REKLAMA

Marianna Kijanowska laureatką Nagrody Literackiej im. Zbigniewa Herberta

Ostatnia aktualizacja: 28.10.2022 10:15
- Nie jestem znawcą historii żydowskiej, ta książka do mnie przyszła jakby bez wiedzy. Dla mnie źródłem wiedzy były książki wydane w Polsce - mówiła w wywiadzie dla Dwójki laureatka jubileuszowej, 10. edycji Międzynarodowej Nagrody Literackiej im. Zbigniewa Herberta Marianna Kijanowska. Ukraińska poetka i tłumaczka jest autorką wstrząsającego tomu wierszy "Babi Jar. Na głosy".
Wystąpienie ukraińskiej poetki, tłumaczki i badaczki literatury Marianny Kijanowskiej (na ekranie), transmitowane podczas gali wręczenia Międzynarodowej Nagrody Literackiej im. Zbigniewa Herberta
Wystąpienie ukraińskiej poetki, tłumaczki i badaczki literatury Marianny Kijanowskiej (na ekranie), transmitowane podczas gali wręczenia Międzynarodowej Nagrody Literackiej im. Zbigniewa HerbertaFoto: PAP/Marcin Obara
  • Marianna Kijanowska jest laureatką jubileuszowej, 10. edycji Międzynarodowej Nagrody Literackiej im. Zbigniewa Herberta.
  • Poetka poznała XX-wieczne losy Żydów dzięki polskim poetom.
  • "Babi Jar. Na głosy" przyniósł autorce w tym roku również tytuł Europejskiego Poety Wolności, a wcześniej na Ukrainie nagrodę im. Tarasa Szewczenki.

W czwartek (27.10) w Teatrze Polskim w Warszawie nagroda została oficjalnie wręczona. We wspomnianym tomie, który przyniósł autorce w tym roku również tytuł Europejskiego Poety Wolności, a wcześniej na Ukrainie nagrodę im. Tarasa Szewczenki, Marianna Kijanowska oddaje głos najsłabszym i najbardziej upokorzonym – mordowanym masowo ukraińskim Żydom.

Echa tamtego lamentu odbijają się w dzisiejszych doniesieniach z napadniętego przez Rosję kraju. O książce "Babi Jar. Na głosy" jej poetyckich i mistycznych źródłach, a także aktualizującej się wymowie, rozmawialiśmy z autorką - Marianną Kijanowską i tłumaczem Adamem Pomorskim. 

Szept spod ziemi

Zdaniem tłumacza tomu, poetka zrobiła rzecz nieprawdopodobną w swoim cyklu wierszy. - One są głosami żydowskich ofiar mordów w Babim Jarze, czyli masowej zbrodni – szeptem spod ziemi. Trudno to inaczej nazwać - podkreślił tłumacz utworów Adam Pomorski. - To jest wstrząsająca, nieprawdopodobnie silna książka poetycka przemawiająca tym wielogłosem. Autorce ani przez moment nie obsuwa się noga.

- Mamy do czynienia z osobą, która nie tylko jest poetką zdolną napisać tom takich wierszy, a z intelektualistką, która absolutnie wie, o czym pisze - zaznaczył nasz gość. - Jakie jest znaczenie tego, o czym pisze. Nawet w perspektywie ludzkości - dodał. 

Przez polskich poetów

Poetka urodziła się w Żółkwi i chociaż w domu rodzinnym wątek zbrodni na Żydach nie był podejmowany, w jej osobistym życiu pojawiał się najpierw jakby mimochodem, a następnie coraz intensywniej poprzez polskich poetów. Tłumaczyła Tuwima i Leśmiana, a także odbyła stypendium dla mło­dych twór­ców kul­tu­ry oraz tłu­ma­czy li­te­ra­tu­ry pol­skiej z kra­jów Eu­ro­py Środ­ko­wow­schod­niej Gaude Polonia w 2016 roku. - Przez jakiś czas żyłam w środku Leśmiana - opowiadała Marianna Kijanowska. - Dzięki Leśmianowi znam Kijów przed wojną.

***

Tak o autorce tej pisze jeden z członków jury Nagrody im. Z. Herberta, ukraiński poeta i prozaik Jurij Andruchowycz:

Marianna Kijanowska to jeden z czołowych głosów poezji ukraińskiej ostatnich dwóch dekad. Błyskotliwą karierę rozpoczęła w połowie lat 90. jako studentka lwowskiego uniwersytetu i współzałożycielka niezwykłej kobiecej grupy poetyckiej "MYUNNA TUHA". Od tego czasu jej twórczość nieustannie znajduje się w samym centrum ukraińskiego życia literackiego. Kijanowska opublikowała czternaście tomów wierszy, które wciąż wywierają wpływ na innych twórców, odbijają się echem w kręgach nie tylko poetyckich.

Jej przełomową książką jest opublikowany w roku 2017 tom "Бабин Яр. Голосами" – głęboka, wzruszająca i mistrzowska praca poświęcona ofiarom Holokaustu, mordów dokonanych w Kijowie w 1941 roku. Poetykę tego zbioru można określić jako "mediumiczną": autorka jest bowiem jakby tylko ustami dla ofiar, które opowiadają o sobie poprzez jej poezję.

(Źródło: www.fundacjaherberta.com)


Posłuchaj
21:23 2022_10_27 21_31_30_PR2_Rozmowy_po_zmroku v1.mp3 Rozmowa z Marianną Kijanowską, laureatką jubileuszowej, 10. edycji Międzynarodowej Nagrody Literackiej im. Zbigniewa Herberta (Rozmowy po zmroku/Dwójka)

 

***

Tytuł audycji: Rozmowy po zmroku

Prowadziła: Katarzyna Hagmajer-Kwiatek

Goście: Marianna Kijanowska (ukraińska poetka i tłumaczka), Adam Pomorski (tłumacz)

Data emisji: 27.10.2022

Godzina emisji: 21.30

Czytaj także

80. rocznica zbrodni w Babim Jarze. Polska delegacja uczestniczy w uroczystościach na Ukrainie

Ostatnia aktualizacja: 06.10.2021 17:18
W ukraińskiej stolicy odbywają się uroczystości 80. rocznicy niemieckiej zbrodni popełnionej na Żydach w Babim Jarze. W obchodach, oprócz ukraińskich władz biorą udział prezydenci Izraela i Niemiec. Kijów odwiedziła też polska delegacja.
rozwiń zwiń
Czytaj także

Paul Celan. Żydowska samotność poety

Ostatnia aktualizacja: 12.01.2022 13:00
- Znamy takie zjawisko, jak poczucie winy ocalonych, które nie jest zależne od tego, jaką rolę faktycznie spełnili. Wyobrażają sobie, że mogli zrobić coś więcej, czują, że nie należało im się ocalenie - mówiła w Dwójce Anna Arno, autorka książki, której bohaterem jest poeta Paul Celan.
rozwiń zwiń
Czytaj także

Fenomen poezji ukraińskiej - jak poeci walczą ze złem

Ostatnia aktualizacja: 12.08.2022 14:00
- W warunkach wojny figura poety, który przeciwstawia się złu, jest bardzo ważna, jest nam potrzebna - mówił Marcin Gaczkowski, literaturoznawca i tłumacz literatury ukraińskiej, z którym rozmawialiśmy podczas trwającego w Szczebrzeszynie festiwalu Stolica Języka Polskiego.
rozwiń zwiń