Polskie Radio
Section05

Słownik

Szponcić Młodzieżowym Słowem Roku. Czy młodzi ludzie naprawdę go używają?

Jedni znają, a inni słyszą pierwszy raz - dyskusja o tym, że laureat plebiscytu na Młodzieżowe Słowo Roku jest terminem nieużywanym, stała się już towarzyszącą tradycją dla całego wydarzenia. W Czwórce pytamy, kto termin "szponcić" zna i używa, a dla kogo jest to językowe novum.
Zobacz więcej na temat:  Czwórka młodzieżowe słowo roku młodzież społeczeństwo język polski Jakub Jamrozek Alicja Michalska

Zagadki polskiej etymologii. Skąd wzięły się nasze najdziwniejsze powiedzenia?

O co chodzi, kiedy znajomy mówi, że znacie się jak łyse konie, mimo że macie włosy? Dlaczego podczas kłótni z chłopakiem on twierdzi, że stajesz okoniem, skoro leżysz właśnie na kanapie? I czemu wszyscy chcą zbijać kokosy, skoro arbuzy są sto razy lepsze? Weronika Zych wzięła pod lupę wszystkie najdziwniejsze powiedzenia oraz zwroty i opisuje je w swojej książce "Co ma piernik do wiatraka i inne językowe rozkminy".
Zobacz więcej na temat:  Czwórka język polski język ojczysty językoznawstwo frazeologia KSIĄŻKA Weronika Zych Kamil Jasieński

"Delulu" i "skibidi" już w słowniku. Słownik Cambridge został wzbogacony o ponad 6000 słów

Skibidi , delulu, tradwife i broligarchy to niektóre z tysięcy nowych angielskich słów, zwrotów i znaczeń, które w ciągu ostatnich 12 miesięcy dodano do Cambridge Dictionary. Starszych to oburza, młodych nawet nie dziwi. A eksperci mówią: - Dodajemy tylko te słowa, o których sądzimy, że na stałe się zadomowią. Kultura internetowa zmienia język angielski, a obserwowanie i uchwycenie tego efektu w Słowniku jest fascynujące. 
Zobacz więcej na temat:  Czwórka język angielski Cambridge pokolenie z

W poszukiwaniu najstarszych wyrazów. "Niektóre mają pięć tysięcy lat"

Polszczyzna, jak każdy inny język, ma swoją historię. W dużej mierze składają się na nią dzieje wyrazów: ich narodziny, rozwój i odchodzenie. Zdarzają się jednak i wyrazy prastare, którymi posługujemy się na co dzień, nie wiedząc nawet, że brzmią w nich echa wielu tysiącleci.
Zobacz więcej na temat:  język polski poprawna polszczyzna słowotwórstwo Słowianie Aleksander Bruckner gramatyka ewolucja HISTORIA

Po co nam poprawność językowa, kto ustala jej zasady i ich pilnuje?

W dzieciństwie często słyszymy od rodziców: "tak się nie mówi", i tu pada poprawna wersja danego słowa. Jako dorośli czasami wciąż nie wiemy, jak poprawnie odmienić jakieś słowo, jakiego wyrażenia użyć. Ale czym jest ta poprawność językowa, kto o niej decyduje? I na czym właściwie polega?
Zobacz więcej na temat:  KULTURA słowotwórstwo Rada Języka Polskiego poprawność językowa poprawna polszczyzna Adam Mickiewicz Bolesław Prus Henryk Sienkiewicz język polski Trójka Mateusz Adamczyk

"Słownik wyrazów ratujących życie". Spotkanie z dr Michałem Paluchem

- Nie bacząc na to, jak długo potrwa wywołana przez Rosję inwazja w Ukrainie, od pierwszych jej dni wiedzieliśmy, że zadano tak głębokie rany, w tak brutalny sposób, że działać musimy natychmiast - mówił Polskiemu Radiu dla Zagranicy doktor Michał Paluch, adiunkt na Wydziale Nauk Pedagogicznych UKSW, pod  redakcją którego ukazał się "Słownik wyrazów ratujących życie". Publikację tworzy 45 esejów i 33 analizy pojęć kluczowych autorstwa pedagogów, psychologów i językoznawców.
Zobacz więcej na temat:  wojna na Ukrainie Ukraina literatura

Okno - na świat i do środka

Zbliżają się wakacje, a wraz z nimi rozstajemy się na jakiś czas z naszym cyklem "Źródłosłów", aby zebrać siły na kolejne etnolingwistyczne poszukiwania. Na małe "adieu" słuchamy o czymś bardzo powszednim. To coś pozornie niewidocznego, a jednak pozwala nam oglądać świat, poznawać otoczenie i budować relacje.
Zobacz więcej na temat:  Aleksandra Tykarska kultura ludowa tradycja znaczenie wyrazów język polski język ojczysty antropologia bez ogród

Orzech laskowy twardy i zdrowy

Może być twardy do zgryzienia, trudny do rozłupania, a nawet pusty. Jego złoty czas to sierpień, a zwłaszcza dzień św. Wawrzyńca. Orzech – mały, niepozorny, ale za to jaki smaczny! O tym laskowym, najpowszedniejszym i dobrze znanym w polskiej kulturze ludowej, w najnowszym odcinku Źródłosłowu opowiada etnolingwistka dr Olga Kielak z UMCS w Lublinie.
Zobacz więcej na temat:  Aleksandra Tykarska kultura ludowa tradycja znaczenie wyrazów język polski język ojczysty antropologia bez ogród