starożytność w PolskieRadio.pl (1)

Jak zginął Kommodus? Na pewno nie tak, jak w "Gladiatorze"

W obrazie Ridleya Scotta rzymski cesarz ginie w Koloseum zasłużoną śmiercią z ręki gladiatora Maximusa, którego wcześniej ograbił z sukcesji cesarskiej purpury i któremu zgładził rodzinę. Maximus też umiera, bo Kommodus przed pojedynkiem rani go śmiertelnie, by zapewnić sobie zwycięstwo. Tłum wynosi ciało gladiatora, zostawiając martwego imperatora w piasku areny. Koniec jednego z najokrutniejszych rzymskich augustów w rzeczywistości nie był tak poetycki, ale równie żałosny. Zobacz więcej na temat: HISTORIA Rzym Bartłomiej Makowski Andrzej Sowa

Te historie o narodzeniu Jezusa nie znalazły się w Biblii

Ewangelie stosunkowo niewiele miejsca poświęcają najwcześniejszym latom życia Jezusa. Stąd już od II wieku powstawały opowieści - nieuznane przez Kościół za kanoniczne - które miały za zadanie zaspokoić ludzką potrzebę dowiedzenia się "czegoś więcej". Teksty te, w dużej mierze pełne fantazji i niesamowitości, można jednak czasami odczytać i jako ilustrację poważnych religijnych tez.

Jedna z najstarszych księgarni świata znajduje się w Polsce

Dzieje sprzedawania książek należą nie tylko do historii handlu, lecz także i kultury. Księgarnie od zawsze były przestrzeniami szczególnymi: jako miejsce wymiany wiedzy i spotkań książkowych poszukiwaczy, jako skarbnice klasyki i dostarczyciele nowych idei. Polska ma w tej kulturowej wymianie swój ważny udział.

Najtragiczniejsza była "czarna śmierć". Historia chorób zakaźnych

Historia epidemii zna wiele przypadków, w których możliwe byłoby ograniczenie liczby ofiar. Przykład "hiszpanki", grypy sprzed stu lat pokazuje, że gdyby ludzie solidarnie stosowali się do zaleceń i unikali dużych skupisk, możliwe byłoby zmniejszenie ofiar pandemii.

Nikt się tego nie spodziewał. Odkrycie grobowca Tutanchamona

4 listopada 1922 roku brytyjski archeolog Howard Carter odkrył kamienne stopnie prowadzące do tego, co trzy tygodnie później okazało się nienaruszonym przez trzy tysiące lat grobowcem faraona Tutanchamona. To, co znaleziono w jego wnętrzu, przerosło oczekiwania badaczy.

Tutanchamon. Chorowita marionetka w rękach swoich doradców

Gdy ponad sto lat temu, 4 listopada 1922 roku, Howard Carter jako pierwszy człowiek od ponad trzech tysięcy lat wchodził do grobowca, jednocześnie przywrócił historii losy władcy. A było to panowanie nierozerwalnie wiążące się ze skutkami wielkiego przewrotu religijnego i walką o władzę rozgrywającą się ponad głową małoletniego króla.

"Niech mu ziemia lekką będzie". Zwyczaje pogrzebowe antyku

Niektóre pogrzebowe zwyczaje Greków i Rzymian, takie jak rwanie włosów z głowy wśród płaczu i krzyków czy pocałunek w usta umierającego, mogą dziś zaskakiwać. Równocześnie wiele z antycznych obyczajów zostało przejętych przez rodzące się chrześcijaństwo i współcześnie ich obecność wydaje się zupełnie naturalna.

Słowa, które znajdziesz na cmentarzach. "Nie może być inaczej"

Od hasłowych określeń po opisy dokonań. Od próśb o modlitwę po wyrazy żalu. Cytaty niosące pocieszenie, ale i słowa niepozostawiające miejsca na nadzieję. Te znane ze współczesnych cmentarzy napisy na grobach mają swoją długą wielowiekową historię. I bywają czasami zaskakujące.

Chrześcijanie, muzułmanie i Żydzi ocalili starożytne skarby

W pierwszej połowie XII wieku arcybiskup Rajmund I założył w Toledo ośrodek przekładowy, w którym chrześcijanie, muzułmanie i Żydzi tłumaczyli z języka arabskiego m.in. antyczne dzieła. W Międzynarodowym Dniu Tłumacza warto przypomnieć to jedno z miejsc, dzięki któremu Europa uzyskała dostęp do skarbnicy dawnej wiedzy.

Historyk: "Wielką Lechię wymyślił Kadłubek"

- Skąd pomysł o jakimś spisku Kościoła wymierzonym w Wielką Lechię, skoro autorem teorii o starożytnych Lechitach jest biskup krakowski Wincenty Kadłubek. Opowieść stworzona przez kronikarza była konsekwencją rozwoju myślenia o początkach istnienia narodu, bardzo typowego dla epoki średniowiecza - mówił w rozmowie z portalem Polskiego Radia historyk prof. Paweł Żmudzki.

starożytność

Alea iacta est, czyli kości zostały rzucone. Słowa, które rozpoczęły wojnę

Jak zginął Kommodus? Na pewno nie tak, jak w "Gladiatorze"

Te historie o narodzeniu Jezusa nie znalazły się w Biblii

Jedna z najstarszych księgarni świata znajduje się w Polsce

Mezopotamski Noe, czyli przełomowy fragment "Eposu o Gilgameszu"

Kot domowy jest z nami krócej, niż sądzono. Nowe ustalenia

Sława i hańba, krew i pieniądze, dziewczęta i kciuki