Kultura

Macie swoich klasyków!

Ostatnia aktualizacja: 05.01.2009 08:58
Tworzenie kolekcji jest zawsze wybieraniem i ustalaniem kontekstu, wyznaczaniem paradygmatu. Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie ma więc szczególną funkcję „klasykotwórczą”. Teraz pokazało swoje pierwsze propozycje.

Tworzenie kolekcji muzealnej jest w istocie ustalaniem paradygmatu sztuki. Wyróżnieni włączeniem do zbiorów muzeum artyści stają się „klasykami współczesności”. Dotyczy to zarówno artystów jeszcze dość młodych, jak Katarzyna Kozyra, jak i tych, którzy już dla niej mogli być autorytetami. Autorzy niektórych prac znaleźli się jeszcze w „Nowych zjawiskach w sztuce polskiej po roku 2000”, a inni, jak choćby Magdalena Abakanowicz, zaczynali karierę niedługo po wojnie.

Wygląda na to, że Muzeum Sztuki Nowoczesnej zamierza nie tylko zbierać pamiątki przeszłości, ale także zwracać uwagę na ważne wydarzenia dnia dzisiejszego. Mimo wskazania na kilku dawnych mistrzów, istotę wystawy stanowią prace powstałe już po ostatnim przełomie politycznym. Są to dzieła równocześnie współczesne i kanoniczne.

Jaki będzie więc ten nowy kanon? Pierwsza prezentacja kolekcji jest też zarysem jej programu. W polu zainteresowania znajdzie się więc sztuka polska od czasów drugiej wojny światowej aż do osiągnięć najnowszych.

Muzeum ma również ambicję przypominania dzieł i artystów z naszej części Europy, którzy pozostają w cieniu. Przykładem niech będzie pierwsza zorganizowana wystawa, dotycząca jugosłowiańskiej neoawangardy. Na aktualnej ekspozycji znajduje się też jedna praca czeskiej artystki z 2006 roku. Można również przypuszczać, że dużą rolę będą odgrywały dzieła twórców nowej ekspresji i neoawangardy. „Umuzealniona” zostanie też pewnie sztuka krytyczna. 

Rzeźba społeczna i estetyczna

 

Wystawa ma kilka wątków głównych, które mówią wiele o planach MSN. Jednym z nich jest istnienie sztuki w tkance miasta. Prezentację otwiera neon z nieistniejącego już kina Skarpa, a  przeciwwagę dla niego stanowi rzeźba Pawła Althamera „Guma”. Jeden z gumowych odlewów postaci znanej na warszawskiej Pradze pozostanie w kolekcji Muzeum, a drugi znajdzie się na ulicy Stalowej. Rzeźbę zamontowano na sprężynie, zachęcając do aktywnego udziału widzów – do szturchania, popychania i kołysania „Gumy”.

Dużo miejsca poświęcono tak zwanej rzeźbie społecznej. Oprócz projektu Althamera zobaczyć można znane wideo Artura Żmijewskiego „Nasz Śpiewnik”. Ciekawe miejsce zajmuje dokumentacja akcji Kateřiny Šedy, „Tam nic nie ma” (2006), znajdującej się na pograniczu działań społecznych i performance’u.

 

Zaskakujący kontekst zyskała fotografia Piotra Uklańskiego, na której żołnierze w Sao Paulo formują portret papieża Jana Pawła II. Jako pierwszy obiekt z kolekcji została wystawiona w miejscu, w którym ma powstać gmach MSN. Niedługo potem w związku ze śmiercią papieża stała się spontanicznie obiektem kultu i zaczęła pełnić funkcję ikony.

Do kolekcji włączona została też przygotowana specjalnie dla Muzeum praca Moniki Sosnowskiej z roku 2008. Dzieła tej artystki również bywają często rozpatrywane w kontekście społecznym. Mają jednak także istotny wymiar estetyczny, na pograniczu rzeźby i archtektury. Tym razem autorka prezentuje instalację w formie kraty zamykającej część korytarza. Złożone z nieregularnych prętów zamknięcia można czasem zobaczyć we wnętrzach bloków mieszkalnych. Prezentowana jednak nie pozostaje tylko płaską bramą, jej pręty wychodzą z płaszczyzny i rozrastają się okoliczne ściany. Oszczędność i jednoznaczność formy, tak charakterystyczne dla artystki, padają na podatny grunt architektury tymczasowej siedziby muzeum.

 

Archiwum i jego dzieła

Na całej wystawie znajdują się tylko dwa obrazy i mogą mieć znaczenie wypowiedzi programowych kuratorów. Mimo że wiszą niedaleko siebie, czasowo znajdują się na dwóch biegunach – praca Jarosława Modzelewskiego i Marka Sobczyka powstała w latach osiemdziesiątych, zaś Wilhelma Sasnala w roku 2004.

Mimo niezaprzeczalnej roli obrazów, widać że kolekcja składała się będzie w dużej mierze z prac wykonywanych w innych technikach. Wystawa akcentuje przesunięcie zarówno w technice twórczości jak i statusie samego dzieła. Bardzo ważnym punktem jest prezentacja archiwum działań studentów pracowni profesora Grzegorza Kowalskiego. Składa się ze zdjęć, opisów, nagrań audio i wideo.

Przechowywanie zapisu programu „Obszar wspólny – obszar własny” nie ma na celu wyłącznie archiwizacji dokumentów ze słynnej „Kowalni”. Służy również prezentacji dzieł, które nie mają jednolitej i dokładnie określonej formy i granicy. Ponieważ samo medium nie jest do końca pewne, istota dzieła jest rozproszona pomiędzy różne środki dokumentacji.

