X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
Historia

Nobel Wisławy Szymborskiej. Poezja jako sposób na życie

Ostatnia aktualizacja: 03.10.2019 07:00
Literacka nagroda Nobla została przyznana Szymborskiej 23 lata temu za "poezję, która z ironiczną precyzją pozwala historycznemu i biologicznemu kontekstowi wyjść na światło we fragmentach ludzkiej rzeczywistości".
Audio
  • Reakcja Wisławy Szymborskiej na nagrodę Nobla.
  • Wisława Szymborska w audycji "Dobry wieczór poeto". Nagranie z 1964 roku
  • Wisława Szymborska w audycji "Sylwetka poetycka", nagranie archiwalne z 1971 roku
  • Wisława Szymborska wspomina swój debiut
  • Michał Rusinek i Magda Mikołajczuk wspominają Wisławę Szymborską (Moje książki/Jedynka)
  • Julia Hartwig o poezji Wisławy Szymborskiej
  • Wspomnienia o Wisławie Szymborskiej
  • Andrzej Franaszek wspomina poetkę
  • Krytyk literacki Tadeusz Lewandowski wspomina Wisławę Szymborską
  • Bronisław Maj o Wisławie Szymborskiej
  • Tomasz Jastrun: Wisława Szymborska była trochę dzieckiem
  • Prezes polskiego PEN Clubu Adam Pomorski o Wisławie Szymborskiej
  • Józef Hen o Wisławie Szymborskiej
  • Jan Gondowicz o Wisławie Szymborskiej: walczyła z nicością
  • Mamy wielkie wymagania wobec naszych wielkich poetów. Prof. Andrzej Zieniewicz o pierwszych książkach Wisławy Szymborskiej
  • Szymborska była wielka fanką Gołoty - wspomina Michał Rusinek, asystent noblistki
Wisława Szymborska odbiera medal noblowski 10 grudnia 1996 roku
Wisława Szymborska odbiera medal noblowski 10 grudnia 1996 rokuFoto: East News

Szymborska 1200.jpg
"Wieśce się ten Nobel po prostu należał"

Wieść o nagrodzie poetka przyjęła z właściwym sobie sceptycyzmem ("tak się złożyło miło i zaszczytnie", ale "mam nadzieję, że mi się nie przewróci w głowie") i natychmiast zwróciła uwagę na praktyczne konsekwencje tego wyróżnienia. W październiku 1996 roku mówiła w rozmowie z Polskim Radiem:

– Będę układała żmudnie przemówienie. Zupełnie nie mam pojęcia, o czym to będzie. To jest strasznie trudne. Trzeba się bardzo sprężyć, to nie może być taka leciutka pogawędka. Ja nie wiem, co to ma być, ale jestem świadoma, że będę to pisała miesiąc.

Echa tych słów znalazły się zresztą w tekście odczytu, który 10 grudnia 1996 roku noblistka wygłosiła w siedzibie Akademii Szwedzkiej w Sztokholmie: "podobno w przemówieniu pierwsze zdanie jest zawsze najtrudniejsze. A więc mam je już poza sobą...".

W poszukiwaniu słowa

wisława szymborska 1200 PAP.jpg
Małgorzata Rejmer: Szymborska lubiła kicz

Wisława Szymborska urodziła się 2 lipca 1923 roku w folwarku Prowent pod Kórnikiem. Gdy miała kilka lat, jej rodzina przeniosła się do Krakowa, z którym poetka i eseistka była związana przez całe życie. Podczas II wojny światowej uczęszczała tam na tajne komplety, kończąc je maturą w 1941 roku. W 1945 roku zadebiutowała w krakowskim "Dzienniku Polskim" wierszem "Szukam słowa".

– Do tej pory ten tytuł jest aktualny, bo poeci nie robią nic innego, tylko szukają słów – mówiła Wisława Szymborska w 1974 roku w rozmowie z Wiktorem Legowiczem.

Próby literackie podejmowała już od dzieciństwa. – Wiersze zaczyna się pisać bardzo wcześnie. Potem przeważnie się je zarzuca, ja byłam z tych osób, które przy tym zostały – opowiadała w 1971 roku w audycji "Sylwetka poetycka". – Mając lat dwanaście, trzynaście zaczęłam pisać prozą i marzyłam o tym, żeby pisać długie powieści. Gdzieś pod koniec wojny wróciłam do pisania wierszy  wspominała.

Skromna i dowcipna

szymborska_pap_1200.jpg
Szymborska. Mała dziewczyna i surowy mędrzec w jednym

Bywała nieuchwytna, unikała szumu wokół swojej osoby. Już 1964 roku prowadzący audycję w Polskim Radiu wyjaśniał, że nie było łatwo namówić poetkę na wizytę w studiu. Ale kiedy już przychodziła, śmiała się w charakterystyczny dla siebie, dziewczęcy sposób i mówiła rzeczy zabawne, błyskotliwe i mądre.

 Zaczyna się od nagłego skojarzenia, poruszonej nagle uwagi  odpowiadała pytana o to, jak powstają jej wiersze  Dopiero w tym momencie powstaje zamiar pisania wiersza. Wtedy przeważnie ulegam takiemu bardzo podstępnemu złudzeniu, że tym razem ten wiersz łatwo mi przyjdzie napisać, że właściwie on już jest gotowy i tylko czeka, żeby go wydobyć, tak jak kształt rzeźby zawarty w kamieniu. No, ale to jest robota kamieniarska – dodała.

