Historia

Zakończono edycję "Dzieł zebranych" Gustawa Herlinga-Grudzińskiego

Ostatnia aktualizacja: 19.07.2023 05:45
– Projekt wydania dzieł zebranych Gustawa Herlinga-Grudzińskiego oraz uporządkowania i zdigitalizowania jego archiwum został po wielu latach zakończony sukcesem – powiedział w Warszawie minister kultury i dziedzictwa narodowego Piotr Gliński podczas uroczystego podsumowania edytorskiego przedsięwzięcia związanego z wybitnym pisarzem.   
Podsumowanie wydania pełnego zbioru dziel Gustawa Herlinga-Grudzińskiego, Warszawa 18.07.2023 r.
Podsumowanie wydania pełnego zbioru dziel Gustawa Herlinga-Grudzińskiego, Warszawa 18.07.2023 r.Foto: Adam Chełstowski / Forum

Podsumowanie to odbyło się we wtorek, 18 lipca 2023 roku, na Zamku Królewskim w Warszawie z udziałem m.in. Marty Herling, córki Gustawa Herlinga-Grudzińskiego, ministra kultury Piotra Glińskiego, delegacji z Włoch pod przewodnictwem ministra kultury Gennaro Sangiuliana, przedstawicieli Wydawnictwa Literackiego, Biblioteki Narodowej oraz Instytutu Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk.

***

Gustaw Herling-Grudziński - zobacz serwis specjalny >>>

. 
***

"To uhonorowanie Herlinga-Grudzińskiego"

- Oddajemy dziś cześć niezwykłej postaci polskiej kultury. Wybitnemu literatowi, bacznemu obserwatorowi rzeczywistości, wszechstronnemu publicyście, autorowi niezapomnianych opowiadań, a także człowiekowi niezłomnemu, który był autorytetem i pełnił rolę jednego z kilku symbolicznych ministrów kultury Polski w tamtym czasie - powiedział Piotr Gliński.

Przypomniał, że pisarz był więźniem łagru w Jercewie, a także walczył pod Monte Cassino. Był, jak dodał minister, "stęsknionym za ojczyzną emigrantem politycznym, który nie zdecydował się jednak na powrót do rządzonej przez komunistów Polski".

Minister Piotr Gliński przypomniał, że w Polsce twórczość Herlinga-Grudzińskiego była znana dzięki wydawnictwom podziemnym. – Swoją ukochaną ojczyznę Herling-Grudziński mógł odwiedzić dopiero po upadku rządów komunistycznych. Zmarł w Neapolu, gdzie mieszkał i pracował od 1955 r. Tam też pozostawił swoje niezwykle interesujące i bogate archiwum – mówił.

- Wszyscy jesteśmy dziś chyba dumni, że ten wyjątkowo ważny, rozbudowany projekt, polegający na uporządkowaniu i zdigitalizowaniu archiwum Gustawa Herlinga-Grudzińskiego oraz wydaniu dzieł zebranych pisarza, został po wielu latach (...) zakończony sukcesem – podkreślił minister.

Jak dodał, "tylko dzięki współpracy dwóch państw, dzięki współpracy instytucji polskich i włoskich, ten projekt mógł być zrealizowany", a obecność na wtorkowej uroczystości włoskiego ministra kultury nie jest przypadkowa. "To jest uhonorowanie Herlinga-Grudzińskiego, ale także państwa pracy, tego wszystkiego, co dzisiaj możemy zaprezentować i symbolicznie podsumować" – zaznaczył Piotr Gliński.


Minister kultury i dziedzictwa narodowego Piotr Gliński podczas podsumowania wydania pełnego zbioru dzieł Gustawa Herlinga-Grudzińskiego w Zamku Królewskim w Warszawie, 18.07.2023 r. Fot.   PAP/Marcin Obara Minister kultury i dziedzictwa narodowego Piotr Gliński podczas podsumowania wydania pełnego zbioru dzieł Gustawa Herlinga-Grudzińskiego w Zamku Królewskim w Warszawie, 18.07.2023 r. Fot. PAP/Marcin Obara

"Doskonale zrozumiał charakter Neapolu"

Według obecnego na warszawskiej uroczystości Gennaro Sangiuliana, ministra kultury Włoch, "postać Herlinga-Grudzińskiego stanowi idealną syntezę dwóch aspektów".

