robi wrażenie do dziś. Jak ekipie Jaruzelskiego udało się to wszystko osiągnąć w ciągu jednej nocy?

Bareja dzwoni do Jaruzelskiego. Stan wojenny i Alternatywy 4

Zdjęcia do serialu miały się odbyć 13 grudnia 1981 roku, jednak drogę ekipy filmowej do budynku Telewizji Polskiej zagrodziło wojsko. Posłuchaj wspomnień Macieja Rybińskiego, współautora scenariusza, o zabawnej sytuacji, która spotkała Stanisława Bareję po wprowadzeniu stanu wojennego.

"Pamiętajmy o tym, że zwyciężyliśmy". Tak o stanie wojennym mówił prezydent Lech Kaczyński

- To, co wydarzyło się 25 lat temu, było potężnym ciosem, przekreśliło nasze nadzieje i wiarę milionów Polaków. Było niejako złamaniem kręgosłupa tej wspaniałej pokojowej rewolucji, jaką była "Solidarność". Było to ciosem ciężkim, ale "Solidarność" ten cios wytrzymała - mówił prezydent Lech Kaczyński w 25. rocznicę wprowadzenia stanu wojennego.

Krzysztof Wyszkowski: komuniści wyczekiwali na moment, żeby w nas uderzyć

- Uważałem, że tym ruchem władza popełniała samobójstwo, uważałem, że ten, kto pierwszy użyje siły, ten przegra. O tym, że komuniści trzymali nam pistolet za plecami i wyczekiwali na moment, żeby w nas uderzyć, dowiedzieliśmy się później - powiedział Krzysztof Wyszkowski w rozmowie z Portalem Polskiego Radia w 2021 roku.

Mirosław Chojecki - współzałożyciel KOR cz. 2

Wspominamy Mirosława Chojeckiego, który w latach 70. XX wieku współtworzył Komitet Obrony Robotników, a w 1977 roku Niezależną Oficynę Wydawniczą – pierwsze w bloku wschodnim niezależne wydawnictwo publikujące książki zakazane przez cenzurę. Dzięki Chojeckiemu i jego współpracownikom ukazały się w drugim obiegu dzieła Miłosza, Herlinga-Grudzińskiego, Orwella, Kołakowskiego. Drukowano w prywatnych mieszkaniach, piwnicach, przy pomocy prymitywnych powielaczy, ryzykując zatrzymanie. Sam Chojecki przesiedział w wiezieniu w sumie pięć miesięcy. Uwolniono go tuż przed wybuchem sierpniowych strajków. Po wprowadzeniu stanu wojennego działał na emigracji, m.in. w Paryżu, współorganizując pomoc dla opozycji w kraju. Zobacz więcej na temat: Mirosław Chojecki Solidarność Komitet Obrony Robotników PRL komunizm

Roman Zimand. Od piewcy komunizmu do zagorzałego antykomunisty

"Mentalnie znalazł się nie tylko poza takim czy innym «wypaczeniem» komunizmu, ale w ogóle poza komunizmem. Jego zerwanie miało charakter bezapelacyjny i było pozbawione wszelkich niedomówień, zamąceń czy dwuznaczności" – pisał o Romanie Zimandzie teoretyk literatury i krytyk literacki prof. Janusz Sławiński.

Płk Ryszard Kukliński. Amerykanie organizują ucieczkę przed dekonspiracją

Z 7 na 8 listopada 1981 roku pułkownik Ryszard Kukliński, został, wraz z żoną i dwoma synami, potajemnie wywieziony z Polski. Przyczyną ewakuacji była obawa Kuklińskiego przed dekonspiracją, choć gen. Czesław Kiszczak utrzymywał, że kontrwywiad go nie podejrzewał.

stan wojenny

Emil Barchański - najmłodsza ofiara stanu wojennego

"Raport o stanie wojennym". Mikroopowiadania Marka Nowakowskiego w formie radiowej

44 lata po 13 grudnia. Od odznaczeń na Rakowieckiej po „Światło Wolności” na pl. Piłsudskiego

44 lata temu wprowadzono w Polsce stan wojenny

Terenowe Grupy Operacyjne – koń trojański Jaruzelskiego

Stan wojenny w liczbach [INFOGRAFIKA]

Śmiertelne ofiary stanu wojennego. Na liście blisko 100 osób

Bareja dzwoni do Jaruzelskiego. Stan wojenny i Alternatywy 4

"Pamiętajmy o tym, że zwyciężyliśmy". Tak o stanie wojennym mówił prezydent Lech Kaczyński

Krzysztof Wyszkowski: komuniści wyczekiwali na moment, żeby w nas uderzyć

"Rozmowy kontrolowane" - satyra na stan wojenny

Kazimierz Świtoń. To on w 1978 roku założył pierwsze Wolne Związki Zawodowe

Mirosław Chojecki - współzałożyciel KOR cz. 2

Pacyfikacja kopalni "Wujek". Próby osądzenia odpowiedzialnych za śmierć górników

Marianna Popiełuszko. Matka błogosławionego księdza Jerzego

Roman Zimand. Od piewcy komunizmu do zagorzałego antykomunisty

"To historia odwrócona do góry nogami". Kasia Adamik o swoim nowym filmie

Płk Ryszard Kukliński. Amerykanie organizują ucieczkę przed dekonspiracją