Ciekawym kontekstem dla tej prezentacji jest praca Pawła Sysiaka, którą muzeum zaprezentowało na wystawie „Nie ma sorry”. Jego praca miała charakter zbliżony do archiwum, multimedialnego notatnika artysty, który nie stara się przekuć swoich pomysłów i spostrzeżeń w jednoznaczną formę, lecz próbuje pokazać je w sposób możliwie bezpośredni.

W archiwum „Kowalni” znajdują się również dokumentacje działań artystów, których osobne prace weszły w skład kolekcji MSN, jak Althamer, Kozyra czy Żmijewski. Drugim archiwum, cenniejszym niż złoto, jest zbiór zdjęć Eustachego Kossakowskiego.

Działając w obszarze pozbawionym jeszcze skostniałych schematów interpretacji MSN będzie miało okazję proponować zupełnie nowe rozwiązania. Być może będzie to historia pisana ze względu na współczesność, proponująca przewartościowania i wskazująca prekursorów. Wyzwaniem szczególnym i najciekawszym w jego przyszłej pracy będzie zmierzenie się ze zjawiskami ostatnich piętnastu lat.

Antoni Burzyński

Wystawę kolekcji Muzeum Sztuki Nowoczesnej „Sztuka cenniejsza niż złoto” można oglądać do 24 stycznia 2009 roku w Warszawie.

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak
www.narodoweczytanie.polskieradio.pl
Cichociemni

Czytaj także

Grzywacz odkryty na nowo

Ostatnia aktualizacja: 12.03.2009 13:40
W tym roku mija siedemdziesiąta rocznica urodzin i piąta rocznica śmierci jednego z najciekawszych i najoryginalniejszych artystów w historii polskiej sztuki współczesnej Zbyluta Grzywacza. Z tej okazji w Muzeum Narodowym w Krakowie przygotowano pierwszą, tak pełną, retrospektywę prac artysty.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Człowiek czynu

Ostatnia aktualizacja: 17.02.2009 04:29
Mija dziesięć lat od śmierci Jerzego Grotowskiego. Decyzją UNESCO rok 2009 poświęcony jest jednemu z największych reformatorów teatru ubiegłego wieku. Zachęta już włączyła się w obchody rocznicy. Od soboty (14.02.2009) w jej przestrzeniach można oglądać ekspozycję zatytułowaną „Performer”.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Kopie, odbitki a oryginały

Ostatnia aktualizacja: 06.04.2009 09:58
Muzeum Narodowe w Poznaniu posiada trzecią w Polsce, co do wielkości kolekcję grafik Rembrandta. Od niedzieli (5 kwietnia) można ją oglądać w Galerii Malarstwa i Rzeźby.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Malarstwo szepce

Ostatnia aktualizacja: 30.03.2009 13:16
W kalendarzu, jak co roku, widnieje dużo rocznic i jubileuszy. Nie sposób upamiętnić wszystkich i wszystkiego. Galerie i muzea również muszą dokonywać wyborów i pamiętać o tych najbardziej zasłużonych dla polskiej sztuki i kultury. W tym roku przypada podwójny jubileusz Jacka Malczewskiego i właśnie jemu Muzeum Narodowe w Krakowie postanowiło poświęcić aktualną ekspozycję.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Motywy Nachta

Ostatnia aktualizacja: 20.08.2009 09:46
62 prace Artura Nachta-Samborskiego, powstałe od lat 20. do 70. ubiegłego wieku, można będzie oglądać w Galerii Miejskiej „Arsenał” w Poznaniu.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Kupmy dzieło

Ostatnia aktualizacja: 02.02.2009 11:49
Od piątku 29 stycznia, przez zaledwie tydzień (do 5 lutego) w warszawskiej Galerii Schody można oglądać wystawę „Dobra sztuka w dobrej cenie”. To nie tylko kolejna okazja do obcowania z dobrą sztukę, ale również szansa na jej zakup.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Kolekcja Starmachów

Ostatnia aktualizacja: 09.11.2009 14:57
W tym roku minie dwadzieścia lat działalności Galerii Starmach, jednej z najważniejszych w Polsce. W ciągu dwóch dekad jej właściciele - Andrzej i Teresa Starmachowie - zgromadzili niemal muzealną kolekcję sztuki czołówki polskich artystów współczesnych. Najlepsze i najciekawsze prace z tego zbioru można oglądać w Gmachu Głównym Muzeum Narodowego w Krakowie.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Dekada wideo

Ostatnia aktualizacja: 16.12.2009 11:31
W krakowskim Bunkrze Sztuki trwa bardzo ciekawa wystawa "Ukryta Dekada. Polska sztuka wideo 1985-1995".
rozwiń zwiń

Czytaj także

Dizajn w bieli

Ostatnia aktualizacja: 22.12.2009 11:03
Bardzo krucho zrobiło się ostatnio we wnętrzach wrocławskiej Galerii BWA. A to za sprawą grupy czeskich artystów-projektantów. Od 18 grudnia prezentują oni swoje prace.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Dizajn po japońsku

Ostatnia aktualizacja: 15.01.2010 10:57
"WA: Harmonia. Japoński design dzisiaj" to tytuł wystawy, którą od dziś można oglądać w Instytucie Wzornictwa Przemysłowego w Warszawie.
rozwiń zwiń