Słowa, jak mówiła, wyławiała z mowy i pokazywała w trochę innym świetle. Pozwalała im żyć samodzielnie, zastrzegając, że precyzja musi być w poezji ogromna.

Twórczość i nagrody

Wisława Szymborska wydała m.in. tomy poetyckie "Wołanie do Yeti" (1957), "Sto pociech" (1967), "Ludzie na moście" (1986), "Chwila" (2002), "Dwukropek" (2005) i "Tutaj" (2009). Jest też autorką cyklu felietonów pod tytułem "Lektury nadobowiązkowe" oraz zbiorów żartobliwych wierszy i pracy plastycznych "Rymowanki dla dużych dzieci" i "Błysk rewolwru". W ostatnich latach ukazuje się także zbiory jej korespondencji m.in. z Kornelem Filipowiczem ("Listy. Najlepiej w życiu ma twój kot") i Zbigniewem Herbertem ("Jacyś złośliwi bogowie zakpili z nas okrutnie. Korespondencja 1955-1996").

Nobel to najważniejsze, lecz nie jedyne wyróżnienie, którym uhonorowano poetkę. Jest laureatką m.in. Nagrody Fundacji im. Kościelskich (1990), Nagrody Goethego (1991) i Nagrody Herdera (1995). W 1974 roku została odznaczona Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, w 2005 Złotym Medalem "Zasłużony Kulturze Gloria Artis", a w 2011 Orderem Orła Białego.

Wisława Szymborska zmarła w wieku 88 lat 1 lutego 2012 roku w Krakowie. Pochowano ją na tamtejszym Cmentarzu Rakowickim. Jej pogrzeb zgromadził wielu ludzi kultury, a także przedstawicieli władz państwowych i - przede wszystkim - wielbicieli jej poezji.

usc/mc

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Kolaże Szymborskiej, czyli memy sprzed ery internetu

Ostatnia aktualizacja: 21.12.2017 13:11
Niewiele osób wie, że polska noblistka poza twórczością literacką przez wiele lat tworzyła pocztówkowe kolaże, które wysyłała przyjaciołom na różne okazje. 
rozwiń zwiń

Czytaj także

Kornel Filipowicz - trochę zapomniany, wybitny literat

Ostatnia aktualizacja: 14.02.2018 22:00
W ostatnich latach Kornel Filipowicz był najczęściej kojarzony jako życiowy partner noblistki Wisławy Szymborskiej. Razem przeżyli 23 lata. A był jednym z najwybitniejszych polskich prozaików i poetów.
rozwiń zwiń

Czytaj także

"Te listy to połączenie bajki dla dzieci z satyrą i kryminałem"

Ostatnia aktualizacja: 18.04.2018 17:00
- Przez cztery dekady pisze do siebie dwoje wielkich poetów i wydawałoby się, że powstanie niesłychanie głęboka, poważna, pełna literackich odniesień i refleksji korespondencja. Nic z tych rzeczy – mówił w Dwójce Tadeusz Nyczek.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Wisława Szymborska: dla poety najważniejszy jest kosz na śmieci

Ostatnia aktualizacja: 11.07.2018 22:30
2 lipca minęła 95 rocznica urodzin Wisławy Szymborskiej, znakomitej poetki, laureatki literackiej Nagrody Nobla. Z tej okazji w audycji przypominamy wypowiedzi poetki i wiersze w jej własnym wykonaniu.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Nowe życie wierszy Wisławy Szymborskiej

Ostatnia aktualizacja: 31.01.2019 14:10
O spotkaniach z poezją noblistki opowie w "Poranku Dwójki" jej sekretarz, pisarz i szef Fundacji Wisławy Szyborskiej Michał Rusinek.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Michał Rusinek: Szymborska jest popularna wśród Włochów

Ostatnia aktualizacja: 01.02.2019 11:45
- Na wydarzenia poświęcone poezji Wisławy Szymborskiej we Włoszech przychodzi mnóstwo młodych ludzi. W Polsce wygląda to inaczej - mówił w Dwójce szef fundacji opiekującej się spuścizną noblistki.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Siódma rocznica śmierci Wisławy Szymborskiej

Ostatnia aktualizacja: 01.02.2019 14:00
Jej utwory zostały przetłumaczone na 40 języków, choć napisała zaledwie ok. 350 wierszy. Jej twórczość nagrodzono Literacką Nagrodą Nobla w 1996 roku, za "poezję, która z ironiczną precyzją pozwala historycznemu i biologicznemu kontekstowi wyjść na światło we fragmentach ludzkiej rzeczywistości".
rozwiń zwiń

Czytaj także

Czesław Miłosz nieznany

Ostatnia aktualizacja: 19.08.2019 11:00
W środę 14 sierpnia przypadała 15. rocznica śmierci Laureata Literackiej Nagrody Nobla z roku 1980. W Bibliotece Narodowej znalazło się archiwum poety zawierające m.in. jego notatniki, rękopisy, listy, fotografie, przedmioty osobiste. W "Strefie literatury" dowiedzieliśmy się, jakiego Miłosza poznajemy dzięki tym dokumentom.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Małgorzata Rejmer: Szymborska lubiła kicz

Ostatnia aktualizacja: 20.08.2019 08:25
- Każda rzecz w tym mieszkaniu jest anegdotą, opowieścią i można sobie budować dzięki niej jakiś obraz Wisławy Szymborskiej - mówiła w "Kwadransie bez muzyki" polska pisarka i reportażystka.
rozwiń zwiń