- To jest synteza XX wieku, ze wszystkimi jego tragediami, dlatego że Herling-Grudziński walczył z nazistami, ale później był więźniem łagrów, a zatem był antyfaszystą, jednocześnie antykomunistą. W ten sposób dał świadectwo wartości, jaką jest wolność – podkreślił Gennaro Sangiuliano.

Minister kultury Włoch ocenił, że Herling-Grudziński jest także "syntezą kultury włoskiej i polskiej". - Poprzez jego refleksje jesteśmy w stanie zbudować pewną podstawę coraz ściślejszej, coraz bardziej intensywnej współpracy między Polską i Włochami – mówił.

Gennaro Sangiuliano zwrócił jednak uwagę i na to, że mieszkający od lat 50. XX w. w Neapolu Herling-Grudziński "miał niemało trudności także we Włoszech". Minister wspominał, że kiedy w 1958 roku pierwszy raz we Włoszech ukazał się "Inny świat", "niektórzy przedstawiciele partii komunistycznej, uważali, że Herling-Grudziński powinien wyjechać z Włoch, żądali jego wyjazdu, dlatego że w tamtym okresie opinia publiczna była zdominowana we Włoszech przez komunistów".

Przedstawiciel włoskiego rządu wyraził jednocześnie radość z tego, że Herling-Grudziński podkreślał swoją "neapolitańskość". - On doskonale zrozumiał charakter naszego miasta, w jakiś sposób umiał się wtopić w tę kulturę neapolitańską, do tego stopnia, że mówił, że jest neapolitańskim Polakiem czy też polskim neapolitańczykiem - powiedział Sangiuliano.


Marta Herling-Grudzińska w studiu radiowej Dwójki, 2019 r. Fot. Małgorzata Szymankiewicz/PR Marta Herling-Grudzińska w studiu radiowej Dwójki, 2019 r. Fot. Małgorzata Szymankiewicz/PR

"Kamień milowy w literaturze polskiej i powszechnej"

Marta Herling, córka pisarza, opiekunka jego dorobku, przyznała podczas uroczystości na Zamku Królewskim w Warszawie, że odczuwa "wielkie wzruszenie". - Dziś łączą się dwa światy: życia i twórczości mojego ojca, Polska i Włochy. Ten hołd ma dla mnie wielkie znaczenie - podkreśliła.

Córka autora "Dziennika pisanego nocą" wyraziła również wdzięczność za to, że "Herling-Grudziński jest pomostem pomiędzy naszymi narodami". - Edycja krytyczna dzieł zebranych, której ukończenie dziś świętujemy, to kamień milowy w literaturze polskiej i powszechnej. Za to godne przedsięwzięcie należy się dozgonna wdzięczność Wydawnictwu Literackiemu, redaktorom i badaczom, którzy zrealizowali je dzięki swojemu zaangażowaniu, wspaniałemu kierownictwu pana prof. Włodzimierza Boleckiego – mówiła Marta Herling.


Prof. Włodzimierz Bolecki w studiu radiowej Dwójki. Fot. Grzegorz Śledź/PR2 Prof. Włodzimierz Bolecki w studiu radiowej Dwójki. Fot. Grzegorz Śledź/PR2

Pisarz pytań metafizycznych i egzystencjalnych

Wspomniany inicjator wydania "Dzieł zebranych", literaturoznawca prof. Włodzimierz Bolecki, podkreślił, że wydanie "Dzieł zebranych" nie byłoby możliwe bez współpracy kilkudziesięciu osób - edytorów, redaktorów, bibliotekarzy, dokumentalistów i patronów tego przedsięwzięcia.

Znawca twórczości Herling-Grudziński przypomniał również, że autor "Innego świata" był świadkiem historii XX w., ale i pisarzem, który "nieustannie stawiał pytania metafizyczne, egzystencjalne, który pytał o istotę chrześcijaństwa, o teologiczną relację chrześcijaństwa i judaizmu, o stosunek Kościoła do rzeczywistości społecznej".

