Portal Polskiego Radia SA
słuchaj
shopping_cart
Polskie Radio
Section05

Żydzi

„Proszę nie nazywać mnie bohaterką. Żałuję, że nie zrobiłam więcej”. 116 lat temu urodziła się Irena Sendlerowa

Irena Sendlerowa, kierowniczka referatu dziecięcego Rady Pomocy Żydom „Żegota”, Sprawiedliwa wśród Narodów Świata, która w czasie okupacji niemieckiej mogła uratować nawet 2,5 tys. żydowskich dzieci, wywożąc je z warszawskiego getta. „Proszę nie nazywać mnie bohaterką. Żałuję, że nie zrobiłam więcej” - powtarzała. Zobacz więcej na temat:  Irena Sendlerowa II wojna światowa getto warszawskie

Żydzi z getta w Łodzi trafili do piekła Auschwitz

Łódzkie getto było jedynym na ziemiach polskich, które funkcjonowało prawie do końca niemieckiej okupacji. Mieszkający na jego terenie Żydzi byli zmuszani do niewolniczej pracy w fabrykach. Większość z nich nie doczekała końca II wojny światowej - zginęli w komorach gazowych w niemieckich nazistowskich obozach zagłady w Auschwitz i Kulmhof.  Zobacz więcej na temat:  historia Polski nazizm Holokaust Auschwitz II wojna światowa III Rzesza Łódź

"Wygrać jest łatwo, trudno jest przegrać". Miał być prawnikiem, został mistrzem szachowym

Talent do gry w szachy łączył z zamiłowaniem do aforyzmów. Mawiał: "wygrać jest łatwo, trudno jest przegrać" i dodawał, że "zdarzają się nieudane zwycięstwa i wielkie przegrane". Jako jeden z największych szachowych mistrzów w przedwojennej Polsce na pewno wiedział, co mówi. Zobacz więcej na temat:  szachy Francja olimpiada Rosja Austria I wojna światowa II wojna światowa Dwudziestolecie międzywojenne

Zwyzywał Żydów, potem odleciał. Sprawę bada policja

Policja wyjaśnia doniesienia o antysemickim incydencie na krakowskim lotnisku w Balicach. Z nagrań udostępnionych w mediach społecznościowych wynika, że jeden z pasażerów miał krzyczeć do grupy Żydów, żeby "wracali do Izraela" i używać wulgarnych słów. Mężczyzna po tym zajściu nie został wyproszony z lotniska, tylko wsiadł do samolotu i odleciał. Zobacz więcej na temat:  POLSKA regiony Kraków antysemityzm małopolskie

Ocalały z Holokaustu: dziś odradza się nienawiść i przemoc

- Jedyną drogą naprzód jest empatia, nawet po takiej zbrodni jak Holokaust - powiedział Bernard Offen, ocalały z Auschwitz-Birkenau w dniu obchodów 81. rocznicy wyzwolenia obozu przez Armię Czerwoną. - Dziś widzę, jak odradza się nienawiść i przemoc, a ludzie cenią swój gniew ponad życie innych. Wierzę, że możemy dokonać innego wyboru - podkreślał. Zobacz więcej na temat:  POLSKA Holokaust infografika Auschwitz

Wielki talent nie uchronił go przed stalinowskim terrorem

"Dostrzegał to, czego inni nie dostrzegali, kiedy mówił, głos jego zadziwiał" - pisał o Izaaku Bablu jego przyjaciel Ilia Erenburg. Konstanty Paustowski po lekturze Bablowskiego "Króla" stwierdził: "wszystko, co ten człowiek napisze, nie będzie nigdy bezbarwne i mdłe". Ale wielki talent nie uchronił Izaaka Babla przed zbrodniczą machiną ZSRR.  Zobacz więcej na temat:  literatura ZSRR Odessa Rosja wojna polsko-bolszewicka wojna 1920

