Historia

Edward Chudzyński. Satyryk emigracji

Ostatnia aktualizacja: 30.11.2022 05:40
"Prawdę mówiąc, jeśli moje satyry i kuplety mają pozostać dla potomności, to wolałbym, aby zostały na taśmie magnetofonowej, a nie na papierze" - pisał o swojej twórczości Edward Chudzyński.
Edward Chudzyński, zdjęcie udostępnione dzięki uprzejmości Biblioteki Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu
Edward Chudzyński, zdjęcie udostępnione dzięki uprzejmości Biblioteki Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu

30 listopada 1990 roku zmarł Edward Chudzyński, pisarz, autor tekstów piosenek i współpracownik Radia Wolna Europa.

Przyszedł na świat 13 września 1921 w Warszawie. Po ukończeniu gimnazjum zamierzał wstąpić do szkoły podchorążych. Plany te pokrzyżowała wojna. Chudzyński wdał się w konspirację.

- Z ruchem podziemnym zetknąłem się bardzo wcześnie, bo już w listopadzie, gdy oficerowie służby stałej zaczęli wracać po wojnie i ukrywać się w Warszawie - wspominał Edward Chudzyński w audycji "O nas samych" z archiwum Radia Wolna Europa.

Uczęszczał do podziemnej podchorążówki i na tajne komplety zakonspirowanej Wyższej Szkoły Handlowej. W latach 1942-1943 walczył w oddziałach partyzanckich na Kielecczyźnie.

- Wylądowałem w oddziale "Barabasza". Tam otrzymałem kulę, która do dziś tkwi w mojej nodze – mówił na antenie RWE.

Chudzyński brał udział w Powstaniu Warszawskim. Walczył w szeregach kompanii "Gustaw".

- Naszym celem był atak na Uniwersytet Warszawski od strony skarpy - wspominał. - Ponieśliśmy ogromne straty, z kompanii zrobił się pluton, który zorganizowałem jako jedyny pozostały przy życiu oficer.

W trakcie Powstania Chudzyński przeżył własny pogrzeb. Jak do tego doszło? Posłuchaj wspomnień Edwarda Chudzyńskiego.


Posłuchaj
08:26 41473_7114_0.mp3 Audycja o strukturze, zadaniach i pracy Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa. Rozmowa Tadeusza Kryski-Karskiego z Edwardem Chudzyńskim. (RWE, 30.01.1984)

Po upadku Powstania dostał się do niemieckiej niewoli. Po wyzwoleniu stalagu był oficerem II Korpusu Polskiego we Włoszech. Na emigracji rozpoczął studia, korzystając ze stypendium Polskiego Komitetu Oświaty. "Gdy wreszcie uznałem, że nawet z Bożą pomocą nie przebrnę przez żaden egzamin, zamknąłem się w domu (…) i napisałem drugą sztukę" – pisał Chudzyński w książce "A to ci pech!"

Na emigracji imał się różnych zajęć: był aktorem, satyrykiem, autorem tekstów piosenek (ma ich w swoim dorobku ponad 70), dramaturgiem, redaktorem "Dziennika Polskiego" i tygodnika "Lwów i Wilno", a nawet tynkarzem. W latach 1979-1983 współtworzył z Janem Pęskim kabaret PE-CH. Przez wiele lat współpracował z Rozgłośnią Polską RWE. Wykazywał niezwykłą wszechstronność w doborze tematyki: od audycji historycznych, przez reportaże i relacje, po humorystyczne programy rozrywkowe.

Posłuchaj archiwalnych nagrań Edwarda Chudzyńskiego z archiwum Radia Wolna Europa w serwisie specjalnym Radia Wolności.

bm


Czytaj także

Stefan Kisielewski. Mistrz ciętej riposty. Archiwalne nagrania [POSŁUCHAJ]

Ostatnia aktualizacja: 27.09.2022 05:45
- Po śmierci będzie kanonizowany jako prorok. Wszystko, co zaczął przepowiadać od roku 1945, sprawdza się po kolei - mawiał Jerzy Waldorff o Stefanie Kisielewskim. Dziś mija 31. rocznica śmierci "Kisiela".
rozwiń zwiń
Czytaj także

Jan Nowak-Jeziorański. Legendarny kurier z Warszawy

Ostatnia aktualizacja: 02.10.2022 05:45
108 lat temu urodził się Jan Nowak-Jeziorański. Legendarny kurier z Warszawy, pisarz i polityk, wieloletni dyrektor Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa.
rozwiń zwiń
Czytaj także

Włada Majewska - dziennikarka i działaczka emigracyjna

Ostatnia aktualizacja: 18.05.2022 05:35
11 lat temu, 18 maja 2011 roku zmarła Włada Majewska, gwiazda audycji w przedwojennym Radiu Lwów, dziennikarka Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa i laureatka Diamentowego Mikrofonu Polskiego Radia.
rozwiń zwiń
Czytaj także

Jacek Kaczmarski. "Kochał publiczność, która traktowała jego występy jako manifestacje polityczne"

Ostatnia aktualizacja: 10.04.2022 05:50
Kaczmarski był postacią niejednoznaczną, ale kojarzoną jednoznacznie. Był identyfikowany z "Solidarnością", stanem wojennym i wszelkimi przemianami lat 80. XX wieku w Polsce. W oczach większości Polaków pozostał bardem z gitarą śpiewającym "Mury".
rozwiń zwiń
Czytaj także

Władysław Ossowski. "Król Białych Kurierów"

Ostatnia aktualizacja: 05.11.2022 05:50
- Nikt tyle razy co on nie przedostawał się z Węgier na stronę Sowietów i z powrotem - mówił o Władysławie Ossowskim Tadeusz Chciuk-Celt, legendarny cichociemny, dziennikarz Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa.
rozwiń zwiń
Czytaj także

Jerzy Ofierski, niezapomniany sołtys Kierdziołek

Ostatnia aktualizacja: 24.11.2022 05:40
"Cie choroba!" – tak Jerzy Ofierski zaczynał swoje monologi, w których wcielał się w postać rezolutnego chłopa. Dzisiaj mija 15 lat od śmierci Jerzego Ofierskiego, artysty scenicznego, aktora i pisarza, który sympatię publiczności zdobył dzięki kreowanej przez siebie postaci sołtysa Kierdziołka.
rozwiń zwiń
Czytaj także

Marian Hemar. Arcymistrz piosenki

Ostatnia aktualizacja: 06.04.2022 05:39
- Posiadł w wysokim stopniu rzadki kunszt pisania słów do muzyki – oceniał twórczość Hemara Wojciech Młynarski na antenie Polskiego Radia.
rozwiń zwiń
Czytaj także

Jan Brzechwa. "Zrozumiały dla dorosłych, dla dzieci, a nawet dla zwierząt"

Ostatnia aktualizacja: 15.08.2022 05:45
– Nie uznaję podziału na literaturę dla dzieci i literaturę dla dorosłych. Uważam, że utwory dla dzieci tylko wtedy są dobre, jeśli dorośli też mają chęć je czytać – mówił Jan Brzechwa w Polskim Radiu w 1962 roku.
rozwiń zwiń
Czytaj także

Komuniści zagłuszali Radio Wolna Europa przez 36 lat

Ostatnia aktualizacja: 01.01.2023 05:40
35 lat temu, 1 stycznia 1988 roku, zakończyła się wieloletnia akcja związana z zimną wojną – zagłuszanie Rozgłośni Radia Wolna Europa.
rozwiń zwiń