Podczas uroczystości głos zabierali także m.in. prezes zarządu Wydawnictwa Literackiego Anna Zaremba-Michalska, dyrektor Instytutu Badań Literackich PAN dr hab. Grzegorz Marzec oraz zastępca dyrektora Biblioteki Narodowej Julia Konopka-Żołnierczuk.

Patronat honorowy nad uroczystością objął prezydent Andrzej Duda. Spotkanie zorganizowano wspólnymi siłami Wydawnictwa Literackiego i Zamku Królewskiego w Warszawie, Biblioteki Narodowej oraz Instytutu Badań Literackich PAN. Patronem medialnym był Program 2 Polskiego Radia.

***

Czytaj także:

***

Edycja krytyczna "Dzieł zebranych" obejmuje piętnaście tomów, które ukazywały się w Wydawnictwie Literackim w latach 2009–2021 pod redakcją prof. Włodzimierza Boleckiego, historyka literatury i wybitnego znawcy twórczości pisarza oraz pod patronatem honorowym Lidii Croce-Herling, Benedetta Herling, Marty Herling, Very Michalski-Hoffmann, Wojciecha Karpińskiego i Francesca Cataluccio.

"Dzieła" obejmują całość twórczości Herlinga-Grudzińskiego. Oprócz tekstów znanych już wcześniej i publikowanych znalazły się w nich utwory rozproszone, artykuły, wywiady, a także teksty archiwalne. Wydanie jest gruntownym edytorskim opracowaniem, wprowadzającym nową wiedzę z zakresu biografii pisarza, jego znaczenia w literaturze polskiej, na emigracji i w kraju, recepcji jego utworów (także za granicą), podstawowych problemów i ewolucji jego twórczości. Tomy zostały opatrzone przypisami, notami edytorskimi, bibliografiami pierwodruków, recepcją poszczególnych wydań, opisami rękopisów, fotografiami, skanami dokumentów, indeksami.

PAP/jp

Czytaj także

Andrzej Bobkowski. Najlepszy rowerzysta polskiej literatury

Ostatnia aktualizacja: 27.10.2023 05:50
Ponad półtora tysiąca kilometrów na rowerze, m.in. przez Alpy. Po drodze nieustanne zapisywanie miejsc i wrażeń. W tle zwyciężona przez Niemców Francja. Andrzej Bobkowski, główny bohater tej wyprawy, to nie tylko szalony rowerzysta, lecz także ten, kto może uczyć afirmacji życia.
rozwiń zwiń
Czytaj także

Hanna Malewska. Opowieści o Grekach, budowaniu katedry i końcu świata

Ostatnia aktualizacja: 21.06.2023 05:57
– Nie interesowała ją historia kronikarska w stylu Kraszewskiego. Była również antysienkiewiczowska – opowiadał w Polskim Radiu literaturoznawca Jan Pieszczachowicz o twórczości Hanny Malewskiej. 21 czerwca wspominamy 112. rocznicę urodzin tej cenionej pisarki, uczestniczki Powstania Warszawskiego, wieloletniej redaktorki miesięcznika "Znak".
rozwiń zwiń
Czytaj także

"Między grzesznym językiem a świętą mową". Ryszard Krynicki w poszukiwaniu słów

Ostatnia aktualizacja: 28.06.2023 06:00
- Najważniejsze jest, żeby wiersz spróbował nazwać to, co mnie porusza, co mnie oburza, co czyni mnie bezradnym – podkreślał w Polskim Radiu Ryszard Krynicki. Ten znakomity poeta i tłumacz kończy 28 czerwca 80 lat.
rozwiń zwiń
Czytaj także

"Rysowałem mapy idealnego kraju". Czesław Miłosz o swoim dzieciństwie

Ostatnia aktualizacja: 30.06.2023 05:55
– Szczęśliwe wydarzenia w dzieciństwie pomagają nam w życiu późniejszym. Moje było "dość urozmaicone" ze względu na I wojnę światową i rewolucję w Rosji. Ale szczęśliwe momenty też były: kiedy w Szetejniach sobie hasałem. To było bardzo szczęśliwe – opowiadał przed mikrofonem Radia Wolna Europa w 1997 roku Czesław Miłosz.
rozwiń zwiń