"Kinor", czyli nieznana karta z powojennych dziejów kinematografii polskiej

Powojenne kino jidysz w Polsce? Istniało - zniknęło niemal bez śladu. O zapomnianej spółdzielni "Kinor", jej twórcach, którzy próbowali wskrzesić żydowską kinematografię w kraju po Zagładzie, opowiadała dr Agnieszka Kajczyk, autorka książki "Kinor. Powojenne kino jidysz w Polsce". To historia filmów, które nakręcono, lecz nigdy nie pokazano - i o pamięci, którą trzeba było wydobyć z archiwalnych półek. Zobacz więcej na temat:  Żydowski Instytut Historyczny kino jidysz Dwójka Jan Kanty Zienko FILM

Zakopane skrywa tajemnice, których nie znają nawet miejscowi

Jedni nie wyobrażają sobie urlopu w Tatrach bez choćby krótkiego wypadu do Zakopanego, inni omijają je z daleka, bo duszą się w natłoku turystów. I jedni, i drudzy zwykle mają przed oczyma nie samo miejsce, ale pewien mit Zakopanego ukształtowany w polskiej kulturze. Tymczasem miasto to ma wiele twarzy, a niektóre ślady jego historii są ukryte przed wzrokiem odwiedzających. Zobacz więcej na temat:  Zakopane Podhale Tatry góry górale nazizm tradycja gruźlica

Pół wieku kapłaństwa. Żyd od Jezusa przerywa milczenie

Romuald Jakub Weksler-Waszkinel to były ksiądz katolicki i doktor filozofii. Ten emerytowany pracownik naukowy Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego i pracownik Instytutu Jad Waszem w Jerozolimie od dzieciństwa czuł, że jest "inny". Gdy miał 35 lat, dowiedział się, że urodził się w rodzinie żydowskiej. Swoją poruszającą historię opisał w książce "Liść i drzewo. Powrót do wiary przodków". Zdecydował się ją również opowiedzieć w Remigiuszowi Grzeli w Wywiadzie Rzece w Jedynce. Zobacz więcej na temat:  antysemityzm Kościół katolicki

Polska chasydzka. Historia, która zniknęła z opowieści

Chasydyzm to mistyczny nurt judaizmu, który narodził się w XVIII wieku wśród żydowskich społeczności Europy Wschodniej. Choć przetrwał wieki i rozprzestrzenił się na cały świat, w wielu miejscach jego ślady w Polsce są dziś słabo znane lub zapomniane. Gościem Krzysztofa Grzybowskiego była Dorota Bidzińska - reporterka, autorka książki "Republika pobożnych. Chasydzka historia Polski".  Zobacz więcej na temat:  Polskie Radio 24 Krzysztof Grzybowski chasydyzm historia Polski judaizm

Maria Kotarba. "Mateczka", która ryzykowała własnym życiem, aby pomóc innym

30 grudnia 1956 roku zmarła Maria Kotarba. W czasie pobytu w niemieckim nazistowskim obozie śmierci Auschwitz ta odważna kobieta pomagała Żydówkom Lenie Mańkowskiej i Gucie Bankier. Za swoje poświęcenie w 2005 roku została uhonorowana tytułem "Sprawiedliwej wśród Narodów Świata".  Zobacz więcej na temat:  HISTORIA historia Polski historia Europy II wojna światowa III Rzesza niemieckie nazistowskie obozy koncentracyjne sprawiedliwi wśród narodów świata Holokaust śmierć

Symcha Ratajzer-Rotem. Bohater powstania w getcie warszawskim

Wśród ocalonych przez niego osób był ostatni przywódca powstania w getcie warszawskim Marek Edelman. 22 grudnia 2018 roku zmarł Symcha Ratajzer-Rotem, pseud. Kazik - łącznik Żydowskiej Organizacji Bojowej. To on w maju 1943 roku ewakuował z płonącego getta kilkunastu bojowników ŻOB. Zobacz więcej na temat:  HISTORIA historia Polski historia Europy powstanie w getcie II wojna światowa III Rzesza Holokaust śmierć nazizm niemieckie nazistowskie obozy koncentracyjne Niemcy