Polskie Radio
Section05

I wojna światowa

Ignacy Jan Paderewski. "Polska, i temu jednemu służyć będę do śmierci"

"Nie przyszedłem po dostojeństwa, sławę, zaszczyty, lecz aby służyć, ale nie jakiemuś stronnictwu. Szanuję wszystkie stronnictwa, lecz nie będę należał do żadnego. Stronnictwo powinno być jedno: Polska, i temu jednemu służyć będę do śmierci" - mówił w 1919 roku w Warszawie Ignacy Jan Paderewski, wybitny pianista i polityk.
Zobacz więcej na temat:  Francja Ignacy Jan Paderewski Szwajcaria USA niepodległość II Rzeczpospolita

Prezydent-król w Stanach Zjednoczonych Polski?

W 1917 roku Ignacy Jan Paderewski – za pośrednictwem płk. Edwarda M. House’a – przekazał prezydentowi USA Thomasowi Woodrowowi Wilsonowi dokument, w którym uzasadniał konieczności odbudowy niepodległego państwa polskiego. Państwo to miałoby przybrać formę Stanów Zjednoczonych Polski, składać się z czterech królestw, a na jego czele stałby prezydent-król.
Zobacz więcej na temat:  Ignacy Jan Paderewski II Rzeczpospolita USA odzyskanie niepodległości prezydenci USA Stany Zjednoczone dyplomacja niepodległość Woodrow Wilson

Grób Nieznanego Żołnierza w Warszawie. Stulecie symbolicznego pochówku

Sto lat temu, 2 listopada 1925 roku, trumna z ciałem bezimiennego żołnierza ekshumowanego na Cmentarzu Orląt Lwowskich spoczęła w grobowcu stanowiącym centralną część Grobu Nieznanego Żołnierza. Idea oddania hołdu bezimiennym żołnierzom, którzy zginęli za ojczyznę, powstała we Francji po I wojnie światowej. W Polsce inicjatywy budowy grobu pojawiły się dopiero w 1921 roku.
Zobacz więcej na temat:  historia Polski II wojna światowa Grób Nieznanego Żołnierza patriotyzm ojczyzna Dwójka

Skąd wzięła się zmiana czasu? Zaczęło się od żartu Franklina

W ostatnią niedzielę października znów zostanie odwołany czas letni. Przestawimy zegarki o jedną godzinę wstecz, w związku z czym pośpimy dłużej. Zapłacimy za tę przyjemność wiosną, kiedy z kolei w nocy zabiorą nam jedną godzinę. Ale kto ją zabierze? I kto wymyślił, żeby ją zabrać?
Zobacz więcej na temat:  czas zmiana czasu kalendarz historia Polski PRL II wojna światowa Rosja Niemcy USA Unia Europejska zegar zegary zegarek

Lucjan Żeligowski - żołnierz, polityk, zdobywca Wilna

Dokładnie 160 lat temu, 17 października 1865 roku, w Oszmianie urodził się Lucjan Żeligowski - żołnierz I wojny światowej i wojny polsko-bolszewickiej. Zasłynął jednak buntem, który - na polecenie Józefa Piłsudskiego - wywołał w Wilnie w 1920 roku. Rewolta doprowadziła do powstania nowego państwa - Litwy Środkowej, a w konsekwencji do przyłączenia Wileńszczyzny do Polski. 
Zobacz więcej na temat:  Józef Piłsudski II Rzeczpospolita wojna polsko-bolszewicka wojna 1920 bitwa warszawska Wilno Litwa historia Polski HISTORIA

Armia Polska we Francji. Posłuchaj wspomnień Józefa Hallera

Komitet Narodowy Polski, polska reprezentacja polityczna uznawana przez rządu Ententy, zabiegała o utworzenie Armii Polskiej we Francji. Alianci zapewniali uzbrojenie i wyposażenie, ochotnicy napływali z obozów dla jeńców i środowisk polonijnych. Brakowało tylko odpowiedniego dowódcy. 
Zobacz więcej na temat:  Józef Haller Armia Polska we Francji Francja Roman Dmowski Witold Lutosławski Lucjan Żeligowski Michał Rola-Żymierski Charles de Gaulle