Portal Polskiego Radia SA
słuchaj
shopping_cart
Polskie Radio
Section05

Żydzi

"Wygrać jest łatwo, trudno jest przegrać". Miał być prawnikiem, został mistrzem szachowym

Talent do gry w szachy łączył z zamiłowaniem do aforyzmów. Mawiał: "wygrać jest łatwo, trudno jest przegrać" i dodawał, że "zdarzają się nieudane zwycięstwa i wielkie przegrane". Jako jeden z największych szachowych mistrzów w przedwojennej Polsce na pewno wiedział, co mówi. Zobacz więcej na temat:  szachy Francja olimpiada Rosja Austria I wojna światowa II wojna światowa Dwudziestolecie międzywojenne

Zwyzywał Żydów, potem odleciał. Sprawę bada policja

Policja wyjaśnia doniesienia o antysemickim incydencie na krakowskim lotnisku w Balicach. Z nagrań udostępnionych w mediach społecznościowych wynika, że jeden z pasażerów miał krzyczeć do grupy Żydów, żeby "wracali do Izraela" i używać wulgarnych słów. Mężczyzna po tym zajściu nie został wyproszony z lotniska, tylko wsiadł do samolotu i odleciał. Zobacz więcej na temat:  POLSKA regiony Kraków antysemityzm małopolskie

Ocalały z Holokaustu: dziś odradza się nienawiść i przemoc

- Jedyną drogą naprzód jest empatia, nawet po takiej zbrodni jak Holokaust - powiedział Bernard Offen, ocalały z Auschwitz-Birkenau w dniu obchodów 81. rocznicy wyzwolenia obozu przez Armię Czerwoną. - Dziś widzę, jak odradza się nienawiść i przemoc, a ludzie cenią swój gniew ponad życie innych. Wierzę, że możemy dokonać innego wyboru - podkreślał. Zobacz więcej na temat:  POLSKA Holokaust infografika Auschwitz

Wielki talent nie uchronił go przed stalinowskim terrorem

"Dostrzegał to, czego inni nie dostrzegali, kiedy mówił, głos jego zadziwiał" - pisał o Izaaku Bablu jego przyjaciel Ilia Erenburg. Konstanty Paustowski po lekturze Bablowskiego "Króla" stwierdził: "wszystko, co ten człowiek napisze, nie będzie nigdy bezbarwne i mdłe". Ale wielki talent nie uchronił Izaaka Babla przed zbrodniczą machiną ZSRR.  Zobacz więcej na temat:  literatura ZSRR Odessa Rosja wojna polsko-bolszewicka wojna 1920

"Kinor", czyli nieznana karta z powojennych dziejów kinematografii polskiej

Powojenne kino jidysz w Polsce? Istniało - zniknęło niemal bez śladu. O zapomnianej spółdzielni "Kinor", jej twórcach, którzy próbowali wskrzesić żydowską kinematografię w kraju po Zagładzie, opowiadała dr Agnieszka Kajczyk, autorka książki "Kinor. Powojenne kino jidysz w Polsce". To historia filmów, które nakręcono, lecz nigdy nie pokazano - i o pamięci, którą trzeba było wydobyć z archiwalnych półek. Zobacz więcej na temat:  Żydowski Instytut Historyczny kino jidysz Dwójka Jan Kanty Zienko FILM

Zakopane skrywa tajemnice, których nie znają nawet miejscowi

Jedni nie wyobrażają sobie urlopu w Tatrach bez choćby krótkiego wypadu do Zakopanego, inni omijają je z daleka, bo duszą się w natłoku turystów. I jedni, i drudzy zwykle mają przed oczyma nie samo miejsce, ale pewien mit Zakopanego ukształtowany w polskiej kulturze. Tymczasem miasto to ma wiele twarzy, a niektóre ślady jego historii są ukryte przed wzrokiem odwiedzających. Zobacz więcej na temat:  Zakopane Podhale Tatry góry górale nazizm tradycja gruźlica

Pół wieku kapłaństwa. Żyd od Jezusa przerywa milczenie

Romuald Jakub Weksler-Waszkinel to były ksiądz katolicki i doktor filozofii. Ten emerytowany pracownik naukowy Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego i pracownik Instytutu Jad Waszem w Jerozolimie od dzieciństwa czuł, że jest "inny". Gdy miał 35 lat, dowiedział się, że urodził się w rodzinie żydowskiej. Swoją poruszającą historię opisał w książce "Liść i drzewo. Powrót do wiary przodków". Zdecydował się ją również opowiedzieć w Remigiuszowi Grzeli w Wywiadzie Rzece w Jedynce. Zobacz więcej na temat:  antysemityzm Kościół katolicki

Polska chasydzka. Historia, która zniknęła z opowieści

Chasydyzm to mistyczny nurt judaizmu, który narodził się w XVIII wieku wśród żydowskich społeczności Europy Wschodniej. Choć przetrwał wieki i rozprzestrzenił się na cały świat, w wielu miejscach jego ślady w Polsce są dziś słabo znane lub zapomniane. Gościem Krzysztofa Grzybowskiego była Dorota Bidzińska - reporterka, autorka książki "Republika pobożnych. Chasydzka historia Polski".  Zobacz więcej na temat:  Polskie Radio 24 Krzysztof Grzybowski chasydyzm historia Polski judaizm

Maria Kotarba. "Mateczka", która ryzykowała własnym życiem, aby pomóc innym

30 grudnia 1956 roku zmarła Maria Kotarba. W czasie pobytu w niemieckim nazistowskim obozie śmierci Auschwitz ta odważna kobieta pomagała Żydówkom Lenie Mańkowskiej i Gucie Bankier. Za swoje poświęcenie w 2005 roku została uhonorowana tytułem "Sprawiedliwej wśród Narodów Świata".  Zobacz więcej na temat:  HISTORIA historia Polski historia Europy II wojna światowa III Rzesza niemieckie nazistowskie obozy koncentracyjne sprawiedliwi wśród narodów świata Holokaust śmierć

Symcha Ratajzer-Rotem. Bohater powstania w getcie warszawskim

Wśród ocalonych przez niego osób był ostatni przywódca powstania w getcie warszawskim Marek Edelman. 22 grudnia 2018 roku zmarł Symcha Ratajzer-Rotem, pseud. Kazik - łącznik Żydowskiej Organizacji Bojowej. To on w maju 1943 roku ewakuował z płonącego getta kilkunastu bojowników ŻOB. Zobacz więcej na temat:  HISTORIA historia Polski historia Europy powstanie w getcie II wojna światowa III Rzesza Holokaust śmierć nazizm niemieckie nazistowskie obozy koncentracyjne Niemcy

"Wydalony! 28 października 1938" - wystawa o polskich Żydach wypędzonych z Lipska

28 i 29 października 1938 roku z Rzeszy Niemieckiej deportowano około 25 tysięcy Żydów posiadających polskie obywatelstwo. To wydarzenie, znane jako „Akcja Polska”, było pierwszą zorganizowaną deportacją Żydów z Niemiec i jednym z kluczowych momentów poprzedzających Zagładę. Do 12 stycznia 2026 roku jego historię można poznać na wystawie „Wydalony! 28 października 1938 r.” prezentowanej w Volkshochschule Leipzig przy Lohrstraße w Lipsku, gdzie opowieść o masowym wydaleniu została opowiedziana poprzez losy konkretnych rodzin. Zobacz więcej na temat:  Instytut Polski Lipsk wystawa Niemcy deportacje historia Europy