Polskie Radio
Section05
konstytucja 3 maja

Stanisław Małachowski. Wzór uczciwego polityka w dobie rozbiorów

Małachowski był wzorem męża stanu w trudnym momencie upadku Rzeczpospolitej Obojga Narodów oraz upadku moralności ówczesnych polityków. – To był człowiek uczciwy i z charakterem, w czasach, kiedy uczciwości i charakteru nie starczało uczestnikom życia politycznego – mówił prof. Jarosław Czubaty w audycji Polskiego Radia z 2001 roku.
Zobacz więcej na temat:  HISTORIA konstytucja 3 maja Rzeczpospolita rozbiory Polski Księstwo Warszawskie

230. rocznica bitwy pod Zieleńcami i ustanowienia Virtuti Militari. Przyznano pośmiertne odznaczenia

Przy Grobie Nieznanego Żołnierza w Warszawie odbyła się uroczystość z okazji 230. rocznicy zwycięskiej bitwy pod Zieleńcami, stoczonej z wojskami rosyjskimi w obronie Konstytucji 3 Maja. Tego samego dnia przypada także rocznica ustanowienia najwyższego w Polsce, a zarazem najstarszego na świecie odznaczenia wojskowego - Orderu Wojennego Virtuti Militari.
Zobacz więcej na temat:  POLSKA historia Polski regiony mazowieckie Warszawa Powstanie Warszawskie konstytucja 3 maja

Rocznica bitwy pod Zieleńcami. Uroczystości w Warszawie

Dziś odbędą się uroczystości z okazji 230. rocznicy bitwy pod Zieleńcami w obronie Konstytucji 3 Maja, do której doszło 18 czerwca 1792 roku. Dla uczczenia zwycięstwa nad wojskami Imperium Rosyjskiego, cztery dni później, 22 czerwca, król Stanisław August Poniatowski ustanowił Order Wojenny Virtuti Militari, najwyższe polskie odznaczenie wojenne, nadawane za wybitne zasługi na polu bitwy. Jest najstarszym orderem wojskowym przyznawanym na świecie do chwili obecnej. Jego dewiza brzmi - Honor i Ojczyzna. Do tej pory nadano go ponad 26 tysiącom osób.
Zobacz więcej na temat:  POLSKA konstytucja 3 maja HISTORIA

Konstytucja marcowa. "Budowanie fundamentów nowego państwa"

Uchwalenie 17 marca 1921 roku konstytucji położyło podwaliny pod budowę nowego państwa polskiego, które 11 listopada 1918 roku rozpoczęło swoją historię po 123 latach zaborów. - To czas chyba nieporównywalny z żadnym innym okresem - mówi w Programie 1 Polskiego Radia o uchwaleniu Konstytucji marcowej prof. Andrzej Nowak.
Zobacz więcej na temat:  Dorota Truszczak historia Polski Dwudziestolecie międzywojenne dyplomacja Andrzej Nowak Józef Piłsudski rząd reformy 11 listopada historia Europy Senat konstytucja 3 maja Księstwo Warszawskie Roman Dmowski Ignacy Daszyński Maciej Rataj

230 lat temu wybuchła wojna w obronie Konstytucji 3 Maja

18 maja 1792 roku wojsko Imperium Rosyjskiego, liczące blisko 100 tysięcy żołnierzy, wkroczyło na teren Rzeczpospolitej. W ten sposób rozpoczął się polsko-rosyjski konflikt zbrojny, który do historii przeszedł pod nazwą "wojny w obronie Konstytucji 3 Maja". Jego konsekwencją było unieważnienie ustawodawstwa Sejmu Wielkiego oraz II rozbiór Polski. 
Zobacz więcej na temat:  historia Polski rozbiory Polski konstytucja 3 maja Rosja Prusy Stanisław August Poniatowski

Od przyjaźni do rywalizacji. Czy Branicki chciał porwać króla Stanisława Augusta?

To mało znany epizod z 1791 roku. Po uchwaleniu Konstytucji 3 maja Sejm jeszcze przez 2 miesiące obradował, po czym nastąpiła letnia przerwa w pracach parlamentu. Warszawa opustoszała, król Stanisław August wyjechał do Łazienek. I wtedy, w lipcu 1791 r. po mieście zaczęły krążyć plotki o planach porwania monarchy.
Zobacz więcej na temat:  historia Polski Stanisław August Poniatowski Katarzyna Kobylecka konstytucja 3 maja NAUKA

Od Konstytucji 3 maja do upadku I Rzeczpospolitej [REPORTAŻ]

- Niestety Konstytucja 3 maja była spóźniona i nie rozwiązała problemów Rzeczpospolitej. Niektórzy historycy uważają, że Sejm Czteroletni i konstytucja w pewien sposób przyspieszyły II rozbiór, a później III rozbiór Rzeczpospolitej i upadek państwa - mówi w reportażu "3 maja - studium upadku" Marek Chodowski, nauczyciel historii w I Liceum Ogólnokształcącym im. Stanisława Staszica w Lublinie.
Zobacz więcej na temat:  czesława borowik konstytucja 3 maja reportaż reportaż w Jedynce

"3 maja - studium upadku" - reportaż Czesławy Borowik

Kiedy uchwalano Konstytucję 3 maja, Rzeczypospolita była już po pierwszym rozbiorze. Zdesperowani postępowi posłowie uchwalili ją, wykorzystując świąteczną nieobecność tych, którzy byli zagorzałymi przeciwnikami reformy państwa. Wkrótce doszło do kolejnych rozbiorów. Jak to zrozumieć? Sukces zrodził porażkę? Autorka reportażu zadała to pytanie ludziom nauki i muzealnikom.
Zobacz więcej na temat:  czesława borowik konstytucja 3 maja reportaż